Амин Ҷамил

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Амин Ҷамил
ар. أمين الجميل
Flickr - europeanpeoplesparty - EPP in Lebanon (cropped).jpg
Таваллуд 22 январ 1942(1942-01-22)[1][2] (80 сол)
Падар Пйер Ҷумаййил[d]
Модар Geneviève Gemayel[d]
Ҳамсар Joyce Gemayel[d]
Фарзандон Pierre Amine Gemayel[d] ва Samy Gemayel[d]
Ҳизб
Таҳсилот
Эътиқод Калисои морунӣ
Ҷоизаҳо
Grand Cordon of the National Order of the Cedar‎ Order of Merit
Ҷойҳои кор
Commons-logo.svg Парвандаҳо дар Викианбор

 

Амин Бир Ҷамил ( ар. أمين بيار الجميٌل‎   22 январи 1942 ) - сиёсатмадори Лубнон, понздаҳумин президенти Лубнон.

Зиндагинома[вироиш | вироиши манбаъ]

Ӯ писари Бир Ҷамил асосгузори ҳизби Фалангчиёни Катаиб ва бародари калонии Башир Ҷамил, президенти интихобшудаи Лубнон буд [3] . Дар баробари ин, Амин хислатҳои роҳбарикунандаи падар ва бародари худро надошт, ба ҷои ӯ ба модараш Женевйева майл мекард. Охирин бо кордонӣ, суботкорӣ ва дар айни замон худдорӣ фарқ мекард [4] .

Соли 1965 Донишгоҳи Сент Ҷозеф дар Байрутро бо ихтисоси ҳуқуқ хатм кардааст. Пас аз он, ӯ ба кори адвокат машғул буд, як ширкати бузурги ҳуқуқшиносиро идора мекард. Илова бар ин, ӯ ба нашрияҳои сиёсӣ ва тиҷорати ғайрифаъол машғул буд, аз ҷумла, ӯ рӯзномаи фаронсавӣ Le Reveil ва маҷаллаи Panorama de L'Actuelite [5] чоп мекард.

Фаъолияти сиёсӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Аз соли 1961 дар сафи Ҳизби Катаиб буд. Солҳои 1976-1982 узви Бюрои Сиёсии Катаиб буд — мақомоти олии роҳбарии ҳизб. Солҳои 1970 ва 1972 ба сафи порлумон интихоб шуд [6] . Вай ҳамчун номзади ҳизб дар интихобот аз намояндагони бонуфузи Ҳизби миллии либералӣ пеш гузашт.

Дар ҳизби Катаиб сиёсатмадори мӯътадил ба шумор мерафт [7] . Ин дар муқоиса бо Башир Ҷамил, ки тарафдори аз Лубнон маҷбуран пеш карда шудани Ташкилоти озодибахши Фаластин, торумор кардани сотсиалистон ва коммунистон, дар кишвар барҳам додани қароргоҳҳои Фаластинӣ баромад мекард, махсусан намоён буд. Писари калонии муассиси Катаиб бо бародараш дар пеши назари мардум бахс намекард, аммо вай ҳамчун тарафдори созиш ва муколама (агар бо фаластинихо ва коммунистон набошад, ақаллан бо мухолифони мусалмони Лубнон) шинохта мешуд.

Соли 1975 дар Лубнон ҷанги шаҳрвандӣ оғоз шуд. Катаиб Амин Ҷамил дар ҳайати милитсияи ҳизбӣ дар муҳорибаҳо фаъолона иштирок кард. Вай ба бригадаи 75-уми фалангчиён, ки дар Матна ва Байрути Шаркӣ амал мекард, сардорӣ мекард.

Вай дар муҳосираи Тел-Заатар нақши барчаста бозид. Дар баробари ин, байни Башир ва Амин Ҷамил барои бартарии ҳарбӣ ва сиёсӣ дар гурӯҳи насронии рост рақобати муайяне вуҷуд дошт [8] . Бартарии бародари хурдӣ аён буд. Пас аз марги Вилям Хауӣ, Башир Ҷамил фармондеҳи милитсияи фалангчиён ва нерӯҳои Лубнон шуд . Амин Ҷамил дар таҳти фармондиҳии бародари хурдиаш монд.

23 августи соли 1982 Башир Ҷамил президенти Лубнон интихоб шуд. 14 сентябри соли 1982, ҳанӯз пеш аз савгандёдкунии расмии худ, Башир Ҷамил дар як ҳамлаи террористии созмонёфтаи хадамоти махсуси Сурия кушта шуд.

Президентӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

21 сентябри соли 1982 парлумони Лубнон Амин Ҷамилро президенти нави Лубнон интихоб кард. Аминро аз 92 вакил, 77 вакил тарафдорӣ карданд ва ба муқобили он ягон овоз ҳам надоданд. Дар рафти овоздиҳӣ «намоиши нодири ваҳдати насронию мусулмонон» қайд карда шуд, ки ин обрӯи Амин Ҷамилро ҳамчун сиёсатмадори муътадил ва созишкор тасдиқ мекунад.

Сиёсатмадорони мусалмон таъкид карданд, ки Амин бар хилофи Башир Ҷамил комилан дар хушунати низомӣ ширкат надошт ва бо мухолифон равобити эҳтиромона дошт.

Ба вазифаи сардори давлати Лубнон омадани Амин то андозае тасодуфӣ буд. Вай потенсиали сиёсиву қудратии бародари хурдиашро надошт, ва ин қадар маъруфият надошт. Дар баробари ин, вазъияти кишвар ниҳоят вазнин буд. Қисми зиёди қаламрави Лубнонро низомиёни хориҷӣ ишғол карда буданд — Сурия ва Исроил. Гурӯҳҳои мусаллаҳи қувваҳои сиёсии ба ҳам мухолиф — насронии рост ва «мусулмонони чап» — ҳукумати марказиро эътироф намекарданд. Сиёсати иқтисодӣ дар натиҷаи пошхӯрии системаи андози давлат халалдор гардид: даромадҳои молиявӣ дар ихтиёри фармондеҳони саҳроӣ буданд [4] .

Пас аз марги Башир Ҷамил милитсаи рости насронии «Қувваҳои Лубнон» воқеан аз ҳизби Катаиб баромаданд. Фармондеҳони фалангист худро ворисони Башир Ҷамил («президенти абадӣ») муаррифӣ карданд ва сиёсати худро пеш гирифтанд.

17 май соли 1983 шартномаи сулҳи Лубнон ва Исроил баста шуд. Он созиш ҳамчун роҳи ба эътидол овардани вазъияти кишвар ҳисоб карда мешуд. Аммо, Сурия ва тарафдорони Лубнон — пеш аз ҳама ҳаракати шиаҳои «Амал» ва насронии ҳаракати «Марада» — президент Ҷамилро сахт танқид карда, талаб карданд, ки вай аз шартномаи сулҳ бо Исроил барояд. Президенти Сурия Ҳофиз Асад дар навбати худ баъзе «кафолатҳо» дод. Ба фишори Димишқ ва нерӯҳои тарафдори Сурия тоб наоварда, Амин (таҳти таҳрими Бир Ҷамил) моҳи марти соли 1984 барои қатъ кардани созишнома рафт.

29 августи соли 1984 Бир Ҷамил [9] вафот кард. Ҳизби Катаиб симои асосии муттаҳидкунандаи худро аз даст дод. Дар шахси падараш Амин Ҷамл як шарики тавонои сиёсиро аз даст дод. Роҳбарони нави ҳизб — Эли Карам ва Ҷорҷ Саад — ёрии зарурй нарасонданд.

Раёсати Амин дар шароити ҷанги шаҳрвандӣ, ҳуҷуми хориҷӣ ба пошхӯрии ҳақиқии давлат гузашт. Бо вуҷуди ин, бисёре аз Лубнон бар ин бовар доранд, ки ӯ тавонист ҳадди ақал як намуна ё намунаи сохти конститутсионӣ дар кишварро ҳифз кунад. Президент Амн бо ҳимоят аз соҳибихтиёрии Лубнон як қатор созишномаҳоро бо Сурия лағв кард, ки ҳузури нирӯҳои Сурияро қонунӣ карданд. — аз ҷумла дар бораи қувваҳои боздоранда байни арабҳо. Вай инчунин созишномаи соли 1969-уми Коҳираро дар бораи дар Лубнон чойгир кардани қароргоҳҳои фаластинӣ бекор кард.

Мӯҳлати президентии Амин Ҷамил 23 сентябри соли 1988 ба охир расид. Чанд вақт пеш аз ба охир расидани он, президент генерал Аунро сарвазир таъин кард ва интизор дошт, ки вай вазифаи президентро иҷро мекунад Бо вуҷуди ин, сиёсатмадорон ва раҳбарони низомии мусалмон ва Русия тарафдори Салим Ҳусс, ки аз ҷониби Ҷамил барканор шуд, ин таъинотро эътироф накарданд.

Вазъияте ба миён омад, ки дар кишвар ду ҳукумат ва президент набуд. Дар ин замина, раҳбари Сурия Ҳофиз Асад имкон пайдо кард, ки воқеан шартҳои худро ба Лубнон фармон диҳад, ки ҳангоми бастани созишномаҳои Тоиф [10] рӯй дод. Натиҷаи ҷанги шаҳрвандӣ тасарруфи Сурия дар Лубнон буд.

Фаъолияти минбаъда[вироиш | вироиши манбаъ]

Баъди тарки мақоми президент Амин Ҷамл низ Лубнонро тарк кард. Ӯ дувоздаҳ солро дар хориҷа сипарӣ кард — дар Суис, Фаронса ва ИМА . Вай дар Донишгоҳи Ҳарвард ва Донишгоҳи Мэриленд дар Коллеҷи Парк лексия мехонд. Дар бораи таърих ва вазъияти сиёсии Лубнон чандин китоб навишт. Якҷоя бо генерал Аун доираҳои зиддисуриягии муҳоҷирати Лубнонро ҳамоҳанг мекард [11] .

Оила[вироиш | вироиши манбаъ]

Аз соли 1967, Амин Ҷамил бо Ҷойс Тян издивоҷ кардааст. Аз ин издивоҷ писарон Пйер ва Сами ва духтар Никол таваллуд шудаанд.

Пйер Ҷамил фаъоли пешбари ҳизби Катаиб буд. Солҳои 2002-2006 дар вазифаҳои вазири меҳнат ва вазири саноати Лубнон кор кардааст. Бар асари ҳамлаи террористии 21 ноябри соли 2006 ба ҳалокат расидааст. Тибқи тахмини маъмултарин, куштор аз ҷониби хадамоти махсуси Сурия ташкил шудааст. Аз соли 2015 Сами Ҷамил раҳбари ҳизби Катаиб буд. Никол Ҷамил низ як фаъоли маъруфи ҳизби Катаиб аст. Илова ба забони арабӣ, Амин Ҷамил забонҳои фаронсавӣ ва англисиро медонад. Ӯ таърих ва мусиқии классикиро дӯст медорад, дар ҷавонӣ теннисбозӣ мекард.

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

  1. Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
  2. Munzinger Personen (нем.)
  3. أمين الجميّل.. القبطي المصري الذي يحكم نصف لبنان باسم المسيح. 2 січень 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 листопад 2021.
  4. 4.0 4.1 Amine Gemayel (англ.). Prestige Magazine (21 жовтня 2014). 2 січня 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 листопад 2021.
  5. Amin Gemayel (англ.). biography.yourdictionary.com. 2 січня 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 травень 2021.
  6. Cheikh Amine Gemayel. 2 січень 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 2 серпень 2017.
  7. Amin Gemayel, a moderate member of the Phalange Party, was elected president of Lebanon. 2 січень 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 серпень 2017.
  8. بورتريه: فؤاد أبو ناضر العالق في “البوسطة” يحلل كل حروب المسيحيين (ар.). Lebanese Forces Official Website (15 грудня 2010). 2 січня 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 8 жовтень 2021.
  9. Kifner. LEADER OF LEBANESE CHRISTIANS DIES, ADDING TO UNREST (англ.), The New York Times (30 серпня 1984). Бойгонӣ шудааст 8 жовтень 2021. Проверено 3 січня 2022.
  10. Lebanon. The «Taif» Reforms, 1989. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 березня 2017.
  11. Letter from the Levant: Amin Gemayel Says His Family's History «Runs Parallel to Lebanon's» (англ.). www.gale.com. 3 січень 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 2 серпень 2017.