Хайрулло Абдуллоев

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Абдуллоев Хайрулло
Хайрулло Абдуллоев
Хайрулло Абдуллоев
Хайрулло Абдуллоев
Иттилооти асосӣ
Таърихи таваллуд 1 феврал 1930(1930-02-01)
Зодгоҳ Кӯлоб
Таърихи даргузашт 19 ноябр 2008(2008-11-19) (78 сол)
Маҳалли даргузашт Душанбе
Кишвар  Тоҷикистон
Пеша(ҳо) оҳангсоз
Ҷоизаҳо Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ (2004), Ифтихорномаи Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон

Хайрулло Абдулло́ев (1 феврали 1930, Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 19 ноябри 2008[1], Душанбе, Тоҷикистон) — оҳангсози тоҷик, Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1986). Дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ (2004)[2].

Зиндагинома[вироиш | вироиши манбаъ]

Хайрулло Абдуллоев дар ноҳияи Балҷувони вилояти Кӯлоб чашм ба дунё омадааст кушодааст[3]. Мусиқии халқиро аз падар, сипас аз устодони машҳури санъати мусиқии халқӣ С. Вализода, С. Каримов, С. Султонов ва З. Қаландаров омӯхтааст. Солҳои 1942 — 52 ғижакнавози Театри мусиқии драмаи Кӯлоб буд. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе (1953) ва Консерваторияи давлатии Москва (1958).

Фаъолияти корӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Муаллими Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе (1958), муҳаррири калон ва сармуҳаррири Сарредаксияи барномаҳои мусиқии студияи телевизиони тоҷик (1960 — 65 ва 1968 — 78), роҳбари бадеии Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1978 — 80). Аз соли 1980 муҳаррири коллегияи репертуарӣ-редаксионии Вазорати фарҳанги ҶТ.

Эҷодиёт[вироиш | вироиши манбаъ]

Эҷодиёти Абдуллоев обуранги хоси миллӣ дошта, аз анъанаҳои мусиқии халқии тоҷикӣ ва фолклор баҳра бардоштааст. Абдуллоев оҳангсози навовар ва соҳибистеъдод буда, анъанаи бойи санъати мусиқии классикӣ, халқӣ ва муосирро дар эҷодиёташ моҳирона истифода кардааст.[4]

Осор[вироиш | вироиши манбаъ]

Асарҳои ӯ саршори самимият, лиризми дилнишин ва нафосати хоси мусиқист:

Трио барои скрипка[вироиш | вироиши манбаъ]

  • виолончел ва фортепиано (1956);
  • кантатаи «Садои Осиё»;
  • консерт барои скрипка ва оркестри симфонӣ (1958);
  • симфониэтта (1963),

Достонҳои вокалӣ-симфонӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

  • «Нолаи Таҳмина» аз рӯйи «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (1967),
  • «Ахтари инқилоб» (шеъри С. Айнӣ, 1976),
  • «Роҳи хирад» (шеъри Ҳ. Ғоиб, 1985);
  • 4 рақси симфонӣ (1973);

Сюитаҳои рақсӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

  • «Ҷои Душанбе»,
  • «Сюитаи рақсӣ» (барои ансамбли «Лола»),

Сюитаҳои вокалӣ-инструменталӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

  • «Таронаи Вахш»,
  • «Навоҳои кӯлобӣ»,

Мусиқӣ барои драмаҳо[вироиш | вироиши манбаъ]

  • мусиқии «Карим Девона»-и Т. Аҳмадхонов,
  • «Қишлоқи тилоӣ»-и М. Миршакар,
  • намоишномаҳои «Интихоби домод»-и Ҳ. Содиқ,
  • «Хазони зери по»-и Ф. Ғуломова,
  • «Рустам ва Сӯҳроб»-и Ғ. Абдулло (бо ҳамроҳии А. Одинев),
  • «Дохунда»-и Ҷ. Икромӣ,
  • «Чанори гӯё»-и Б. Раҳимзода ва ғайра.

Сурудҳо[вироиш | вироиши манбаъ]

Абдуллоев муаллифи як силсила сурудҳо мебошад:

  • «Эй дил» (шеъри А. Лоҳутӣ),
  • «Аскарбача» (шеъри А. Қодирӣ),
  • «Духтари помирӣ» ва «Душанбе» (шеърҳои М. Ҳайдаршо),
  • «Марҳабо» (шеъри Б. Раҳимзода),
  • «Суруди Душанбе» ва «Дӯстии тоҷикону Хитой» (шеърҳои А. Қодирӣ),
  • «Наврӯзи Душанбе» (барои хори бачагона),
  • «Эй ёр, куҷо рафтӣ» (шеъри Ҷалолуддини Румӣ),
  • «Тоҷик ҳама ҷосту Тоҷикистон яктост» (шеъри Гулназар),
  • «Дидам Ватанам» (шеъри Н. Бақозода),
  • «Ушшоқи Анзоб» (шеъри С. Аюбӣ) ва ғайра

Асарҳо бо услуби овозхонии акапелла[вироиш | вироиши манбаъ]

Абдуллоев ҳамчунин ба услуби овозхонии акапелла зиёда аз 25 асар таълиф кардааст, ки аз ҷумлаи онҳо:

  • «Дил дигар»,
  • «Ҳавои чаманам орзуст»,
  • «Кӯҳи Ҳисор»,
  • «Сад доғ»,
  • «Регравон».

Ҷоизаҳо[вироиш | вироиши манбаъ]

Бо Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2004) ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст. Узви ИК (аз 1963).

Даргузашт[вироиш | вироиши манбаъ]

Хайруллоҳ Абдуллоев 19 ноябри 2008 дар манзили худ дар шаҳри Душанбе бар асари бемории тулонӣ дар синни 79 солагӣ даргузашт[5].

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

  1. Из жизни ушел известный таджикский композитор Хайрулло Абдуллоев. ASIA-Plus. www.asiaplus.tj. 20 июли 2017 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
  2. Маросими супоридани ҷоизаҳои давлатӣ Президенти Тоҷикистон(тоҷ.). Сайти расмии Президенти Тоҷикистон. www.president.tj (3 сентябри 2004). 20 июли 2017 санҷида шуд.
  3. Мусиқишиносон ва оҳангсозони Тоҷикистон. — Душанбе, 2011.
  4. Обидпур Ҷ. = Луғатномаи тафсирии мусиқӣ. — Душанбе,Аржанг, 2019. — С. 480. — 480 с. — P. 480. — ISBN 978-999-47-43-90-2
  5. Даргузашти Хайруллоҳ Абдуллоев, оҳангсози тоҷик(тоҷ.). www.bbc.com. BBC Tajik/Persian. 24 феврали 2021 санҷида шуд.

Адабиёт[вироиш | вироиши манбаъ]

  • оҳангсозы Таджикистана, Д., 1987;
  • оҳангсозы и музыковеды Таджикистана, Д., 2010.

Сарчашма[вироиш | вироиши манбаъ]