Кобалт

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Кобалт, 27Co
cobalt chips
Кобалт
ТалаффузListeni/ˈkbɒlt/[1]
Номи дигарcobalt
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Co)58.933194(3)[2]
Кобалт дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон


Co

Rh
оҳанкобалтникел
Рақами атомӣ (Z)27
Гурӯҳгурӯҳи 9
Даврдаври 4
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Ar] 3d7 4s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 15, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш1768 K ​(1495 °C, ​2723 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш3200 K ​(2927 °C, ​5301 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)8.90 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)8.86 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос16.06 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос377 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ24.81 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1790 1960 2165 2423 2755 3198
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−3, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5[3] (an amphoteric oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.88
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 760.4 кҶ/мол
  • 2-юм: 1648 кҶ/мол
  • 3-юм: 3232 кҶ/мол
  • (бештар)
Радиуси атомэмпирикӣ: 125 пм
Радиуси ковалентӣLow spin: 126±3 pm
High spin: 150±7 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Кобалт
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣhexagonal close-packed (hcp)
Hexagonal close packed crystal structure for кобалт
Суръати овоз thin rod4720 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ13.0 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ100 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ62.4 nΩ·m (дар 20 °C)
Тартибории магнитӣферромагнетик
Модули Юнг209 ГПа
Модули ғеҷонидан75 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор180 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.31
Сахтии Моос5.0
Сахтии Виккерс1043 МПа
Сахтӣ аз рӯи Бринелл470–3000 МПа
Рақами CAS7440-48-4
Таърих
Кашф ва ҷудогузории аввалинGeorg Brandt (1735)Хатои ибора: Аломати нуқтагузории шинохтанашуда "ё"
Изотопҳои асосии кобалт
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
56Co синт 77.27 d ε 56Fe
57Co syn 271.79 d ε 57Fe
58Co syn 70.86 d ε 58Fe
59Co 100% собит
60Co syn 5.2714 y β, γ 60Ni
| пайвандҳо

Кобалт (Co) КОБАЛТ (Cobaltum), Co, элементи химиявии гурӯҳи VIII системаи даврии Менделеев, рақами ат. 27, массаи ат. 58,933. К. дар табиат як изотопи собит 59Co дорад. К.-и металлиро соли 1735 химики швед Г. Брандт кашф кардааст. К. металли вазнини нуқраранг буда, каме тобиши сурх дорад. t гуд. 1493°С, t ҷӯш. 3100°С, зичиаш 8900 кг/м3. Дар ҳарорати муқаррарӣ ба таъсири обу ҳаво устувор мебошад. Пайвастҳои К. дар Мисри Қадим, Чин барои истеҳсоли ранги кабуд, шишаҳои рангин, сир (эмал) истифода мешуданд. Ҳоло К.-ро дар саноат асосан дар шакли хӯлаҳо барои истеҳсоли масолеҳи ба оташ тобовар, магнитҳои доимӣ, асбобҳои буранда, шиша, рангубор ва ғ. истифода мебаранд. Изотопи радиоактиви сунъии 60Co-ро барои муолиҷаи варам, тамйизи дорувор, нест кардани ҳашароти ғалладона, сабзавот ва дер нигоҳ доштани хӯрокворӣ ва ғ. истифода мебаранд. К. дар организми одам, ҳайвонот ва рустанӣ микроэлементи зарурӣ мебошад. К. фаъолияти ферментҳоро метезонад; дар мубодилаи сафеда, карбогидрат ва чарбу, синтези кислотаҳои нуклеат, реаксияҳои оксиду барқароршавӣ ва тавлиди хун дар организм роли калон мебозад. Организм К.-ро аз таркиби хӯрокворӣ мегирад. Баъзе доруҳои дар асоси К. тайёркарда барои муолиҷаи анемия (камхунӣ) истифода мешаванд. Аз хӯроквориҳо нахӯд, лаблабу, панир ва ҷигари гов К.-и бисёр дорад. К. яке аз микроэлементҳои муҳим мебошад. Вай дар организм бо сафедаҳо ва аминокислотаҳо пайваст аст; дар таркиби витамини В12 дохил мешавад. К. ферментҳоро фаъол сохта, ба ҳосилшавии сафедаҳои мушак, хун ва ассимилятсияи нитроген тақвият мебахшад, фаъолияти гемолизии хунро баланд мебардорад. Ҳангоми дар организм нарасидани К. гипо- ё авитаминози В12 рух менамояд. Дар аснои ба организм таъсир расондани пайвастҳои К. мумкин аст заҳролудии шадид ё музмин ба вуҷуд ояд. Хусусан пайвастҳои ҳалшавандаи К. заҳрнок мебошанд. Бо мақсади пешгирии заҳролудӣ аз К. ба қоидаҳои ҳифзи саломатӣ дар истеҳсолот қатъӣ риоя кардан лозим аст (бояд бо либоси махсус, аз ҷумла одамоне, ки бо пайвастҳои К. сарукор доранд, бояд мудом аз назорати тиббӣ гузаранд.

Хосиятҳо[вироиш]

Физикӣ[вироиш]

Химиявӣ[вироиш]

Атомӣ[вироиш]

Изотопҳо[вироиш]

Мавҷудият дар табиат[вироиш]

Таърих[вироиш]

Кашф[вироиш]

Номгузорӣ[вироиш]

Пайвандҳо[вироиш]

Эзоҳ[вироиш]

  1. Oxford English Dictionary, 2nd Edition 1989.
  2. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  3. Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. pp. 1117–1119. ISBN 978-0-08-037941-8. 

Адабиёт[вироиш]

Ҳаволаҳои беруна[вироиш]

Логотипи Викилуғат
Викилуғат дорои мақола бо номи «Лоуренсий» аст
Commons-logo.svg
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад: