Соли 1991
(Тағйири масир аз 1991)
1991.
| Солҳо |
|---|
| 1987 · 1988 · 1989 · 1990 — 1991 — 1992 · 1993 · 1994 · 1995 |
| Даҳаҳо |
| 1970-ум · 1980-ум — 1990-ум — 2000-ум · 2010-ум |
| Садаҳо |
| садаи XIX — садаи XX — садаи XXI |
Соли 1991 (ҳазору нуҳсаду наваду якум)-и тақвими григорӣ — соли маъмулӣ аст, ки аз рӯзи сешанбе оғоз мешавад. Ин соли 1991-и мелодӣ, соли 1-уми даҳаи нуҳуми асри 20.9-и ҳазораи 2.99, соли якуми солҳои 1991-ум аст.
Рӯйдодҳо
[вироиш | вироиши манбаъ]- 21 феврал – дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонун «Дар бораи ғайридавлатӣ ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» қабул гардид.[1][2]
- 17 март – аввалин раъйпурсии умумихалқӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ оид ба бақои ИҶШС. Дар он зиёда аз 70% ба тарафдории Иттиҳоди Шӯравӣ овоз доданд.[3]
- 28 июн – Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Бонки миллии Тоҷикистон таъсис дода шуд. Таъсиси он яке аз қадамҳои муҳими ташаккули низоми мустақили молиявии ҷумҳурӣ ба ҳисоб мерафт. Баъд аз ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ Бонки миллӣ ҳамчун мақоми марказии сиёсати пулию қарзии давлат фаъолияти худро идома дод.[4]
- 29 август – Дар иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон масъалаи вазъи сиёсии ҷумҳурӣ баъди рӯйдодҳои августи соли 1991 баррасӣ гардид. Президенти ҷумҳурӣ Қаҳҳор Маҳкамов бинобар мавқеи сиёсӣ дар робита ба фаъолияти Кумитаи давлатии вазъи фавқулода (ГКЧП) аз вазифа истеъфо дод. Иҷрои вазифаи Президенти ҷумҳурӣ муваққатан ба зиммаи Раиси Шӯрои Олӣ Қадриддин Аслонов гузошта шуд.[5]
- 9 сентябр – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Изҳороти «Дар бораи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардид. Ин санад истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро расман эълон намуда, оғози марҳилаи нави таърихи давлатдории тоҷиконро муайян кард.[7]
- 23 сентябр – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Қадриддин Аслонов аз вазифаи Раиси Шӯрои Олӣ озод карда шуда, Раҳмон Набиев ба ин вазифа интихоб гардид. Ҳамзамон ӯ иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин шуда буд.[8]
- 26 октябр — Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон (ҲНИТ) расман иҷозат дода шуд. Қонунигардонии фаъолияти ин ҳизб дар шароити тағйироти куллии сиёсӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ ва оғози ташаккули низоми бисёрҳизбӣ дар ҷумҳурӣ ба амал омад. Ин рӯйдод яке аз нишонаҳои раванди либерализатсияи ҳаёти сиёсӣ ва ташаккули муҳити нави сиёсӣ дар Тоҷикистон дар арафаи истиқлолият ба ҳисоб меравад.[9][10]
- 24 ноябр – рӯзи интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Дар интихоботи умумихалқӣ ғолиб баромадани Раҳмон Набиев ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудани ӯ.[11][12]
- 8 декабр – ҷамъомад дар бешазори Беловежскийи Белорус, бо иштироки Президентон - Б. Н. Елсин (Федератсияи Русия), Л. Кравчук (Украина) ва С. Шушкевич (Беларусия). Беэътибор ва бекор намудани шартномаи 30 декабри соли 1922 барои таъсиси ИҶШС – СССР. Ба имзо расонидани шартномаи нав дар бораи таъсис намудани Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил (ИДМ – СНГ) аз ҷониби Русия, Украина ва Белорусия.[13]
Хулосаи соли 1991
[вироиш | вироиши манбаъ]Соли 1991 барои таърихи навини Тоҷикистон соли гузариши сиёсӣ ва ҳуқуқӣ гардид. Дар ин сол раванди тағйири сохтори сиёсӣ, ташаккули асосҳои давлатдории мустақил, қабули Изҳороти истиқлолият, ташкили ниҳодҳои нави давлатӣ ва ворид шудани ҷумҳурӣ ба низоми нави муносибатҳои байналмилалӣ оғоз ёфт.[14]
Адабиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]- Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551.
Филмнома Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
[вироиш | вироиши манбаъ]Солнома 1991. Соли эълони Истиқлол[15]
Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550
- ↑ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ғайридавлатӣ гардонидан ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» аз 21 феврали соли 1991 // Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон (матни аслӣ дар маҷмӯаи расмии қонунгузории солҳои 1991–1992 нашр шудааст).(тоҷ.). www.gki.tj. 31 июли 2026 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 Январ 2026.
- ↑ «Постановление Верховного Совета СССР от 16 января 1991 года № 1910-I "О проведении референдума СССР по вопросу о сохранении Союза ССР"».(рус.). www.consultant.ru. 31 июли 2026 санҷида шуд.
- ↑ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Бонки миллии Тоҷикистон» ва санадҳои таъсиси низоми бонкии Ҷумҳурии Тоҷикистон.(тоҷ.). www.nbt.tj. 31 июли 2026 санҷида шуд.
- ↑ «Постановление Верховного Совета Республики Таджикистан об освобождении К. Махкамова от обязанностей Президента Республики Таджикистан».(рус.). www.mia.tj. 31 июли 2026 санҷида шуд.
- ↑ «Қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи тағйир додани номи Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон».(тоҷ.). www.constcourt.tj. 31 июли 2026 санҷида шуд.
- ↑ «Изҳороти Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон" аз 9 сентябри соли 1991».(тоҷ.). www.president.tj. 31 июли 2026 санҷида шуд.
- ↑ Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551.
- ↑ Ҳизби_наҳзати_исломии_Тоҷикистон(тоҷ.). tg.wikipedia.org. 1 августи 2026 санҷида шуд.
- ↑ Партия_исламского_возрождения_Таджикистана(рус.). tg.wikipedia.org. 1 августи 2026 санҷида шуд.
- ↑ «Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон — бахши «Таърихи истиқлолияти давлатӣ»(рус.). www.president.tj. 1 августи 2026 санҷида шуд.
- ↑ Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 551
- ↑ [https://cis.minsk.by «Соглашение о создании Содружества Независимых Государств» (подписано 8 декабря 1991 года в Беловежской пуще).Архиви санадҳои байналмилалии ИДМ](рус.). cis.minsk.by. 1 августи 2026 санҷида шуд.
- ↑ «Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон — бахши «Таърихи истиқлолияти давлатӣ»(рус.). www.president.tj. 1 августи 2026 санҷида шуд.
- ↑ Солнома 1991. Соли эълони Истиқлол(тоҷ.). www.prezident.tj. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. 1 августи 2026 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
Нигаред низ
[вироиш | вироиши манбаъ] |
Соли 1991 дар Викианбор |
|---|