Ҳизби ҷумҳурихоҳи ИМА

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search


{{{номи ҳизб}}}
GOP logo.svg
Пешво: Ronna Romney McDaniel[d]
Асосгузор: Ҳизби вигҳои ИМА[d] ва Free Soil Party[d]
Санаи асосгузорӣ: 20 март 1854[1]
Қароргоҳ:
Маром: муҳофизакорӣ[d], federalism in the United States[d], American exceptionalism[d], либерализми иқтисодӣ, social conservatism[d], national conservatism[d], neoconservatism[d] ва neoliberalism[d]
Сайт: gop.com(англ.)
Commons-logo.svg Парвандаҳо дар Викианбор


Ҳизбиҷумҳурихоҳи ИМА (англ. Republican Party) — дар баробари Ҳизби демократ, яке аз ду ҳизби асосии сиёсӣ дар Иёлоти Муттаҳида . Номи дуюм Ҳизби Бузурги Куҳан (англ. Grand Old Party, GOP) аст. Ба ақидаҳои муҳофизакори рост ва марказгарои рост пайравӣ мекунад.

Рамзи ғайрирасмии ҳизб фил (иқтидорро ифода мекунад), ранги ғайрирасмӣ сурх аст.

Таърих[вироиш | вироиши манбаъ]

Ин ҳизб 28 феврали соли 1854 дар Рипон, Висконсин тавассути муттаҳид шудани Ҳизби Замини Озод ва фраксияи "Виҷдон"-и Ҳизби Вигҳо таъсис дода шудааст. Он ҳамчун иттиҳодияи мухолифони ғуломӣ ва ҷонибдорони густариши салоҳияти ҳокимияти марказӣ [2] таъсис ёфта, манфиатҳои саноатчиёни Шимол ( янкиҳо)-ро дар муқобили ҳизби ҳукмрони демократӣ, ки, ба ғуломдорони Ҷануб такя мекард, буд.

Ҳизби ҷумҳурихоҳ тарафдори манъи ғуломдорӣ дар иёлотҳои шимолии параллели 36 (ки соли 1854 бо қонуни Канзас-Небраска бекор карда шуда буд), ба ҳама ройгон тақсим кардани замини ройгон ва инчунин муқаррар кардани боҷҳои баланд ба маҳсулоти саноатӣ буд, ки аз Аврупо ворид карда мешавад. Пас аз пирӯзии шимолиён ва пешвои онҳо Авраам Линколн дар ҷанги шаҳрвандӣ, ҷумҳурихоҳон тақрибан 50 сол дар интихобот бартарӣ доштанд: ҳам дар президентӣ, ҳам дар Сенат ва ҳам дар Палатаи Намояндагони ИМА.

Гегемонияи онҳо аз ҷониби Вудро Вилсон дар соли 1912 дар пайи тақсими худи ҷумҳурихоҳон ва таъсиси Ҳизби прогрессивии Теодор Рузвелт қатъ шуд. Аз соли 1912 то соли 1968, демократҳо сиёсати ИМА-ро назорат мекарданд ва баъзан мавқеъро ба ҷумҳурихоҳон аз даст доданд (Калвин Кулидҷ, Ҳерберт Гувер, Дуайт Эйзенхауэр). Пасрафти воқеии ҳизбро метавон рӯзҳои "Муомилаи нав"-и демократ Франклин Рузвелт номид.

Вақте ки ҷунбиши ҳуқуқи шаҳрвандии африқоӣ дар солҳои 1940 ва 1960 ба вуҷуд омад, ҷумҳурихоҳон бепарво вокуниш нишон дода, Стратегияи ҷанубиро оғоз карданд. Маҳз дар ҳамин вақт буд, ки ҷумҳурихоҳон ва демократҳо ниҳоят ҷой иваз карданд (дар спектри идеологӣ мутаносибан ҳамчун ҳизби консервативтар ва либералӣ)

Дар давраи ҷанги сард, ҳизби ҷумҳурихоҳ дар сиёсати дохилӣ дар масъалаҳои зиддикоммунизм ва таъқиби чап (Маккартизм) хашмгинтар буд ва номзадҳои он умуман дар сиёсати хориҷӣ "шоҳин" ҳисобида мешуданд (хусусан Барри Голдуотер). Ба гуфтаи муҳаққиқ Рас Беллант, Кумитаи Миллии таҳти раёсати Никсон ва баъдан бо миллатгароён аз кишварҳои Аврупои Шарқӣ, ки пас аз Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ ба Иёлоти Муттаҳида кӯчида буданд, иртибот дошт ва дар давоми он онҳо бо фашистон ҳамкорӣ мекарданд [3] .

Дар миёнаҳои солҳои 1970-ум Ҳизби ҷумҳурихоҳ дар остонаи бӯҳрони шадиде қарор дошт, ки бо истеъфои ноиби аввали президент Спиро Агню сар шуд, ки ба саркашӣ аз андоз ва ришваситонӣ муттаҳам шуда буд, ва сипас президент Ричард Никсон буд.

Дар охири солҳои 1970-ум, пас аз он ки ҳунарманди собиқи Ҳолливуд Роналд Рейган раҳбари он шуд, ки соли 1980 президенти Иёлоти Муттаҳида интихоб шуд ва дар соли 1984 дубора интихоб шуд, ҳизб боз муваффақият гирифт. Аъзоёни алоҳидаи тими Рейган то соли 2009 дар муассисаи ИМА монданд [4] . Ба туфайли Рейган дар байни ҷумҳурихоҳон мавқеъҳои тарафдорони либерализми иқтисодӣ ва консерватизм мустаҳкам гардиданд.

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

  1. 1.0 1.1 The origin of the Republican Party (ингл.)WI: 1914.
  2. ЭСБЕ/Республиканцы или республиканская партия
  3. Пол Розенберг (Paul H. Rosenberg): «70 лет сотрудничества с нацистами: маленький грязный украинский секрет Америки» Бойгонӣ шудааст 12 августи 2014  сол.. The Nation (в переводе «Иносми»)
  4. Кирилл Бенедиктов: «Люди Рейгана: сага о падающих звездах» Бойгонӣ шудааст 31 июли 2014  сол.. «Terra America», 19.07.2012