Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Фирӯзаранг

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Фирӯзаранг
HEX #40E0D0
RGB1 (r, g, b) (64, 224, 208)
CMYK (c, m, y, k) (71, 0, 7, 12)
HSV2 (h, s, v) (174°, 71%, 88%)
Рамз Пирӯзӣ
1. Нормализатсия ба диапазони [0–255] (байт)
2. Нормализатсия ба диапазони [0—100] (байт)

Фирӯзаранг рангест, ки дар байни рангҳои кабуду сабз омада, номаш аз номи санги қимматбаҳои фирӯза гирифта шудааст.

Калимаи "туркуаз" ба асри 17 рост меояд ва аз калимаи фаронсавии turquois гирифта шудааст., ки маънояш "туркӣ" аст, зеро ин маъдан бори аввал тавассути Туркия аз конҳои вилояти таърихии Хуросони Эрон (Форс) ва имрӯз Афғонистон ба Аврупо оварда шудааст. [1] [2] Аввалин истифодаи сабтшудаи фирӯза ҳамчун номи ранг дар забони англисӣ соли 1573 буд.

Санги қимматбаҳои фирӯза, ки номи ин ранг аз он омадааст.

Санги фирӯза

[вироиш | вироиши манбаъ]

Фирӯза маъдани ношаффофи кабуд ё сабзтоб буда, таркибаш фосфати обдори мис ва алюминий аст. фосфати гидрогении мис ва алюминий буда, формулаи химиявии он CuAl6 ( PO4 ) 4 ( OH ) 8 · 4H2O мебошад. Он дар навъҳои баландтар нодир ва арзишманд аст ва ҳазорсолаҳо аз сабаби ранги беназири худ ҳамчун санги ороишӣ қадр карда мешавад.

Гунбази мадрасаи Мири Араб дар Бухоро, Ӯзбекистон

Дар бисёре аз фарҳангҳои Ҷаҳони Қадим ва Нав, ин санги қиматбаҳо ҳазорсолаҳо ҳамчун санги муқаддас, овардакунандаи бахту саодат ё балогардон қадр карда мешуд. Қадимтарин далели ин иддао дар Мисри Қадим пайдо шудааст, ки дар он ҷо ашёи қабр бо ороиши фирӯза кашф карда шудаанд, ки тақрибан ба 3000 сол пеш аз милод тааллуқ доранд.<span typeof="mw:Entity" id="mwXg">&nbsp;</span>Пеш аз милод . Дар Империяи қадимии Форс, сангҳои қиматбаҳои осмонӣ қаблан дар гардан ё банди даст ҳамчун муҳофизат аз марги ғайритабиӣ пӯшида мешуданд. Агар ранги онҳо тағйир ёбад, бовар доштанд, ки пӯшанда сабабе дорад, ки аз наздик шудани фалокат тарсад. Дар айни замон, маълум шуд, ки фирӯза метавонад рангро тағйир диҳад. Ин тағйирот метавонад аз сабаби рӯшноӣ ё аз сабаби аксуламали кимиёвӣ, ки аз косметика, чанг ё туршии пӯст ба вуҷуд омадааст, ба вуҷуд ояд.

Фирӯза санг ва рангест, ки бо гунбазҳо ва дохили масҷидҳои бузурги Эрон, Осиёи Марказӣ ва Русия сахт алоқаманд аст. [3], [4]

  1. Beale (1973-10-01). «Early trade in highland Iran: A view from a source area». World Archaeology 5 (2): 133–48. doi:10.1080/00438243.1973.9979561. ISSN 0043-8243.
  2. Turquoise. RRUFF Project, Department of Geosciences, University of Arizona. 24 апрели 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 феврали 2012.
  3. Petersen, Andrew (21 June 1999). Dictionary of Islamic Architecture (1st ed.). Routledge. p. 121. ISBN 978-0415213325.
  4. Said. Tradition of the tile (20 November 2012). Баргирифта аз сарчашмаи аввал 3 июни 2013.