Қалам

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Қаламҳои ранга
Қалам гуфто, ки ман шоҳи ҷаҳонам,
Қаламкашро ба мақсад мерасонам.

Қалам (ар. كلك), найи  тарошидаро гӯянд, ки бо он хат менависанд. Ба маънои васеаш  Қалам  гуфта  милаеро  меноманд, ки  аз ангишт,  қӯрғошим,  графит  ва  ранги хушк тайёр карда мешавад.

Таърихи қалам[вироиш]

Намунаҳои   он, ки аз штифтҳои  филизӣ, қӯрғошим  ва нуқрагин иборатанд, дар асрҳои  XII- XVI  истифода  мешуданд.  Дар  асри  XIV  ба  истилоҳ қалами италиявӣ пайдо шуд, ки аз  гили  сиёҳи  варақсанг  сохта  шуда  буд.  Аз асри 16 қаламҳои графитӣ ва қаламҳое, ки аз хокаи  устухони   сӯхта ва ширеши рустанӣ сохта шуда буданд, маъмул  гардиданд.  С. 1790 қаламҳои  чӯбинро  олими франсавӣ  Н.Кант  ихтироъ  кард.  Дар  айни  замон  ихтироъкори   чех Й.Гартмурт милаҳои  аз омехтаи  граффити кӯфта  ва  гил  тайёркардаро  пешниҳод  намуд,  ки  он  асоси  истеҳсоли  технологияи қалами механикӣ ё автоматӣ дар  нимаи асри XIX ба вуҷуд омада, дар асри XX васеъ паҳн гардид. 

Аз  рӯйи   хусусияти  навишт ва технологияи  истеҳсол  қаламҳоро ба графитӣ (сиёҳ), ранга, нусхабардорӣ ва ғ.;  аз рӯйи таъйиноташ мактабӣ, канселярӣ, нақшакашӣ,  расмкашӣ,  дуредгарӣ,  пардозӣ,  ретушӣ  (бо  қалам   ислоҳ кардани суратҳои  фотографӣ) ва нишонагузор  ҷудо мекунанд. Қаламҳои графитии нақшакашии дараҷаи  сахтиашон  гуногун  истеҳсол  мешаванд;  дараҷаи    дуруштӣ  бо  ҳарфи  М  –  (мягкий)  нарм,  Т-  (твердый)  сахт  ва  МТ  (средней твёрдости) нимсахт ва бо рақами пеш аз ҳарф  омада ишора мешавад. Рақами калон дараҷаи  калони  сахтӣ ё нармиро ифода мекунад. Қаламҳои  автоматии ду- чор ё  якчандмила низ истеҳсол карда мешаванд. [1]

Пайнавиштҳо[вироиш]

  1. Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015,  - с. 312

Пайвандҳои беруна[вироиш]

Нигаред[вироиш]

Commons-logo.svg
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад: