Ксенон

Ксенон, ₅₄Xe
	A xenon-filled discharge tube glowing light blue
Ксенон
Талаффуз	/ˈzɛnɒn/; (ZEN-on); /ˈziːnɒn/; (ZEE-non);
Номи дигар	xenon
Намуди зоҳирӣ	гази беранг, баъзан партавафкании кабуд ҳангоми гузоштан дар майдони электрикӣ
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Xe)	131.293(6)
Ксенон дар ҷадвали даврӣ
	йод ← ксенон → сезий
Рақами атомӣ (Z)	54
Гурӯҳ	гурӯҳи 18 (газҳои асил)
Давр	даври 5
Блок	p-блок
Категорияи элемент	Гази аслӣ
Конфигуратсияи электрон	[Kr] 4d10 5s2 5p6
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд	2, 8, 18, 18, 8
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМ	газ
Нуқтаи гудозиш	161.40 K (−111.75 °C, −169.15 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш	165.051 K (−108.099 °C, −162.578 °F)
Зичӣ (дар ҲФМ)	5.894 g/L
ҳангоми моеъ будан (дар н.ҷ.)	2.942 гр/см3
Нуқтаи сечанда	161.405 K, 81.77 кПа
Нуқтаи бӯҳронӣ	289.733 K, 5.842 МПа
Ҳарорати гудозиши хос	2.27 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос	12.64 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ	21.01 Ҷ/(мол·К)
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ	0, +1, +2, +4, +6, +8 (rarely more than 0; a weakly acidic oxide)
Электроманфиият	Ҷадвали Полинг: 2.6
Қувваҳои иондоршавӣ	1-ум: 1170.4 кҶ/мол ; 2-юм: 2046.4 кҶ/мол ; 3-юм: 3099.4 кҶ/мол ; ;
Радиуси ковалентӣ	140±9 пм
Радиуси Ван дер Ваалс	216 пм
	Color lines in a spectral rangeХатҳои спектрии Ксенон
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣ	face-centered cubic (fcc)
Суръати овоз	gas: 178 m·s−1; liquid: 1090 м/с
Гармигузаронандагӣ	5.65×10−3 W/(m·K)
Тартибории магнитӣ	диамагнетик
Таъсирпазирии магнитӣ	−43.9·10−6 см3/мол (298 K)
Рақами CAS	7440-63-3
Таърих
Discovery and first isolation	Виллиам Рэмзи and Моррис Траверс (1898)
Изотопҳои асосии ксенон
	дидан; баҳс; вироиш; \| пайвандҳо

Ксенон (англ. xenon) — унсури химиявӣ, рақами атомиаш 54 буда бо рамзи Xe ишора карда мешавад^[11].

Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Ксенон дар блоки p ва дар 18-ум гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад.^[12]

Хосиятҳо

Физикӣ

Химиявӣ

Атомӣ

Изотопҳо

Мавҷудият дар табиат

Таърих

Кашф

Номгузорӣ

Пайвандҳо

Ҷадвали даврии унсурҳои кимёӣ

Ин химия мақолаи хурд аст. Бо густариши он ба Википедия кӯмак кунед.

Эзоҳ

↑ Шаблон:Cite dictionary
↑ Xenon. Dictionary.com Unabridged (2010). 6 май 2010 санҷида шуд.
↑ (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
↑ Xenon. Gas Encyclopedia. Air Liquide (2009).
↑ ^5.0 ^5.1 Шаблон:RubberBible92nd
↑ Hwang, Shuen-Cheng; Weltmer, William R. (2000). "Helium Group Gases". Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. Wiley. pp. 343–383. ISBN 0-471-23896-1. doi:10.1002/0471238961.0701190508230114.a01.
↑ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Шаблон:RubberBible86th
↑ Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.
↑ (2019) «Observation of two-neutrino double electron capture in ¹²⁴Xe with XENON1T». Nature 568 (7753): 532–535. doi:10.1038/s41586-019-1124-4.
↑ (2014) «Improved measurement of the 2νββ half-life of ¹³⁶Xe with the EXO-200 detector». Physical Review C 89. Шаблон:ArXiv. doi:10.1103/PhysRevC.89.015502. Bibcode: 2014PhRvC..89a5502A.
↑ Atomic Number and Mass Numbers. ndt-ed.org. 17 феврали 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 феврали 2014.
↑ (1988) «New Notations in the Periodic Table». Pure Appl. Chem. 60 (3): 431–436. doi:10.1351/pac198860030431. Санҷида шуд 24 March 2012.

Адабиёт

Менделеев Д. И. Элементы химические // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Ҳаволаҳои беруна

[1] Шаблон:Cite dictionary

[2] Xenon. Dictionary.com Unabridged (2010). 6 май 2010 санҷида шуд.

[CIAAW2013-3] (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.

[4] Xenon. Gas Encyclopedia. Air Liquide (2009).

[b92-5] 5.0 ^5.1 Шаблон:RubberBible92nd

[6] Hwang, Shuen-Cheng; Weltmer, William R. (2000). "Helium Group Gases". Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. Wiley. pp. 343–383. ISBN 0-471-23896-1. doi:10.1002/0471238961.0701190508230114.a01.

[7] Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Шаблон:RubberBible86th

[8] Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.

[xenon1T-9] (2019) «Observation of two-neutrino double electron capture in ¹²⁴Xe with XENON1T». Nature 568 (7753): 532–535. doi:10.1038/s41586-019-1124-4.

[Albert2013-10] (2014) «Improved measurement of the 2νββ half-life of ¹³⁶Xe with the EXO-200 detector». Physical Review C 89. Шаблон:ArXiv. doi:10.1103/PhysRevC.89.015502. Bibcode: 2014PhRvC..89a5502A.

[11] Atomic Number and Mass Numbers. ndt-ed.org. 17 феврали 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 феврали 2014.

[12] (1988) «New Notations in the Periodic Table». Pure Appl. Chem. 60 (3): 431–436. doi:10.1351/pac198860030431. Санҷида шуд 24 March 2012.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]