Додихудо Саймиддинов

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Додихудо Саймиддинов
Додихудо Саймиддинов.jpg
Додихудо Саймиддинов дар соли 2012
Санаи таваллуд:

24 июн 1949(1949-06-24)

Зодгоҳ:

, ҶШС Тоҷикистон

Санаи марг:

2 май 2017(2017-05-02) (67 сол)

Маҳалли марг:

Душанбе, Тоҷикистон

Мамлакат:

 Тоҷикистон

Фазои илмӣ:

забоншиносӣ, шарқшиносӣ, эроншиносӣ

Ҷойҳои кор:

Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии Академияи илмҳои ҶТ (1994—2005)
Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2005—2009)
Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (2009—2013)

Дараҷаи илмӣ:

доктори илмҳои филология

Унвонҳои илмӣ:

профессор

Алма-матер:

Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (1973), Институти забоншиносии АИ СССР,
Факултаи шарқшиносӣ,
Санкт-Петербург (1976-1979)

Роҳбари илмӣ:

Л.Г. Герсенберг (эроншиноси машҳури СССР)

Ҷоизаҳо:
Ордени «Шараф»
Мушовири давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Додихудо Саймиддинов (24 июни 1949, ҶШС Тоҷикистон — 2 майи 2017, Душанбе, Тоҷикистон) — олим, забоншиноси тоҷик, доктори илмҳои филология (1999). Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ (2001)[1].

Зиндагинома[вироиш]

Додихудо Саймиддинов 24 июни соли 1949 ба дунё омадааст. Хатмкардаи ихтисоси забоншиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (1973) буда, бо тавсияи ҳамин донишгоҳ барои таҳқиқ ба Институти забон ва адабиёти Рӯдакии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон роҳхат мегирад.

Кор ва фаъолият[вироиш]

Солҳои 1974—1976 — коромӯзи бахши дар Ленинград (Санкт-Петербург) будаи Институти забоншиносии Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ва солҳои 1976—1979 аспиранти ҳамин институт мешавад.

Пас аз хатми аспирантура фаъолияти илмиашро дар Институти забон ва адабиёти Рӯдакӣ дар вазифаҳои гуногуни илмӣ ва маъмурӣ идома додааст.

Аз соли 1995 дар вазифаҳои масъули раҳбарикунанда фаъолиятро оғоз мекунад. Ҳамин тавр, солҳои 1995—2000 муовини директори Институти забон ва адабиёти Академияи илмҳо ва солҳои 2000—2005 директори Институти мазкур буд.

Солҳои 2005—2009 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва раиси Кумита оид ба илм, маориф ва фарҳанг ва сиёсати байни ҷавонон интихоб гардид.

Аз соли 2009 раиси Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин шуд. Бино ба сабаби ба синни нафақа расидан моҳи декабри 2013 аз ин вазифа барканор шуд.

Фаъолияти илмӣ[вироиш]

Додихудо Саймиддинов дар масоили «Ташреҳи лингвистии сутуни форсии миёна» (соли 1982) рисолаи номзадӣ ва «Вожашиносии забони форсии миёна» (соли 1999) рисолаи докторӣ дифоъ намудааст. Ӯ дар масоили гуногуни забонҳои форсии миёна ва нав, ҳамчунин, забони тоҷикӣ пажуҳиш анҷом додааст, ки чанд намунаро аз таълифот метавон ном бурд: «Вожаномаи феълҳои паҳлавӣ» (соли 1992), «Фарҳангномаҳои форсии миёна» (соли 1994), «Истилоҳоти идории замони Сосониён» (соли 1995), «Вожашиносии забони форсии миёна» (соли 2001), «Адабиёти паҳлавӣ» (соли 2003), «Форсии бостон» (соли 2008), «Фарҳанги ҳузворишҳои паҳлавӣ» (соли 2008). Охирон китоби ў бо номи «Пажуҳишҳои забоншиносӣ» (соли 2013) ба табъ расид, ки мақолаҳои илмиву таҳқиқотии дар солҳои гуногун навиштаашро дар бар мегирад.

Мақолаҳои илмии мавсуф дар хориҷи ҷумҳурӣ дар Москва, Санкт-Петербург, Афғонистон, Эрон, Париж, Шветсия ба табъ расидааст.

Додихудо Саймиддинов барои ду таҳқиқоташ таҳти номи «Фарҳангномаҳои форсии миёна» ва «Истилоҳоти идории замони Сосониён» ба Ҷоизаи Мавлавии Бунёди байналмилалии забони тоҷикӣ- форсӣ сазовор гардидааст.

Пажуҳиши дигари ӯ — «Вожашиносии забони форсии миёна» дар радифи таҳқиқоти эроншиносии хориҷӣ дар Эрон китоби сол эълон гардида, сазовори ҷойи аввал дониста шуд.

Додихудо Саймиддинов таҳрири чанд китобҳои сиёсиро низ анҷом додааст.

Додихудо Саймиддинов яке аз муҳаррирони «Фарҳанги тоҷикӣ ба русӣ» буда, дар нашри дувуми он дар як ҷилд дар соли 2006 саҳм гузоштааст.

Таҳти роҳбарии ӯ 20 нафар рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ дифоъ кардаанд.

Ҷоизаҳо[вироиш]

  • Бо ордени «Шараф» дараҷаи II тақдир шудааст.
  • Узви пайвастаи Фарҳангистони забон ва адабиёти форси Ҷумҳурии Исломии Эрон (2010).

Марг[вироиш]

Бино ба иттилои наздикони профессор Додихудо Саймиддинов, дили ӯ нимашаби 2 майи 2017 аз задан мондааст[2].

Китобшиносӣ[вироиш]

Додихудо Саймиддинов аз худ осори гаронбаҳоеро ба ҷо гузоштааст, аз ҷумлаи китобҳо ва мақолаҳои ӯ[3]:

Китобҳо
  • Саймиддинов, Д. Фарҳангномаҳои форсии миёна.— Душанбе: Дониш, 1994.— 88 с.
  • Саймиддинов, Д. Истилоҳоти идории замони Сосониён.— Душанбе: Дониш, 1995.— 68 саҳ.
  • Саймиддинов, Д. Вожашиносии забони форсии миёна . — Душанбе: Пайванд, 2001. — 310 с.
  • Саймиддинов, Д. Адабиёти паҳлавӣ.— Душанбе: Пажӯҳишгоҳи фарҳанги форсӣ-тоҷикӣ, 2003.— 234 с.
  • Саймиддинов, Д. Форсии бостон.— Душанбе: Пайванд, 2007.— 210 с.
  • Додихудо, С. Фарҳанги гузоришҳои паҳлавӣ. — Душанбе : Пайванд. — 2008. — 142 с.
  • Саймиддинов, Д. Форсии бостонии овозшиносӣ, грамматика, овознавишт. — Душанбе. — 2008. — 114 с.
  • Саймиддинов, Д. Фарҳанги хузворишҳои паҳлавӣ . — Душанбе. — Пайванд. — 2008. — 139 с.
  • Додихудо, С. Пажӯҳишгоҳи забоншиносӣ. — Душанбе : Шарқи озод. — 2013. — 208 с.
  • Додихудо, С. Сухансолор. — Душанбе : Дақиқӣ. — 2014. — 134 с.
Мақолаҳо
  • Умарзода, И. "Таҳрифи таърих гуноҳ аст", вале инкораш бадтар аз он: Ҷавоб ба мақолаи Д. Саймиддинов "Таҳрифи таърих гуноҳ аст" аз рӯзномаи "Ҷавонони Тоҷикистон",7 ноябри с.1990. // Ҷавонони Тоҷикистон.— 1991.— 24 январ.
  • Андарзҳои менуи хирад: Асари Паҳлавӣ / Тарҷумаи Додихудо Саймиддин // Садои Шарқ. — 1993. — № 3-4. — Саҳ. 72-76.
  • Ёдгори Зарирон: Осори Паҳлавӣ / Пешгуфтор ва тарҷумаи Додихудо Саймиддин // Садои Шарқ. — 1993. — № 5-6. — С. 121-128.
  • Саймиддинов, Д. Зарурати тасҳеҳи матни "Тағйироту иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон: 22 июн Рӯзи раъйпурсии умумихалқӣ // Ҷумҳурият.— 2003.— 5 июн.
  • Карамшоев,Д., Саймуддинов,Д. Ховаршиноси номдори замон: 85-солагии ховаршинос, доктори илми филология, эроншинос М. Н. Боганобов // Ҷумҳурият.— 2003. — 19 июл.
  • Саймиддинов, Д. Пайвандгари забонҳо: Ба ифтихори 60-солагии донишманди варзидаи тоҷик, доктори илми филология, профессор, академики Академияи илмҳои педагогӣ ва иҷтимоии Русия, Корманди шоистаи Тоҷикистон П. Ҷамшедов // Садои мардум. — 2003. — 7 сентябр.
  • Мирзоён, З. Гурез аз "Форсӣ" - нотавонии тоҷикӣ: Ё умед аз Додихудо Саидмиддинов барои поксозии забон ва ҳамгунсозии вожагон // Миллат.— 2009.— 17 декабр.
  • Саймиддинов, Д. Забони давлатӣ иттиҳоди миллати мост: Мусоҳибаи С.Набиева бо раиси Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, доктори илмҳои филологӣ, профессор Додихудо Саймиддинов атрофи масоили забони миллӣ // Омӯзгор. — 2011. — 21 октябр.
  • Саймиддинов, Д. Масоили истилоҳоти забони давлатӣ: 5 октябр-Рӯзи забони тоҷикӣ // Тоҷикистон. — 2012. — № 9-10. — С.28-29.
  • Саймиддинов, Д. Забони тоҷик ё забони тоҷикӣ! : Забоншиносӣ // Ҷумҳурият. — 2012. — 21 январ.
  • Саймиддинов, Д. Аз меъёрҳо ва далелҳои илмӣ бояд кор гирифт: Дар иртибот ба имло "ӯ" қабул аз "Ҳ" ва аломати "ъ" // Ҷумҳурият. — 2012. — 3 апрел.
  • Саймиддинов, Д. «Фаҳмондадиҳӣ» Қолаби меъёрӣ нест! : Забон ва ҷомеа // Ҷумҳурият. — 2012. — 15 май.
  • Саймиддинов, Д. Марҳилаи нави рушди забон оғоз ёфт: Сӯҳбати рӯзноманигор А. Раҳим бо раиси Кумитаи Забон истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон // Ҷумҳурият. — 2012 . — 28 июл.
  • Абдуваҳҳобов. Х. Додихудо Саймиддинов: Чопи "Фарҳанги имлои забони тоҷикӣ" яке аз дастовардҳои даврони Истиқлолият аст: Забоншиносӣ // Садои мардум. — 2013.— 5 октябр.
  • Саймиддинов, Д. Сипос-ташаккур, раҳмат кадомеро бигуем: Дар бораи се вожаи сипос, ташаккур, раҳмат дар забонҳои форсӣ, тоҷикӣ ва дарии АФғонистон // Миллат. — 2013. — 3 ноябр.
  • Саймиддинов, Д. Ҷоизаи "Манучеҳри Фарҳангӣ" ба академик Додихудо Саймиддинов: Академик Додихудо Саймиддинов донишманди тоҷик дар ҷаласаи солонаи Академияи илмҳои Тоҷикистон ҷоизаи "Манучеҳри Фарҳангӣ"-ро ба даст овард // Миллат. — 2014. — 15 январ.
  • Саймиддинов, Д. Мафҳуми интеллигент дар таърихи суннати хатии форсӣ - тоҷикӣ // Маърифати омӯзгор . — 2015. — № 1-2. — С. 24-28.
  • Саймиддинов, Д. Ривоятҳо дар маънии номи Бухоро: Ривоятҳо ва баррасиҳои таърихӣ дар бораи пойтахти давлати Сомониён // Маърифати омӯзгор. — 2015. — №7-8. — С. 17-19.
  • Саймиддинов, Д. Дарзмол накунед, уту бикунед: Вожаи уту ва дарзмол дар фарҳангномаҳои форсӣ-тоҷикӣ // Миллат. — 2015. — 4 феврал.
  • Саймиддинов, Д. Ғалат накунед! Хисрав не, Хусрав ном гузоред: Оиди номгузорӣ // Миллат . — 2015. — 29 апрел.

Эзоҳ[вироиш]

  1. Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.
  2. Додихудо Саймиддинов дар синни 68 даргузашт » Озодагон(тоҷ.). www.ozodagon.tj. 2 май 2017 санҷида шуд.
  3. Осори Додихудо Саймиддинов дар Китобхонаи миллӣ | Китобхонаи миллии Тоҷикистон. www.kmt.tj. 2 май 2017 санҷида шуд.

Сарчашма[вироиш]