Хайрулло Абдуллоев

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Хайрулло Абдуллоев
Хайрулло Абдуллоев.jpg
Хайрулло Абдуллоев
Иттилооти асосӣ
Санаи таваллуд

1 феврал 1930(1930-02-01)

Зодгоҳ

Кӯлоб

Санаи марг

19 ноябр 2008(2008-11-19) (78 сол)

Маҳалли марг

Душанбе

Касб(ҳо)

композитор

Хайрулло Абдулло́ев (1 феврали 1930, Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 19 ноябри 2008[1], Душанбе, Тоҷикистон) — композитори тоҷик, Ходими хизматнишондодаи санъати РСС Тоҷикистон (1986). Дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ (2004)[2].

Зиндагинома[вироиш]

Хайрулло Абдуллоев дар ноҳияи Балҷувони вилояти Кӯлоб чашм ба дунё омадааст кушодааст[3]. Мусиқии халқиро аз падар, сипас аз устодони машҳури санъати мусиқии халқӣ С. Вализода, С. Каримов, С. Султонов ва З. Қаландаров омӯхтааст. Солҳои 1942 — 52 ғижакнавози Театри мусиқии драмаи Кӯлоб буд. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе (1953) ва Консерваторияи давлатии Москва (1958).

Фаъолияти корӣ[вироиш]

Муаллими Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе (1958), муҳаррири калон ва сармуҳаррири Сарредаксияи барномаҳои мусиқии студияи телевизиони тоҷик (1960 — 65 ва 1968 — 78), роҳбари бадеии Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1978 — 80). Аз соли 1980 муҳаррири коллегияи репертуарӣ-редаксионии Вазорати фарҳанги ҶТ.

Эҷодиёт[вироиш]

Эҷодиёти Абдуллоев обуранги хоси миллӣ дошта, аз анъанаҳои мусиқии халқии тоҷикӣ ва фолклор баҳра бардоштааст. Абдуллоев оҳангсози навовар ва соҳибистеъдод буда, анъанаи бойи санъати мусиқии классикӣ, халқӣ ва муосирро дар эҷодиёташ моҳирона истифода кардааст.

Осор[вироиш]

Асарҳои ӯ саршори самимият, лиризми дилнишин ва нафосати хоси мусиқист:

Трио барои скрипка[вироиш]

  • виолончел ва фортепиано (1956);
  • кантатаи «Садои Осиё»;
  • консерт барои скрипка ва оркестри симфонӣ (1958);
  • симфониэтта (1963),

Достонҳои вокалӣ-симфонӣ[вироиш]

  • «Нолаи Таҳмина» аз рӯйи «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (1967),
  • «Ахтари инқилоб» (шеъри С. Айнӣ, 1976),
  • «Роҳи хирад» (шеъри Ҳ. Ғоиб, 1985);
  • 4 рақси симфонӣ (1973);

Сюитаҳои рақсӣ[вироиш]

  • «Ҷои Душанбе»,
  • «Сюитаи рақсӣ» (барои ансамбли «Лола»),

Сюитаҳои вокалӣ-инструменталӣ[вироиш]

  • «Таронаи Вахш»,
  • «Навоҳои кӯлобӣ»,

Мусиқӣ барои драмаҳо[вироиш]

  • мусиқии «Карим Девона»-и Т. Аҳмадхонов,
  • «Қишлоқи тиллоӣ»-и М. Миршакар,
  • намоишномаҳои «Интихоби домод»-и Ҳ. Содиқ,
  • «Хазони зери по»-и Ф. Ғуломова,
  • «Рустам ва Сӯҳроб»-и Ғ. Абдулло (бо ҳамроҳии А. Одинев),
  • «Дохунда»-и Ҷ. Икромӣ,
  • «Чанори гӯё»-и Б. Раҳимзода ва ғайра.

Сурудҳо[вироиш]

Абдуллоев муаллифи як силсила сурудҳо мебошад:

  • «Эй дил» (шеъри А. Лоҳутӣ),
  • «Аскарбача» (шеъри А. Қодирӣ),
  • «Духтари помирӣ» ва «Душанбе» (шеърҳои М. Ҳайдаршо),
  • «Марҳабо» (шеъри Б. Раҳимзода),
  • «Суруди Душанбе» ва «Дӯстии тоҷикону Хитой» (шеърҳои А. Қодирӣ),
  • «Наврӯзи Душанбе» (барои хори бачагона),
  • «Эй ёр, куҷо рафтӣ» (шеъри Ҷалолуддини Румӣ),
  • «Тоҷик ҳама ҷосту Тоҷикистон яктост» (шеъри Гулназар),
  • «Дидам Ватанам» (шеъри Н. Бақозода),
  • «Ушшоқи Анзоб» (шеъри С. Аюбӣ) ва ғайра

Асарҳо бо услуби овозхонии акапелла[вироиш]

Абдуллоев ҳамчунин ба услуби овозхонии акапелла зиёда аз 25 асар таълиф кардааст, ки аз ҷумлаи онҳо:

  • «Дил дигар»,
  • «Ҳавои чаманам орзуст»,
  • «Кӯҳи Ҳисор»,
  • «Сад доғ»,
  • «Регравон».

Мукофотҳо[вироиш]

Бо Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2004) ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон сарфароз гардидааст. Узви ИК (аз 1963).

Эзоҳ[вироиш]

  1. Из жизни ушел известный таджикский композитор Хайрулло Абдуллоев. ASIA-Plus. www.asiaplus.tj. 20 июли 2017 санҷида шуд.
  2. Маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ Президенти Тоҷикистон(тоҷ.). Сайти расмии Президенти Тоҷикистон. www.president.tj (3 сентябри 2004). 20 июли 2017 санҷида шуд.
  3. Мусиқишиносон ва оҳангсозони Тоҷикистон. — Душанбе, 2011.

Адабиёт[вироиш]

  • Композиторы Таджикистана, Д., 1987;
  • Композиторы и музыковеды Таджикистана, Д., 2010.

Сарчашма[вироиш]