Фурқат

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Зокирҷон Холмуҳаммадов
Зокирҷон Холмуҳаммадов
Сурат
Навъи фаъолият:

шоир

Санаи таваллуд:

1859(1859)

Зодгоҳ:

Қӯқанд, Туркистон, Империяи Рус

Мамлакат:
Санаи марг:

1909

Фурқат (тахаллус; ном ва насаби Зокирҷон Холмуҳаммадов 1859, Қӯқанд - 1909 Ёрканд) шоир, мутафаккир ва публисисти ӯзбак. Дар мадрасаи Қӯқанд таҳсил намуда, забонҳои арабию форсӣ, назми классикии Шарқро омӯхтааст. Соли 1889 ба Тошканд рафта, бо тахаллуси Фарҳат шеър гуфтааст. Соли 1894 ба кишварҳои Осиёи Ҷанубӣ, нимҷазираи Балкан ва Ҳиндустон сафар кар ва оқибат дар Ёрканд (Қошғар), ҳозира Синтсзян Уйғури Ҷумҳурии Халқии Чин аз таъқибу аъёну ашроф паноҳ бурд.

Фурқат дар ғазалиёти ишқиаш қадри одамро баланд бардошта, сӯфигарию дунёбезориро маҳкум кардааст. Дар шеърҳои ҳаҷвиаш ҳарисии аъёну ашроф, саводогарон ва рӯҳониёнро фош намудааст. Фурқат дар шеърҳое, ки мазмуни иҷтимоӣ доранд, аз рӯзгори душвори халқи меҳнаткаш ба андеша рафта, бенизомии тартиботи ҷамъиятиро мазаммат намудааст. Фурқат ҳамчун роҳбари ҳаракати маорифпарварӣ дар нашъунамои кишвар ва зиёиёни он чӣ аҳамият доштани маданияти русто таъкид кардааст. Ғояҳои маорифпарварии Фурқат ва ҳамфикрону пайвравони ӯ дар инкишофи адабиёт, фалсафа ва педагоникаи ӯзбак ва мубориза ба муқобили урфу одатҳои манфури замони феодализм мақоми арзанда доранд. Фурқат яке аз асосгузорони рӯзноманигории ӯзбак ба шумор меравад. Ӯ чандин сол дар Туркистон вилоятининг газети (Газетаи вилоятии Туркистон, аз 1870 то 1917 чоп шудааст) ҳамкорӣ кардааст. Фурқат ба адабиёти классикии форс-тоҷик таваҷҷӯҳи зиёд дошт ва дар жанрҳои ин адабиёт асарҳо офардидааст. Боре ба Хуҷанд омада, бо Тошхӯҷаи Асирӣ вохӯрдааст. Ба забони тоҷикӣ низ шеър гуфтааст (масалан, ғазале дар радифи нест). Чор дарвеҳ ва Нӯҳ манзар-ро ба забони ӯзбакӣ тарҷума кардааст.

Энсиклопедияи Советии Тоҷик Мақола дар асоси маводи Энсиклопедияи Советии Тоҷик навишта шудааст.