Афғонистон
 |
 |
 |
|
| Шиор: нест | |
| Суруди миллӣ: «Milli Tharana» | |
| Рӯзи истиқлолият | {{{Рӯзи истиқлолият}}} |
| Забони расмӣ | Забони дарӣ, Забони пашто |
| Пойтахт | Кобул |
| Шаҳри калонтарин | Кобул |
| Идораи давлат | Ҷумҳурии Исломӣ |
| Масоҳат • Ҳамагӣ • Фоизи об. |
-ум ҷой дар ҷaҳон км² % |
| Аҳолӣ • Ҳамагӣ • Зичӣ |
-ум ҷой дар ҷaҳон нафар/км² |
| Пули миллӣ | |
| Интернет-Домен | |
| Коди телефон | + |
| Соат | UTC |
Афғонистон (Ҷумҳурии Исломии Афғонистон). Пойтахташ шаҳри Кобул. Бо Тоҷикистон, Ӯзбакистон, Покистон, Ҳиндустон, Туркманистон, Эрон ҳамсарҳад аст Ҷумҳурии Исломии Афғонистон
Мундариҷа |
Таърих [вироиш]
Давлати Дурониён [вироиш]
Баъди барҳам хурдани Эрон дар соли 1747 Аҳмад-шоҳ Дуррони якумин бор Чумхурии Афғонистонро бо пойтахти Кандагар ташкил намуд. Дар чамъомади калони пешвоёни қабилаҳо Лойя Ҷирга уро шоҳ таъин карда буданд. Дар вакти ҳукмронии писараш Темур-шоҳ (1773—1793) пайтахти давлат Кобул номида шуда буд. Дигар подшоҳи Афғонистон Замин-шоҳ (1793-1801) буд, ки аз тарафи бародараш Маҳмуд аз тахт ронда шуда буд.
Сиёсат у ҳукумат [вироиш]
Бахшбандии кишварӣ [вироиш]
Афғонистон 34 Вилоят дорад. Ҳар вилоят ҳам чҳандӣн вулсволӣ (ноҳиа) дорад.
34 Вилояти Афғонистон:
 |
||
| 1 Бадахшон | 18 Кунор | |
| 2 Бодғис | 19 Кундӯз | |
| 3 Бағлон | 20 Лағмон | |
| 4 Балх | 21 Лувгар | |
| 5 Бомиён | 22 Нангарҳор | |
| 6 Дойкундӣ | 23 Нӣмрӯз | |
| 7 Фароҳ | 24 Нӯристон | |
| 8 Фориёб | 25 Урӯзгон | |
| 9 Ғазни | 26 Пактио | |
| 10 Ғувр | 27 Пактико | |
| 11 Ҳелманд | 28 Панҷшӣр | |
| 12 Ҳерот | 29 Парвон | |
| 13 Ҷувзҷон | 30 Самангон | |
| 14 Кобул | 31 Сарипул | |
| 15 Қандаҳор | 32 Тахор | |
| 16 Копӣсо | 33 Вардак | |
| 17 Хуст | 34 Зобул | |
Мавқеи географӣ. А. дар нимкураи шим. Ҷаҳон дар 290 ва 22 дақ. ва дар 280 ва 30 дақ., 740-ю 51 дақ. 48 сонияи тӯл-ул-балади шарқӣ воқеа аст. Иқлим. Вазъияти табиӣ. А. кишвари кӯҳсор аст ва се ҳиссаи сарзамини онро силсилакӯҳҳо ташкил медиҳанд, ки аз Шарқ ба тарафи Ғарб тӯл кашида дар ҳавзаи Ҳарирӯд ба ҳамворӣ мепайванданд. Баландии ин силсилакӯҳҳо дар Шарқ (дар баландиҳои Помир) то ба 6-7 ҳазор метр аз сатҳи баҳр мерасад. Аслан силсилакӯҳҳои А. аз силсилакӯҳҳои Ҳиндукуш иборатанд, ки як шохаи он аз ҷанубу ғарби Вахш (Шарқи А.) оғоз ёфта ба Ҷанубу Ғарб (ба тӯли 600 км) идома меёбад. Шохаи дигарӣ аз дараи Юлии Помир оғоз гардида то Кутали Ховок дар вил. Панҷшер давом меёбад. Иртифои он аз сатҳи баҳр 5000 км аст ва балантарин қуллаи он Тараҷмир 7740 м. аз сатҳи баҳр баландӣ дорад. Силсилаи ғарбии Ҳиндукуш аз Кутали Ховок ибтидо гирифта ба воситаи Банди Амир ва Бомиён аз Кӯҳи Бобо ҷудо мегардад. Рӯдҳои Сурхоб ва Андароб дар доманаи шимолии Ҳиндукуш ва рӯдҳои Панҷшеру Ғурбанд дар доманаи ҷанубии Ҳиндукуш аз ин силсилакӯҳ ибтидо мегиранд. Дар масири ин силсилакӯҳҳо ағбаҳои машҳури Кӯтали Оқработ (3500 м. баландӣ дорад) ва Кӯтали Соланг (2,5 км тӯл дорад) ҷой гирифтаанд. Кӯҳҳои нисбатани машҳури А. Кӯҳи Бобо, Фирӯзкӯҳ, Сиёҳкӯҳ, Тирбанди Туркистон, Сафедкӯҳ, Туркур ва Кӯҳҳои Сулаймон мебошанд.
Иқтисодиёт [вироиш]
Мардум [вироиш]
дар Афгонистон мардум ва халкиятхои гуногун зиндаги мекунанд: точикхо, узбекхо, урдухо, пашту ва гайра.
Фарҳанг ва маданият [вироиш]
Инҷоро ҳам бингарӣд [вироиш]
Пайвандҳо [вироиш]
 |
Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Афғонистон мебошад. Шумо метавонед бо пурракардани ин ба Википедиа кӯмак кунед. |
