Анварпошшо

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Анварпошшо
Энвер-паша
Сурат
Навъи фаъолият:

сиёсатмадор

Санаи таваллуд:

22 ноябр 1881(1881-11-22)

Зодгоҳ:
Мамлакат:
Санаи марг:

4 август 1922(1922-08-04) (40 сол)

Маҳалли марг:
Мукофоту ҷоизаҳо:
Соядаст:

Enver Paşa imzası.png

Commons-logo.svg Анварпошшо дар Викианбор

Анварпошшо Шаблон:اسماعیل انور پاشا, туркӣ: Enver Paşa — ходими сиёсию ҳарбии турк, генерал, яке аз сарварони ҳизби «Иттиҳод ва тараққӣ»-и ҷавонтуркон, иштирокчии Инқилоби соли 1908 (алайҳи султон Абдул Ҳамид) ва табаддулоти давлатии апрели с. 1913-и ҷавонтуркон дар Туркия. Бо лақабҳои «Домоди халифа» ва «Наполеончики турк» машҳур буд.

Анварпошшо соли 1903 Академияи Штаби генералии Истамбулро хатм кардааст. Моҳи феврали с. 1914 ба унвони «пошо» («генерал») соҳиб гардида, вазири ҳарбии Туркия таъйин шуд. Сопҳои Ҷанги якуми ҷаҳонӣ (1914-1918) сарфармондеҳи Қувваҳои мусаллаҳи Туркия буд. Дар сиёсати худ ба пантуркизм ва панисломизм содиқ буда, бо ҳукумати Олмон ҳамкорӣ дошт. Моҳи сентябри с. 1918 дар Боку алайҳи болшевикони Русия мубориза бурда, баъди шикасти Туркия (1918) дар Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ба Олмон гурехт. Аз ҳамон вақт ба муқобили ҳаракати миллии озодихоҳии туркҳо мубориза мебурд. Соли 1920 ба Москва омада, бо В.И.Ленин вохӯрд ва худро тарафдори инқилоб вонамуд кард. Ӯ чун инқилобчии матин 1 сентябри с. 1920 ба Боку фиристода мешавад. Аммо нақшаҳояш дар он ҷо барор нагирифта, моҳи октябри с. 1921 ба Ҷумҳурии Халқии Бухоро омад. Дар Бухоро бо қувваҳои зиддишӯравии Осиёи Миёна ва мамолики хориҷ (Афғонистон, Туркия ва ғ.) забон як карда, бо мақсади таъсис додани империяи «Туркияи Бузурги Султонӣ», «Турони бузург» ва «Давлати ягонаи турк» («Улуғ тюркчилик») қотеъона талош намуд. Моҳи ноябри с. 1921 бо кумаки қувваҳои аксулинқилобӣ ба Бухорои Шарқӣ лашкар кашид, ки он бебарор анҷомид. Баъди муҳосираи Душанбе 22 марти с. 1922 амири собиқи Бухоро Амир Сайид Олимхон Анварпошшоро сарфармондеҳи неруҳои аксулинқилобӣ таъйин намуд, ки сабаби норозигии сардори босмачиёни маҳаллӣ Иброҳимбеки лақай гардид. Анварпошшо худро муборизи истиқлолият ва озодии мусулмонони Шарқ эълон кард. Ӯ мехост бо ин роҳ қувваҳои зиддишӯравии хориҷӣ ва дастаҳои босмачиёни дохилиро муттаҳид намуда, ба мақсади ниҳоии худ ноил гардад, вале Артиши Сурх бо ёрии меҳнаткашони маҳаллӣ нақшаҳои Анварпошшоро барбод доданд.

Анварпошшо ҳамроҳи чанд тан ҳаммаслаконаш 4 августи с.1922, дар арафаи Иди Қурбон дар задухӯрди назди деҳаи Обдараи минтақаи Кӯлоб ба қатл расид. Ҷасади ӯро дар баландии Чаган ба хок супурданд.

Бо ташаббуси расмии Ҳукумати Туркия боқимондаи ҷасади Анварпошшо баъди 74 сол 31 июли с.1996 ба Туркия интиқол дода шуд.[2]

Адабиёт[вироиш]

  • Х.Пирумшоев, С.Ғуломшоев, Анварпошшо. — ЭМТ, ҷ.1, — Д.,2012.

Сарчашма[вироиш]

  1. 1.0 1.1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library ва ғ. Record #118935577 // общий нормативный контроль — 2012—2016.
  2. Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - С. 130