Ҳафний

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Ҳафний, 72Hf
Hf-crystal bar.jpg
Ҳафний
Талаффуз/ˈhæfniəm/ (HAF-nee-əm)
Номи дигарhafnium
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Hf)178.49(2)[1]
Ҳафний дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон
Zr

Hf

Rf
лютесийҳафнийтантал
Рақами атомӣ (Z)72
Гурӯҳгурӯҳи 4
Даврдаври 6
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Xe] 4f14 5d2 6s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 18, 32, 10, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш2506 K ​(2233 °C, ​4051 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш4876 K ​(4603 °C, ​8317 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)13.31 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)12 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос27.2 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос648 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ25.73 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 2689 2954 3277 3679 4194 4876
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−2, +1, +2, +3, +4 (an amphoteric oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.3
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 658.5 кҶ/мол
  • 2-юм: 1440 кҶ/мол
  • 3-юм: 2250 кҶ/мол
Радиуси атомэмпирикӣ: 159 пм
Радиуси ковалентӣ175±10 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Ҳафний
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣhexagonal close-packed (hcp)
Hexagonal close packed crystal structure for ҳафний
Суръати овоз thin rod3010 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ5.9 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ23.0 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ331 nΩ·m (дар 20 °C)
Тартибории магнитӣпарамагнетик[2]
Таъсирпазирии магнитӣ+75.0·10−6 см3/мол (at 298 K)[3]
Модули Юнг78 ГПа
Модули ғеҷонидан30 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор110 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.37
Сахтии Моос5.5
Сахтии Виккерс1520–2060 МПа
Сахтӣ аз рӯи Бринелл1450–2100 МПа
Рақами CAS7440-58-6
Таърих
Номгузорӣafter Hafnia. Latin for: Copenhagen, where it was discovered
ПешгӯикунандаДмитрий Менделеев (1869)
Кашф ва ҷудогузории аввалинDirk Coster and George de Hevesy (1922)Хатои ибора: Аломати нуқтагузории шинохтанашуда "ё"
Изотопҳои асосии ҳафний
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
172Hf синт 1.87 y ε 172Lu
174Hf 0.16% 2×1015 y α 170Yb
176Hf 5.26% собит
177Hf 18.60% собит
178Hf 27.28% собит
178m2Hf syn 31 y IT 178Hf
179Hf 13.62% собит
180Hf 35.08% собит
182Hf syn 8.9×106 y β 182Ta
| пайвандҳо

Ҳафний (лот. hafnium) — унсури химиявӣ, рақами атомиаш 72 буда бо рамзи Hf ишора карда мешавад[4].

Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Ҳафний дар блоки d ва дар 4-ум гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад.[5]

Хосиятҳо[вироиш]

Физикӣ[вироиш]

Химиявӣ[вироиш]

Атомӣ[вироиш]

Изотопҳо[вироиш]

Мавҷудият дар табиат[вироиш]

Таърих[вироиш]

Кашф[вироиш]

Номгузорӣ[вироиш]

Пайвандҳо[вироиш]

Эзоҳ[вироиш]

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Lide, D. R., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (PDF) (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. 
  3. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4. 
  4. Atomic Number and Mass Numbers. ndt-ed.org. 17 феврали 2013 санҷида шуд.
  5. (1988) «New Notations in the Periodic Table». Pure Appl. Chem. 60 (3): 431–436. doi:10.1351/pac198860030431. Санҷида шуд 24 March 2012.

Адабиёт[вироиш]

Ҳаволаҳои беруна[вироиш]

Логотипи Викилуғат
Викилуғат дорои мақола бо номи «Ҳафний» аст
Commons-logo.svg
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад: