Мафҳумҳои ҳуқуқӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Мафҳумҳои ҳуқуқӣ - як шакли тафаккури ҳуқуқӣ мебошанд, ки аломатҳои муҳимтарин ва фарқкунандаи ашё ё ҳодисаҳои олами ҳуқуқиву давлатӣ ва ҷараёни тафаккурро инъикос менамоянд.

Маҷмӯи мафҳумҳои ҳуқуқӣ назарияи (илми) ҳуқуқшиносиро ташкил медиҳад. Онҳо як намуди мафҳумҳои иҷтимоӣ-сиёсӣ буда, якҷоя ва чун ҷузъи таърихи (амалияи) ҳуқуқу давлат ҷараёни таҳаввулу инкишофи хешро мегузаронанд. Мафҳумҳои ҳуқуқӣ якҷоя бо пешрафти ҷомеаи инсонӣ такмил меёбанд. Онҳо бояд воқеияти иҷтимоиро дурусту объективй инъикос намоянд. Мафҳумҳои давлат, ҳуқуқ, демократия, қонун ва ғайра, ки ҳанӯз дар замонҳои қадим истифода мешуданд, имрӯз мазмуни нав пайдо намудаанд. Илми ҳуқуқшиносии ҷаҳонӣ ва аз ҷумла Тоҷикистон ҳоло дорои мафҳумҳоест, ки аз талаботи замони нав бармеоянд, аз қабили қонунияти ҳуқуқй, қонуни ҳуқукй, ҳуқуқҳои инсон ва монанди инҳо. Мафҳумҳои ҳуқуқӣ бо ҳуқуқу давлат алоқаманд буда, шакли ииъикоси ҳодисаҳои ҳуқуқиву давлатианд. Бисёре аз онҳо дар қонунгузорй исгифода мешаванд ва барои танзими ҳуқуқй хизмат мекунанд.

Мафҳумҳои ҳукукй вобаста ба соҳаҳои амал ба умумиҳуқуқӣ (ҳуқуқ, давлат, муиосибатҳои ҳукуқй, қонун, қонуният ва м.и.), байнисоҳавй (кирдор, ҷазо, ҷавобгарии моддй ва м.и.), соҳавй (айбдоршаванда, гумонбар, аҳд ва м.и) ҷудо мешаванд. [1]

Нигаред[вироиш]

Манбаъ[вироиш]

  1. Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — с. 280-281