Қалъаи Кӯлоб

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Дар асари Ҳофизи Таниши Бухори "Шарафномаи шоҳӣ" оварда шудаанд. Ҳофизи Таниш зимни тавсифи ҷангҳои байни лашкари Абдуллохони узбек ва кулобиён дар соли 992/1584 оиди калъаи Кӯлоб маълумоти муҳим меорад. Дар он тамоми унсурҳои шаҳри асримиёнагии Мовароуннаҳру Хуросон мавчуд мебошад. Аз тавсиф чунин бармеояд, ки шаҳри Кӯлоби асри XVI мудаввар буда се дарвозаю як дарича доштааст. Дарвозаҳои шаҳр ба суи минтакаю шаҳрчаҳои асосии атрофи Кӯлоб нигаронида шуда буданд. Масалан: дарвозаи Чорсу дар девори шимолии шаҳр вокеъ буд, зеро худи шаҳраки Чорсу— шаҳраки Мӯминободи имруза махз дар шимоли шаҳри Кӯлоб ва дар масофаи 30 км. дуртар аз он вокеъ буд. Инчунин мардуми ноҳияҳои Ховалингу Балҷувону Даҳанаи имруза низ аз ҳамин дарвоза дохили шаҳри Кӯлоб мегардидаан.

Дарвозаҳои шаҳр[вироиш]

Дарвозаи Имом дар девори гарбии шаҳри Кулоб вокеъ гашта, аз он мардуми Хатлон карияҳои Дили ва Имом (Али), ки дар гарби Кулоб вокеъанд, ба шаҳр ворид мегаштанд. Дар маколаи фавку зикри банда махз ҳамон деҳаи Имомали, ки такрибан дар бист километри Кулоб дар гарби он вокеъ аст, мадфани аввали хазрати имом Алии Сони, яъне Сайид Алии Ҳамадони дониста шудааст.

Дар дарвозаи Анҷиракон мардуми деҳоту касабаҳои дар ҷануби Кулоб чой дошта ба шаҳри Кулоб ворид мешуданд.Дар байни онҳо касабаи Анчиракон, ки такрибан дар си километрии чануби Кулоб наздик ба дарёи Панҷ гашта, имруз низ бо ҳамин ном вучуд дорад, аз хамаи деҳоти минтака бузургтару ободтар буд. Аз ҳамин ру дарвозаи девори кисми чанубии Кулоб хамчун Дарвозаи Анҷиракон ёд мешавад.

Даричае, ки дар девори шаркии шаҳр вокеъ гашта ба кӯҳ (теппа) муттасил буд, мухими дигар дошт. Яъне он на барои даромаду баромад, балки барои дар холати изтиори истифода кардан аз он дарича- масалан дар вазъияти душвор ба воситаи он ба кӯҳ гурехтан ва ғайра, мукаррар шуда буд.

Ба даруни шаҳр об ба воситаи тарнова (новачуби, дарунхолие, ки об аз тарики он чори мегардид) мерафт. Ҳофизи Таниш оиди он чунин нигошта: »Ва бар тарнове, ки об аз ончо ба даруни шаҳр мебурданд, пиёдаи бисёр тиру камонҳо ба банду тир хамоил сохта, хандагохи ситез бар миён хаста ва сипарҳои лаъли бар китф андохта, ҳуҷум дохтанд».

Ҳамин тавр, дар соли 1584 шаҳру калъаи Кулоб билкул вайрон карда шуданд. Вале бо ин хаёт дар Кулоб на ин ки катъ нагардид, балки ба зуди ривочи тамом ёфт.Абдуллохон Кулобро ба яке аз хешовандони худ Узбаксултон дода фармуд, ки баъд аз вайрон кардани калъаи Кулоб»дар мавзеи Халвои хисоре, ки панохи раоёву химояти бароёро созад, роияти иззат барафрозад».

Харобаҳои калъаи Кӯлоби соли 1584 имрӯз дар шаҳри Кӯлоб болотар аз зиндони Кулоб мавчуданд. Шаҳри нави Кӯлоби баъди соли 1584 дар гарби бозори имрузаи Кӯлоб дар мавзеи Боги пионерон ва маҳаллаи Чармгари поён, ки дар он замон шояд бо номи Халвои машҳур буд, арзи вуҷуд намудааст.[1]

Нигаред[вироиш]

Кӯлоб

Манобеъ[вироиш]

  1. http://kulobjonvatanam.wordpress.com/about/

Пайвандҳо[вироиш]

Сомонаи расмии шаҳри Кӯлоб