Расул Ҳодизода

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Расул Ҳодизода
Расулхон Ҳодизода
Санаи таваллуд:

6 март и соли 1928

Зодгоҳ:

Самарқанд, ҶШС Ӯзбекистон СССР

Санаи марг:

4 апрели соли 2010

Маҳалли марг:

Душанбе

Мамлакат:

 Тоҷикистон

Фазои илмӣ:

филология

Ҷойҳои кор:

Академияи илмҳои Тоҷикистон

Дараҷаи илмӣ:

доктори илмҳои филология

Унвонҳои илмӣ:

профессор

Алма-матер:

Донишгоҳи давлатии Самарқанд, Донишгоҳи давлатии Ӯзбекистон

Ҷоизаҳо:

ордени “Шараф” (1999), медалҳои “Барои меҳнати шоён, Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В.И.Ленин”, “Ветерани меҳнат” (1985), Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон (1991)

Расул Ҳодизода - олим, адабиётшинос, мунаққид, нависанда, тарҷумон. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1954). Доктори илми филология (1970), профессор (1984, Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон (1991).

Зиндагинома[вироиш]

Омӯзишгоҳи педагогии Самарқанд (1940), Донишгоҳи давлатии Самарқанд (1944), факултети шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Ӯзбекистонро (1950) хатм кардааст. Наттоқ, муҳаррири шӯъбаи тоҷикии Радио (1945-1950), мудири шӯъбаи адабиёт ва маданияти рӯзномаи тоҷикии “Ӯзбекистони Сурх” (1950-1954), (минбаъд- “Ҳақиқати Ӯзбекистон”, ҳоло – “Овози тоҷик”), аспиранти филиали Тоҷикистонии АИ СССР (1950-1953). Рисолаи номзадироро дар мавзӯи “Маъхазҳои омӯзиши адабиёти тоҷик дар нимаи дуввуми асри XIX” дар Институти шарқшиносии АИ СССР (1954) ва рисолаи докториро дар мавзӯи “Аҳмади Дониш ва адабиёти маорифпарвари тоҷик” дар Шӯрои илмии Институти шарқшиносии АИ ҶШС Тоҷикистон дифоъ кардааст (1967). Ходими калони илмии [1] АИ ҶШС Тоҷикистон (1954-1960), мудири шӯъбаи таърихи адабиёти Институти шарқшиносии АИ ҶШС Тоҷикистон (1960-1993), Аз с. 1993 – корманди пешбари илмии Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ Тоҷикистон буд. Расул Ҳодизода 4 апрели соли 2010 дар ш. Душанбе даргузаштааст.[2]

Фаъолияти илмӣ[вироиш]

Муаллифи асарҳои:

  • “Баъзе масъалаҳои омӯхтани таърихи адабиёти тоҷики нимаи дуюми асри XIX” (1954),
  • “Сарчашмаҳои таърихи адабиёти тоҷик дар нимаи дуюми асри XIX” (1956, ба заб. русӣ),
  • рисолаҳои “Шоҳин” (1974),
  • “Аҳмади Дониш” (1976),
  • “Адабиёти тоҷик дар нимаи дуввуми асри XIX” (1968),
  • як қисмати “Фарҳанги истилоҳоти адабиётшиносӣ” (1966),
  • чанд боби “Адабиёти форсу тоҷик дар асрҳои XII-XIV” (қисмҳои 1-2, 1976-1983),
  • Муҳарири “Очеркҳои таърихи адабиёт” (иборат аз 10 китоб),
  • муаллифи сарсухану тавзеҳоти “Асарҳои мунтахаб”-и Аҳмади Дониш (1959),
  • “Ҳикоятҳои халқӣ дар “Маснавӣ”-и Ҷ. Румӣ (1963),
  • “Дафтари дилкушо”-и Соиб (1965),
  • “Калила ва Димна” (1966),
  • “Девон”-и Анварӣ,
  • “Рӯдакӣ ва шоирони ҳамзамони ӯ” (1984, ба заб. русӣ),
  • маҷмӯаи ҳикояҳои таърихии “Танбӯри Дилкаш” (1966),
  • повестҳои “Сапедадам” (1970),
  • “Парвози Шоҳин” (1980),
  • намоишномаҳои “Бахт дар чист?” (1978),
  • “Маздак” (1980),
  • романи “Ситорае дар тирашаб” (1983),
  • достони “Қиссаи Мансури Ҳаллоҷ” (2002),
  • “Самарқанднома” (2004),
  • “Худоё, худро бишносам” (2005),
  • Луғати “Самарқандиҳо чӣ мегӯянд” (Машҳад, 2007),
  • “Ахлоқ ва ҷомеа” (Д., “Ирфон”, 2008),
  • “Ҳафт гуфтор дар бораи Қуръон” (Хуҷанд, 2009),
  • “Хотираҳои шикорчӣ” ва чанд асари дигари И.С. Тургенев, инчунин осори Н.В. Гогол ва В. Гюгоро ба забони тоҷикӣ гардонидааст. Дар тарҷумаи асарҳои марксизм-ленинизм ба забони тоҷикӣ низ саҳм гузоштааст.

Ҷоизаҳо[вироиш]

  • Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон (1991)
  • ордени “Шараф” (1999),
  • медалҳои “Барои меҳнати шоён,
  • Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В.И.Ленин”,
  • “Ветерани меҳнат” (1985),
  • Ифтихорномаи Фахрии Президиуми Совети Олии Белоруссия мукофотонида шудааст.

Некдошт[вироиш]

Бахшида ба 80-солагии Расул Ҳодизода Раёсати Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Табрикномаи зеринро ирсол кардааст (мухтасар):

«Хушбахтист, ки Шумо аз ибтидои фаъолият бо дастгирии устод С.Айнӣ ба таҳқиқи адабиёт машғул шудаед. Фаъолияти Шумо ба рушди илми адабиётшиносии ҷавони тоҷик дар Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии Институти шарқшиноси ва осори хаттии АИ Тоҷикистон сахт пайваст буд. Аҳли адаби тоҷик Шуморо ҳамчун олими пурмаҳсул, пухтакор ва ҳақиқатҷӯ мешиносад... Шумо дар таҷлили ҷашнҳои устод Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Ҷомӣ, Айнӣ, Иқбол саҳм гузоштаед. Соле чанд раёсати Анҷумани Иқболро ба ӯҳда доштед ва барои тарғиби осори ин шоири оламшумул хидматҳои арзанда кардаед. Имрӯзҳо раиси Бунёди Рӯдакӣ мебошед, ки бахшида ба ҷашни 1150-солагии Падарсолори бузурги назми тоҷику форс корҳои шоистаеро ба анҷом расондаед…»

Рӯзномаи «Миллат» соли 2013 Расул Ҳодизодаро ба рӯихати фахрии "100 шахсияти машҳури тоҷик" дохил намудааст.[3]

Манобеъ[вироиш]

  • Аслҳо ва наслҳо. Душанбе, 2013, с. 145-146

Пайвандҳои беруна[вироиш]

  1. Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии
  2. Расул Ҳодизода даргузашт
  3. 100 шахсияти машҳури тоҷик, кистанд онҳо?