Бадахшон

Аз Википедиа
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи

Бадахшон (порсӣ: بدخشان) — сарзаминест кӯҳистон дар Осиёи Марказӣ ки миёни Тоҷикистон (Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон) ва Афғонистон (Вилояти Бадахшон) бахш гардида аст.

Харитаи Бадахшон байни ду кишвар, дар шимолу-шарқ Парчами АфғонистонАфғонистон, ва шарқу-ҷануб Парчами ТоҷикистонТоҷикистон.

Аҳолӣ[вироиш]

Таърих[вироиш]

Бадахшон таърихи хеле куҳан дорад ва онро ба ду давра тақсим кардан мумкин аст:

Таърихи куҳан[вироиш]

Бадахшон маркази муҳими иқтисодӣ дар мантиқа ба ҳисоб мерафт. Сангҳои қиматбаҳо ба монанди лоҷувард дар аввал ва миёнаи ҳазорсолаи 4-уми пеш аз милод хариду фуруш мешуд. Бадахшон қисми муҳими "Роҳи Абрешим" ба шумор меравад ва ин роҳ аз Бадахшон мегузашт ва шарқу ғарбро бо ҳам мепайваст.

Марко Поло нахустин аврупоие буда ки аз Бадахшон гузаштааст ва аз он дар сафарномааш ёд кардааст.

Таърихи нав[вироиш]

Бадахшон дар соли 1895 миёнӣ ду импиротурии Русияву Бритония ба ду бахш тақсим гардид. Як бахши ин вилоят таҳти номи Бадахшон ба Русия ва баъдан Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон дар Иттиҳоди Шӯравӣ (ИҶШС) бо марказияти шаҳри Хоруғ ба Русия таълуқ гирифт, ва бахшӣ 2 бо марказиятӣ шаҳри Фаӣзобод ба иморотӣ Афғонистон паӣваст. Русия ва Бритония [Панҷ (рӯд)|рӯди Панҷ]]ро ба анвони марзӣ-табиъӣ пазируфта ва тавасут сутунҳои марзӣ нишонагузорӣ шуд.

Вилояти Бадахшон дар шимолу шарқи Афғонистон ҷойгир аст, шумораи ноҳияҳо - 28, паҳноварӣ - 44,059 км², аҳолӣ - 904,700 тан. Марказаш шаҳри Фаӣзобод аст, ки 315 км аз шаҳри Кобул, пойтахти Афғонистон, дар резишгоҳи рӯди Кӯкча ҷой гирифтааст ва 50 ҳазор нафар аҳолӣ дорад.

Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон расман дар 2 январи соли 1925 бар асоси Қарори Кумитаи Иҷроияи Марказии Иттиҳоди Шӯравӣ дар таркиби Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон ташкил шуда ва минбаъд ба таркиби ҶШС Тоҷикистон дохил гардидааст. Бино ба Сарконуни Ҷумҳурии Тоҷикистон (1994), Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон расман дар ҳайати мамлакат ҳамчун вилояти мухтор арзи ҳастӣ мекунад. Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон дар ҷанубу шарқи Тоҷикистон ҷойгир аст, шумораи ноҳияҳо - 7, паҳноварӣ - 64 200 км², аҳолӣ - 220 600 тан (2009). Марказаш шаҳри Хоруғ аст, ки 417 км км аз шаҳри Душанбе, пойтахти Тоҷикистон, дар рӯди Ғунд ҷой гирифтааст ва 30 ҳазор нафар (2003) аҳолӣ дорад.

Ҷуғрофия[вироиш]

қуллаи Исмоили Сомонӣ бо баландӣ (7,495 м)

Қисми асосии бадахшонро қаторкӯҳи бузурги Помири шарқӣ ташкил медиҳад. Нуқтаи баландаш қуллаи Исмоили Сомонӣ (7495 м) дар ҳудуди Тоҷикистон мебошад.ва нуқтаи дигар Ҳиндукуш (7,492 м) дар ҳудуди Афғонистон мебошад. Бинобар дар баъзе гузоришҳои таърихӣ вилоятро, ҳамчун "Боми ҷаҳон" ном мебаранд.

See also[вироиш]