Синамои Аврупо

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Синамои Аврупо — номи дастаҷамъонаи мактабҳои филмсозии Аврупо мебошад.

Синамои Аврупо қадимтаринтарин дар ҷаҳон ба ҳисоб меравад. Аз ҷиҳати маъруфият, ҳатто дар худи Аврупо, аз Амрико пасттар аст, аммо дар робита ба мунаққидони синамо, ҳатто шояд бартарӣ дошта бошад. Синамои Аврупо академӣ ҳисобида мешавад, гарчанде ки филмҳои сердаромади тиҷорӣ дар Аврупо низ ба навор гирифта мешаванд. Баръакси синамои амрикоӣ, синамои Аврупоро аксар вақт давлат сарпарастӣ мекунад.

Дар тӯли мавҷудияти синамои Аврупо дар он равияҳо ва самтҳои мухталиф ба вуҷуд омаданд: ҳаяҷоннамоии олмонӣ, неореализм итолиёӣ, мавҷи нави Фаронса, Догма 95.

Синамои Аврупо дар солҳои 1910—1920[вироиш | вироиши манбаъ]

Пеш аз Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ амалан ҳар як кишвари Аврупо студияҳои миллии худро доштанд. Дар кишварҳои хурд ду ё се ва дар кишварҳои калон, ба монанди Фаронса ва Олмон, даҳҳо студияҳо мавҷуд буданд. Албатта, ҷанг ба истеҳсоли филм зарари ҷиддӣ расонд, аммо ба ҳар ҳол бисёр студияҳо фаъол монданд ва ҳатто сатҳи бадеии филми аврупоиро ба сатҳи бесобиқа бардоштанд.

Дар синамои Аврупо самтҳои куллан нав пайдо мешаванд:

Синамои Фаронса[вироиш | вироиши манбаъ]

Синамои Фаронса, аз ибтидои пайдоишаш то имрӯз, ҳамеша дар байни мактабҳои бартаридошта дар Аврупо буд.

«Асри тилоӣ»-и синамои Фаронса[вироиш | вироиши манбаъ]

Солҳои 1930-юм «асри тилоӣ»-и синамои Фаронса ҳисобида мешаванд. Эътимоди синамо бениҳоят афзудааст. Бори аввал ба филмсозони фаронсавӣ муваффақ шуданд, ки тавлидоти Ҳолливудро дар бозори филмҳои Аврупо каме пеш кунанд. Тамоюли назаррас дар ин давра реализми шоирона мебошад.

«Мавҷи нав» — и Фаронса[вироиш | вироиши манбаъ]

«Мавҷи нав» (Nouvelle vague), ҷунбиши бадеӣ, ки хислати синамои миллии Фаронсаро дар оғози солҳои 50-60 ба куллӣ тағир дод. Худи ин ном ба шарофати мунаққид Пиер Бийард, ки дар саҳифаҳои маҷаллаи «Cinema-58» яке аз пурсишҳои сотсиологиро дар мавриди ба истилоҳ «мушкилоти ҷавонон» шарҳ додааст, мавриди истифода қарор гирифт.

Давомнокии кӯтоҳи ин тамоюли радикалӣ, ки ба матбуоти синамо, дистрибутсия ва телевизион таъсир расонд (онҳо дар бораи таназзули он аллакай дар соли 1962 менависанд) аҳамияти бунёдии ин падидаро чӣ дар сатҳи миллӣ ва чӣ дар сатҳи байналмилалӣ инкор намекунад. Таваллуди «мавҷи нав» одатан бо номи бузургтарин мунаққид ва назариётчии фаронсавии «олиҳаи даҳум»-и Андре Базен (1918—1958) ва маҷаллаи кинематографии «Cahier du cinema», ки соли 1951 аз ҷониби А.Базен офарида шудааст.

Пас аз як эътирози ҷавонон дар соли 1968 дар Фаронса, кормандони маҷалларо ба сиёсисозии танқиди филмҳо даъват карданд, ки метавонанд бо табиати сиёсии худи филм рақобат кунанд; зиёда аз 400 шумораи маҷаллаҳо аз чоп баромад.

Синамои Олмон[вироиш | вироиши манбаъ]

Синамои Олмон аз синамои фаронсавӣ камӣ надошт ва дар рушди техникӣ аксар вақт ҳатто пештар буд.

Ин, ба ҳар ҳол, пеш аз ба қудрат расидани фашистон буд, вақте ки аксарияти зиёиёни эҷодкор Олмонро тарк карданд ва филмсозон низ истисно набуданд. Аммо инчунин афзоишҳо мавҷуд буданд, ба монанди дастгирии қавии синамогарӣ аз ҷониби ҳукумати миллатгароёни сотсиалистӣ: давлат барои рушди соҳаи синамо маблағҳои калон ҷудо карда, дар навбати худ имкон дод, ки аз ҷиҳати техникӣ беҳтар карда шавад. Истеҳсоли аввалин расмҳои ранга ба роҳ монда шудааст.

Синамои Шветсия[вироиш | вироиши манбаъ]

Синамои Шветсия яке аз қадимтарин синамо дар Аврупо мебошад (пас аз Фаронса ва Олмон).

Сарфи назар аз теъдоди нисбатан ками филмҳо, аҳамияти онҳо барои синамои ҷаҳонӣ бениҳоят баланд аст. Синамои Шветсия ҳеч гоҳ дар ҷаҳон ба ягон филм тақлид накардааст, балки роҳи худро пеш гирифтааст, аз адабиёти миллӣ ғояҳо кашидааст.

Синамои Дания[вироиш | вироиши манбаъ]

Синамои Дания дар давоми солҳои 1910—1930, сарфи назар аз миқдори ками филмҳои истеҳсолшуда, сатҳи хеле баланди бадеиро нигоҳ дошт, алахусус аз ҷиҳати визуализатсия ва таҳрир.

Дар давоми Ҷанги Дуюми Ҷаҳон, ин сатҳ аз даст рафт, танҳо филмҳои Карл Дрейер шуҳрат пайдо карданд. Танҳо дар охири солҳои 1970-ум, бо пайдоиши гурӯҳи коргардонҳои ҷавон, ки баъдтар ҳастаи лоиҳаи Догма 95 шуданд, эҳёи синамои Дания оғоз ёфт. (Яке аз ташаббускорони лоиҳа директор Ларс Фон Триер буд).

Синамои Британияи Кабир[вироиш | вироиши манбаъ]

Синамои Британияи Кабир ҳамеша аз тамоми Аврупо то андозае ҷудо буд. Дар Британияи Кабир, дар замони паҳншавии синамо, мактаби машҳури ҷаҳонӣ ва анъанаҳои муҳими фарҳангӣ мавҷуд буд. Маъруфтарин коргардони бритониёӣ Алфред Ҳичкок боқӣ мондааст, ки як қисми назарраси филмҳои худро берун аз Бритониё дар ИМА ба навор гирифтааст.

Синамои Итолиё[вироиш | вироиши манбаъ]

Синамои Италия солҳои 1900 ва 1910 ба рушд сар кард. Бо ба сари қудрат омадани фашистҳо дар синамои Итолиё сензураи қатъӣ ҷорӣ карда шуд, аммо дар айни замон, инфрасохторе ба вуҷуд омад, ки ба рушди синамо мусоидат мекунад ва нахустин ҷашнвораи ҷаҳонӣ (дар Венетсия) кушода шуд. Даврони авҷи синамои Итолиё солҳои 1950-1970-ум буд. Пайдоиши неореализми кинематографӣ, ки маркази Итолиё гаштааст, аз ҳамин замон бармеояд.

Жанри спагеттӣ вестерн низ ба таври васеъ шинохта шудааст. Аз солҳои 1980-ум синамои Итолиё дар бӯҳрон қарор дорад. Рушди бадеии синамои Итолиё соли 1912, вақте ки Жассе нисбати итолиёвиҳо хеле ноумед буд, оғоз ёфт.

Синамои Русия[вироиш | вироиши манбаъ]

Синамои Иттиҳоди Шӯравӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Маъруфтарин мактабҳои филмҳои аврупоӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Нигаред низ[вироиш | вироиши манбаъ]

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

Пайвандҳо[вироиш | вироиши манбаъ]