Аргентина

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи


Аргентина
República Argentina
Парчам Нишон
Argentina orthographic.svg
Шиор: «En Unión y Libertad»
Суруди миллӣ: «Himno Nacional Argentino»
Рӯзи истиқлолият
Забони расмӣ Испанӣ
Пойтахт Буэнос-Айрес
Шаҳри калонтарин Буэнос-Айрес
Идораи давлат
Масоҳат
  • Ҳамагӣ
  • Фоизи об.
-ум ҷой дар ҷaҳон
км²
 %
Аҳолӣ
  • Ҳамагӣ
  • Зичӣ
-ум ҷой дар ҷaҳон
38,747,000
нафар/км²
Пули миллӣ Песои Аргентина
Интернет-Домен .ar
Коди телефон +54
Соат UTC
Аргентина

Аргентина (испанӣ: Argentina) номи асосии он Ҷумҳурии Аргентина (испанӣ: República Argentina) – ки баъди Бразилия аз ҷиҳати масоҳат ва зичии аҳоли дар байни давлатҳои Амрикои Ҷанубӣ дар ҷои дуюм меистад.

Ин давлат қисми ҷанубу шарқии Амрико ва қисми шарқии ҷазираи Замини Оташфишон ишғол мекунад ва ҷазираи наздиктари Эстадос ва ғайраро ишғол мекунад. Дар ғарб бо Чили, дар шимол ва шимолу- шарқ бо Боливия, Парагвай, Бразилия, Уругвай ҳамсарҳад мебошад, дар қисми шарқӣ онро бошад Уқёнуси Атлантика мешуяд.

Масоҳати он 2,8 млн км² (бе ҳисоби масоҳати ҷазираҳои Фолкленд ва Мелвин.

Сохти давлатӣ[вироиш]

Аргентина - республикаи федеративӣ.

Табиат[вироиш]

Замини Аргентина дар шарқ ҳамвор, дар ғарб кӯҳсор аст.

Ҷуғрофия[вироиш]

Дуюм кишвари калонтарин баъд аз Бразилия дар Амркои Ҷанубӣ мебошад.

Аргентина қариб, ки тамоми қисми ҷанубу шарқии Америкаи Ҷанубиро ишғол кардааст. Аргентина аз шимол ба ҷануб дар масофаи 3800 км² 1400 км² аз ғарб ба шарқ тул кашидааст. Дар ҷануб ва шарқ Аргентина бо Чиле ҳамсарҳад аст ва дар шимол бо Боливияю Парагвай, дар шимолу шарқ ва шарқ бо Бразилия ва Уругвай . Кисми ҷанубу шарқии Аргентинаро Укёнуси Атлантика мешуяд, дар кисми ғарб ва ҷанубу ғарбӣ бо каторкухҳои Анд ҳамсарҳад аст. Пойтахти Аргентина Буэнос-Айрес аст. Майдонаш кариб ки 2,780,400кв.км. Ахоли дар 1993 33,507,000 –ро ташкил медод

Ҷуғрофияи Аргентинаро ба 4-қисми асоси тақсим кардан мумкин аст. Шимолу -шарқи ҳамвориҳои Пампа,Патагония , ва Андҳо (кухҳои райони) Барои он ки Аргентина масоҳати бисёр аз Шимол ба Ғарб дар бар гирифтааст, вай якбора якчанд минтақаҳои иқлимиро аз тропик то ба Антарктида ишғол кардааст.

Тақсимоти мамурӣ[вироиш]

Вилоятҳои Аргентина

Аргентина – ҷумҳурии федеративӣ, ки ба вай 23 вилоятҳо ва ҳавзаи автономии пойтахти медароянд.

  1. Пойтахти Федералӣ Буэнос-Айрес
  2. Буэнос-Айрес
  3. Катамарка
  4. Чако
  5. Чубут
  6. Кордова
  7. Корриентес
  8. Энтре-Риос
  9. Формоса
  10. Жужуй
  11. Ла-Пампа
  12. Ла-Риоха
  13. Мендоса
  14. Мисионес
  15. Неукен
  16. Рио-Негро
  17. Салта
  18. Сан-Хуан
  19. Сан-Луис
  20. Санта-Крус
  21. Санта-Фе
  22. Сантяго-дел-Эстеро
  23. Замини Оташӣ, Антарктида ва ҷазираҳои Атлантики Ҷанубӣ
  24. Тукуман

Таърих[вироиш]

Дар аввали асри XVI –Аргентина аз тарфи Испаниягиҳо забт кард шуда буд, ки онҳо онро бо номи дарёи Рио-де-ла-Плата, Ла-Плата ном гузоштанд. (испанӣ: Rio de la Plata, «дарёи нуқрагин») Испаниягиҳо чунин ақида доштанд, ки маҳз дар ҳамин Дарёи захираи калони нуқра мавҷуд аст. Бисёрии индуиҳо дар ҳамон вақт ба ғуломи табдил дода шуда буданд, қабилаҳои итоатнакарда бошанд ба қисми хунуки ҷануби ва қисми наздикӯҳии Анд ронда шуда буданд. Соли 1776 аз тарафи ҷонишини подшоҳии Перу ки дар соли 1536 ба тереторияи Аргентина боз Боливия, Парагвай ва Уругвайро ҳамроҳ карда шуда буданд.

  • Соли 1806-1807- Британияи Кабир бо мақсади ба колонияи худ ҳамроҳ кардани ЛА-Плата ба он хуҷум мекунад.
  • 25 майи соли1810 дар Боенос – Айросшуриши зиди истилогарони Испани сар мезанад. Дар Ла-Плата хокимияти мувакати ташкил шуда буд. Ин руйдодхо дар таърих номи шуриши Майро гирифтааст, 25 май, иди миллии Аргентина ба хисоб меравад.
  • 9 июли соли 1816 истиклолияти кисмҳои ахолинишини Ла-Плата эълон гардид
  • Чанги якуми ҷаҳон - Аргентина бетараф мебошад.
  • Баъд аз ба сари хукумат омадани Гитлер, дар Аргентина харакати фашисти зиёд мегардад, ин кор асосан дар байни одамони аз Германия омада ва офицерони Аргентина рух медод.
  • Чанги дуюми ҷаҳон – Аргентина бе тараф аст.
  • Феврали cоли 1943 амалиёти харби дар байни офицерон. Январи соли 1944 Аргентина рафтуомадҳои дипламатии худро бо давлатҳои Германия ва Чопон пурра даст мекашад ва соли 1945 ба ин ду давлат чанг эълон мекунад.
  • 1946 – Перон дар интихоботи призиденти галаба мекунад.
  • Сентябри соли 1955 дар натичаи амалиёти харби Перон аз сари хокимият дур карда мешавад.
  • Солҳои 1950-1980 дигаргуншавии давлати ва харби мобайни шаҳрвандони хокимят ба кор шуру мекунад.

Хоҷагӣ[вироиш]

Аргентина - мамлакати аграрӣ-саноатӣ буда, хоҷагии қишлоқаш асосан ғалла ва гӯшт истеҳсол мекунад. Иқтисодиёти Аргентина бо захираҳои зиёди канданиҳои фоиданок, сатҳи баланди саводноки, дорои бузургтарин соҳаи истеҳсоли маҳсулоти кишоварзии содирот нигаронидашуда рушд ёфта истодааст . Ҷумҳурии Аргентина яке аз давлатҳои рушдёфтаи иқтисодӣ дар ҷаҳон баҳисоб меравад.Ҳаҷми ММД-и он дар соли 2008 (324,8млрд)-ро ташкил медод, ки ба ҳар сари аҳоли 14,2 ҳ. доллар рост меояд. Бо ин нишондод Ҷумҳурии Аргентина дар Амрикои Лотинӣ ҷои 2-юмро баъд аз Чили ишғол менамояд. Инчунин Ҷумҳурии Аргентина аъзои «Бистгонаи бузург» мебошад.

Соҳаи кишоварзӣ яке аз соҳаҳои асосии иқтисодиёти Аргентина ба шумор меравад. Аргентина бо маҳсулоти кишоварзӣ яъне хуроквори қариб пурра талаботи худро қонеъ мегардонад ва инчунин яке аз содироткунандаи асосии маҳсулоти кишоварзӣ ба шумор меравад. Махсусан истеҳсоли ғалладона ва зироатҳои равғандор, ки содироти асосиро ташкил медиҳанд рушд ёфтааст.

Нигаҳдории тандурустӣ[вироиш]

Маориф ва маданият[вироиш]

Матбуот, радио ва телевизион[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

Дар санъат, адабиёт ва тарзи зисти Аргентиниҳо алоқа бо Европа ҳис карда мешавад. Таъсири маданият махсусан дар адабиёт дида мешавад. Дар байни нависандагони сатҳи ҷаҳонии аргентини Хорхе Луис Борхес Хулио Кортасар, Эрнесто Сабасто, Мануэль Пюг, Освалдо Сориано. Аз баски бисёрии аргентинхо дар Европа таълим мегиранд, асосан дар шаҳри Буэнос Айрес бинобар хамин дар мусики, санъат ва архитектура сахми Европа дида мешавад. Дар шаҳр осорхонаҳои калон ва театрҳо бисёранд.

Аз ҳама маданияти машҳури Аргентина ин танго мебошад, ки дустдорони ин санъат дар тамоми дунё бисёранд. Инчунин мусиқии халқи машҳур аст. Барои Аргентина варзиш роли асосиро мебозад, футбол бозии дустдоштаи бисёрии аргентиниҳо мебошад. Аргентина дар ҷоми ҷаҳони солҳои 1978 ва 1986 ҷои аввалро ишғол карда буд. Бозингарони машҳури Аргентина Че Гевара ва Диего Марадона буданд.

Дини Католики - дини асосиии давлати Аргентина мебошад,Спиритизм дар ин чо хело хам решаҳои бузург дорад,зиерати хонаи абадии хешовандони гузашта ва одамони барчастаи мамлакат дар ин чо мукарарист. Забони давлати-забони испанияги мебошад, вале дар баъзе колонияҳои мухочирон одамон бо забони модарии худ муошират мекунанд. Забони итолиягиро кариб ки дар хама чо мефахманд, ин аз он шаходат медихад, ки таъсири гурухи аз хама калонтарини мухочирон дар давлат колон аст, вале ба ин нигох накарда чомеаи инглисхо низ вучуд дорад. Ба гайр аз ин 17 забони тахчои, аз он чумла кечуа, мапуче, гуарани, тобас, матакос мебошанд.

Дар таомҳои Аргентина гушт дар чои аввал меистад, махсусан гушти гов. Аз хама таоми бехтарини онхо ин «Ассорти паррильядо» мебошад ки, дар он хама кисмҳои гушти гов истифода бурда мешавад. Чойи Парагваи (матэ) ин натанхо нушокии одди, балки маросими махсусе мебошад, ки таклифи он – аломати эхтиром ва мехрубони. Тарзи тайёр кардани баргҳои растани хело ачоиб аст, ва баъд аз тайёр кардани он, нушокиро хама якчоя аз чоме ки аз каду тайёр карда шудааст калебаса менушанд.

Меъмори ва санъати тасвирӣ[вироиш]

Мусиқӣ ва театр[вироиш]

Commons-logo.svg
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:

Манбаъ[вироиш]