Девонаи Нойӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Девонаи Нойӣ
Зодгоҳ ш. Самарқанд
Таърихи даргузашт номаълум

Девонаи Нойӣ (Султонмуҳаммади Нойӣ с. тав. номаълум, Самарқанд), навозанда, оҳангсоз, шоир, зодаи Самарқанд (гузари Хоҷа Абдуи Дарун). Ӯ асосҳои шеъру мусиқиро аз падараш омӯхта, муддате назди Хоҷа Абдулқодир Нойӣ (Мароғӣ), ки сарвари ҳунариёни Самарқанд буд, дониши мусиқӣ андухт. Аз Абдулмӯъмини Ҳофиз овозхониро омӯхта, дар найнавозӣ машҳур гардид. Ба сабаби он, ки ашрофу аъёни шаҳрро масхара мекард, ӯро «девона» лақаб кардаанд. Дар маҷлиси аҳли тақво (Хоҷа Аҳрор) найнавозӣ карда, орифон ба ӯ эҳтиром мегузоштанд. Дар найнавозӣ касе ҳампояи ӯ набӯда, овози гирифта дошт, лек мавзунхон будааст.Барои сози най тас-нифоти рангине дар шаклу анвои мусиқӣ («Амали най», «Навои най», «Кор ба Ушшоқ», «Савти най», «Дили хубон» ва ғайра) ба зарбу навоҳои мақо-мҳои «Наво», «Бузург», «Рост» ва «Ҳусайнӣ» ва ғ. сохтааст. Суҳбату муоширати хуб дошта, аҳли ҳунар ва орифони Самарқанд сӯҳбаташро мепазируфтаанд. Ғазалу рубоӣ, Қитъаро хеле равон месуруда ва ғазали зерин намунае аз ашъори рангини ӯст:

Эй лаби лаълат, зи оби зиндагонӣ нектар,
Зиндагонӣ бе лаби лаълат намехоҳам дигар.
Абрувони дилкашат зоғони мушкинпайкаранд,
Дар талош афтода ҳар як бар сари бодоми тар,
Гар сари бозор гуфтӣ: «Мекушам девонаро, Моҳи ман,
Девонаро навгашт бозори дигар».

Адабиёт[вироиш]

Дарвешалии Чангӣ, Рисолаи мусиқӣ, Р:7005-111, ИШАФ Уз.; Дарвешалии Чангӣ, Рисолаи мусиқӣ, Р:468-1, ИШАФ Уз.; Бобур, Бобурнома, Тош., 1993; Эн-циклопедияи адабиёт ва санъти тоҷик, ҷ.1, Душ., 1988.[1]

Ҳамчунин нигаред[вироиш]

Сарчашма[вироиш]

  1. Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 62 - 60 ISBN 978-99947-49-13-3