Абӯюсуфи Киндӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Абӯюсуфи Киндӣ
ар. الكندي
Al-Kindi Portrait.jpg
Таърихи таваллуд: тақрибан 801[1][2]
Зодгоҳ:
Таърихи даргузашт: тақрибан 873[3][4]
Маҳалли даргузашт:
Кишвар:
Фазои илмӣ: риёзиёт
Ҷойҳои кор:
Шогирдони маъруф: Абумаъшари Балхӣ[8], Абузайди Балхӣ[9] ва Аҳмад ибни Таййиби Сарахсӣ[10][11]
Логотипи Викитека Осор дар Викитека
Commons-logo.svg Парвандаҳо дар Викианбор

Абӯюсуф Яъқуб ибни Исҳоқи Киндӣ (форсӣ: ابویوسف یعقوب بن اسحاق کندی‎), маъруф ба ал-Киндӣ (ар. الكندي‎; тақрибан 801 — 873) — файласуф, риёзидон, мусиқидон, ахтаршиноси мусулмони араб.

Зиндагинома[вироиш | вироиши манбаъ]

Тибқи маъхазҳои гуногун, дар Куфа ё Басра ба дунё омадааст[12][13], кӯдакии худро дар ҳамон ҷо гузаронида, дар Байтулҳикмаи Бағдод кор кардааст. Киндӣ муаллифи рисолаҳои зиёди метафизик, мантиқ, ахлоқ, риёзиёт, рамзнигорӣ, нуҷум, тиб, ҳавошиносӣ, нуршиносӣ ва мусиқист. Дар Аврупои Ғарбӣ он бо номи лотинишудаи Алкиндус маъруф аст[14][15].

Киндӣ дар шаҳрҳои Мака, Куфа ва Бағдод зиндагӣ ва эҷод карда, дар боргоҳи халифаҳои Аббосӣ-Маъмун (813—833), Мутаваккил (847—861) хидмат намудааст.

Фалсафа[вироиш | вироиши манбаъ]

Дар улуми фалсафа ва ғайра зиёда 238 асар навиштааст.

Нуршиносӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Киндӣ назарияи Уқлидусро дар бораи биниш танқид карда, ин рӯйдодро чунин шарҳ додааст: «Ҳар як нуқтаи ҷисми мунир худ манбаи тобиш мегардад ва шӯоъҳои рӯшноӣ аз он ба ҳама тараф ростхатта паҳн мешаванд». Ин ҳодиса имрӯз дар илми физик (қисми нуршиносӣ) бо номи принсипи Гюгенс маълум аст.

Пизишкӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Ибни Надим дар «Феҳрист»-и худ 22 номгӯй аз осори тиббии ӯро ёд мекунад[16].

Мусиқӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Дар таърих ва назарияи мусиқӣ ҳам рисолаи муҳиме таълиф кардааст. Асари Киндӣ «Рисола фи ал-мусиқӣ» аз таълифоти муҳими назарии мусиқӣ буда, дар заминаи манобеъ ва осори мусиқии мардумони эронӣ нигошта, масоили умдаи созу овозро ба риштаи таҳқиқ овардааст. Киндӣ бештар дар бораи сохттори оҳангӣ, назару диди пешиниён дар бораи мусиқӣ, ниҳодҳои эҷоди оҳанг, таносуби шеъру мусиқӣ ва ғайра ибрози назар намудааст[17].

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

  1. Bibliothèque nationale de France Bibliothèque nationale de France: Yaʿqūb ibn Isḥāq Abū Yūsuf al- Kindī (0801?-0867?) (фр.) — 2011.
  2. AA.VV. Encyclopaedia of Islam, Encyclopédie de l’Islam (фр.) — 1986. — Vol. 5. — P. 122.
  3. Badawi A. R. Histoire de la philosophie en Islam (фр.) // Études de Philosophie MédiévaleParis: Librairie philosophique J. Vrin, 1972. — Vol. 60. — P. 386. — 886 с. — ISSN 0249-7921
  4. Corbin H. Histoire de la philosophie islamique (фр.) — 1964. — P. 218.
  5. https://www.google.fr/books/edition/History_of_Islamic_Philosophy/3xJjNG5CNdwC?hl=fr — С. 199.
  6. Corbin H. Histoire de la philosophie islamique (фр.) — 1964. — P. 217.
  7. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118887947 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  8. Corbin H. Histoire de la philosophie islamique (фр.) — 1964. — P. 221.
  9. https://plato.stanford.edu/entries/al-kindi/#Leg
  10. Badawi A. R. Histoire de la philosophie en Islam (фр.) // Études de Philosophie MédiévaleParis: Librairie philosophique J. Vrin, 1972. — Vol. 60. — P. 394. — 886 с. — ISSN 0249-7921
  11. AA.VV. Encyclopaedia of Islam, Encyclopédie de l’Islam (фр.) — 1986. — Vol. 5. — P. 123.
  12. «Кинди» — статья в Новой философской энциклопедии.
  13. Об аль-Кинди в сборнике «Избранные произведения мыслителей стран Ближнего и Среднего Востока IX—XIV веков»
  14. Routledge Encyclopedia of Philosophy Edward Craig // М.:Routledge, 1998. — С. 238. — ISBN 978-0-415-07310-3
  15. Dr. Mohammed Mrayati, Dr. Yahya Meer Alam, Dr. M. Hassan at-Tayyan al-Kindi’s Treatise on Cryptanalysis // М.: KFCRIS & KACST, 2003. — С. 77. ISBN 9960-890-08-2, ISBN 978-9960-890-08-1.
  16. Ҳоҷихалифа, «Кашфу-з-зунун ан асомии-л-кутуби ва-л-фунун», ҷ. 6, Лубнон, 2007.
  17. Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — с. 96 ISBN 978-99947-49-13-3