Кумитаи иҷроияи марказии Иттиҳоди Шӯравӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Кумитаи иҷроияи марказии Иттиҳоди Шӯравӣ
Таърихи таъсис 1922
Кишвар
Қонунӣ барои ИҶШС
Иваз шуд ба Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ
Таърихи фурӯпошӣ 1938

Кумитаи Иҷроияи Марказии ИҶШС (кутоҳ: КИМ ИҶШС ё КИМ СССР) (ба русӣ: Центральный исполнительный комитет СССР, ЦИК СССР) — мақоми олии ҳокимияти давлатии СССР дар солҳои 1922-1938 мебошад, ки онро Съездҳои умумииттифоқии Советҳо ташкил намудаанд.

КИМ ИҶШС Президиумро интихоб кард, ки он дар давраҳои байни сессияҳо мақоми олии ҳокимияти ИҶШС буд, инчунин ҳамраиси КМИ мувофиқи шумораи ҷумҳуриҳои иттифоқӣ. Сессияҳои мунтазами Кумитаи Иҷроияи Марказии ИҶШС бояд соле се маротиба ва сессияҳои ғайринавбатӣ - бо қарори Президиуми Кумитаи Иҷроияи Марказии ИҶШС, бо дархости Шӯрои Комиссарони Халқии СССР ё Комитети Ичроияи Марказии республикаи иттифокӣ. Дар амал, дар давраи аз соли 1922 то 1937, ҳамагӣ 8 съездҳои Советҳо (Шӯроҳо) ва 24 сессияҳои Комиссияи марказии интихобот аз аз 1 то 12 рӯз ҷамъ омада шуда буданд. Аксари ҷаласаҳои Кумитаи Иҷроияи Марказии ИҶШС дар Маскав, ҳар яке дар Ленинград ва Тифлис баргузор мешуданд [1].

Кумитаи Иҷроияи Марказии ИҶШС Шӯрои Комиссарони Халқи ИҶШС, Суди Олии ИҶШС-ро таъсис дод. Ба Съезди умумииттифоқии Советҳо ҳисобот медод.

Тибқи Конститутсияи соли 1936, Шӯрои Олии СССР аз соли 1938 ба мақоми олии ҳокимияти давлатӣ табдил ёфт [2].

Сохтори КИМ[вироиш | вироиши манбаъ]

То соли 1924 Кумитаи иҷроияи марказии СССР як мақоми якпалатагӣ буд, ки дар асоси моддаи 6 -и Шартнома дар бораи таъсиси СССР таъсис ёфта буд [3]. Аз 371 намояндаи ҷумҳуриятҳои иттифоқӣ иборат аст, ки ба таносуби аҳолии онҳо интихоб шудаанд. Президиуми (Раёсати) КИМ дар ҳайати 19 аъзо интихоб мешуд.

Мувофиқи Конститутсияи СССР дар соли 1924 [4] аз ду палата иборат буд: Шӯрои Иттифоқ ва Шӯрои Миллатҳо. Президиуми КИМ дар ҳайати 21 нафар интихоб шуда, аз он ҳамраиси КМИ, котиби Президиум ва Раёсати Шӯрои иттифоқҳо ва Шӯрои миллатҳо иборат буд.

Съездҳои Советҳо[вироиш | вироиши манбаъ]

  • Съезди I умумииттифоқии Советҳо (30 декабри 1922)
  • Съезди II умумииттифоқии Советҳо (26 январ — 2 феврали соли 1924)
  • Съезди III Советҳо (13-20 май, 1925)
  • Конгресси IV Советҳо (18-26 апрели 1927)
  • Съезди V Советҳо (20-28 майи соли 1929)
  • Съезди VI Советҳо (8-17 марти 1931)
  • Съезди VII Советҳо (28 январ — 6 феврали 1935)
  • Съезди фавқулоддаи VIII Советҳо (25 ноябр — 5 декабри 1936)

Раисони КМИ[вироиш | вироиши манбаъ]

Аз РСФСР

Аз РСС Белоруссия

Аз ЗСФСР

  • Нариманов, Нариман Кербалаи Наҷаф оғлу (30.12.1922 — 19.03.1925)
  • Мусобеков, Газанфар Маҳмуд оғлу (21.05.1925 — 12.12.1938)

Аз РСС Туркманистон

  • Айтаков, Нодирбой (21.05.1925 — 21.07.1937)

Аз РСС Ӯзбекистон

Аз ҶШС Тоҷикистон

Котибони Президиуми КИМ[вироиш | вироиши манбаъ]

  • Енукидзе, Абел Сафронович (30.12.1922 — 3.3.1935)
  • Акулов Иван Алексеевич (3.3.1935 — 9.7.1937)
  • Горкин, Александр Федорович (9.7.1937 — 12.1.1938)

КИМ-и ҷумҳуриҳои шӯравӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Муассисаҳои тобеъ[вироиш | вироиши манбаъ]

Кумитаҳо
  • Кумитаи муваққатии идоракунии олим ва қисми таълимии муассисаҳои Кумитаи иҷроияи марказии ИҶШС (Кумитаи илмӣ) (1925 - феврали 1926)
  • Кумитаи идоракунии олим, қисми таълимӣ ва адабии нашриёти муассисаҳои Кумитаи иҷроияи марказии ИҶШС (Кумитаи илмӣ) (феврали 1926 - декабри 1926)
  • Кумитаи идоракунии олимон ва муассисаҳои таълимии Кумитаи иҷроияи марказии ИҶШС (Кумитаи илмӣ) (декабри 1926 — 1937)

Нашрияҳои расмӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

  • Известияи Кумитаи Иҷроияи Марказии ИҶШС ва Кумитаи Иҷроияи Марказии Умумироссиягии Советҳои депутатҳои коргарон, деҳқонон, Армияи Сурх ва казакҳо (1923-1938)
  • Бюллетени Кумитаи Иҷроияи Марказӣ, СНК ва СТО СССР (1923-1924)

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

  1. Высшие органы государственной власти СССР. "Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991"(пайванди дастнорас — таърих). knowbysight.info. 22 феврали 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 Декабри 2017.
  2. ЦЕНТРАЛЬНЫЙ ИСПОЛНИТЕЛЬНЫЙ КОМИТЕТ СССР. Большая российская энциклопедия. bigenc.ru. 11 июли 2019 санҷида шуд.
  3. Договор об образовании Союза Советских Социалистических Республик — Викитека. ru.wikisource.org. 11 июли 2019 санҷида шуд.
  4. Большая советская энциклопедия, второе издание. т. 46, стр. 542. М., 1957 г.(пайванди дастнорас — таърих). 23 июли 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 июли 2014.

Пайвандҳо[вироиш | вироиши манбаъ]