Ҳирот
| Шаҳр | |||
Ҳирот | |||
|---|---|---|---|
| هرات / Herât | |||
 | |||
|
|||
| 34°20′ а. ш. 62°12′ т. ш.HGЯO | |||
| Кишвар |
 Афғонистон |
||
| Таърих ва ҷуғрофия | |||
| Таъсис | а. VI пеш аз м. | ||
| Масоҳат | 55 км² | ||
| Баландии марказ | 920 м | ||
| Минтақаи замонӣ | UTC+4:30 | ||
| Аҳолӣ | |||
| Шумора | 574 276 тан (2015) | ||
| Шиносаҳои ададӣ | |||
| коди телефон | 40 | ||
|
|
|||
 Парвандаҳо дар Викианбор | |||
Ҳирот (ба форсӣ-дарӣ: هرات) — сеюмин шаҳри калонтарини Афғонистон ва маркази вилояти Ҳирот, дар ғарби кишвар, дар водии дарёи Ҳарируд воқеъ аст.[1] Шаҳр яке аз қадимтарин ва машҳуртарин марказҳои фарҳанг ва тамаддуни форсизабон дар Хуросони таърихӣ мебошад.
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Ҳирот аз асрҳои қадим маълум буда, дар замони Ҳахоманишиён ҳамчун маркази сатрапи Ария зикр шудааст.[1] Дар асрҳои миёна шаҳр чанд бор ба ҳайати халифоти Араб, давлатҳои Тоҳириён, Саффориён, Сомониён, Ғазнавиён ва Темуриён дохил мешуд. Дар замони шоҳ Шоҳрух Темурӣ (асри XV) Ҳирот пойтахти давлат буд ва ба авҷи рушди ҳунар, илм ва меъморӣ расид; дар ҳамин давра Алишер Навоӣ ва Абдураҳмони Ҷомӣ дар ин шаҳр зиндагӣ ва эҷод кардаанд. Шаҳр борҳо хароб ва дубора барқарор гардид.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Ҳирот дар водии дарёи Ҳарируд, дар баландии тақрибан 920 метр аз сатҳи баҳр, дар наздикии марзҳои Эрон ва Туркманистон воқеъ аст. Иқлими он ҳудуди континенталии нимбиёбонӣ — тобистони хеле гарм ва зимистони сарду камборон — мебошад; боди шамоли «бод-и сад-у-бист-рӯза» аз хусусиятҳои фасли тобистонаи шаҳр ба ҳисоб меравад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии Ҳирот тибқи баҳои солҳои охир зиёда аз 570 ҳазор нафар буда, аксаран тоҷикон мебошанд ва ба забони форсӣ-дарӣ сухан мегӯянд; қисми зиёди аҳолӣ инчунин ҳазораҳо, паштунҳо ва туркманҳо мебошанд.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Ҳирот яке аз муҳимтарин марказҳои тиҷоратии ғарби кишвар буда, бо Эрон ва Туркманистон мубодилаи густурда дорад. Дар шаҳр коркарди пӯст, бофандагӣ, истеҳсоли қолин (қолини машҳури Ҳирот), пистачинӣ, кишту парвариши анҷир ва зайтун ва дигар ҳунармандиҳои анъанавӣ рушд кардаанд. Минтақаи саноатии Ҳирот аз яке аз бузургтаринҳои Афғонистон ба ҳисоб меравад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар шаҳр Фурудгоҳи байналмилалии Ҳирот фаъолият мекунад. Ҳирот тавассути шоҳроҳи ҳалқавии Афғонистон ба Қандаҳор ва Кобул, инчунин бо марзи Эрон (Ислом-Қалъа) ва Туркманистон (Тургундӣ) пайваст аст; нақшаи кашидани роҳи оҳан аз марзи Эрон тадбиқ шудааст.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Ҳирот яке аз муҳимтарин марказҳои меъмории исломии Хуросон ба ҳисоб меравад: масҷиди Ҷомеъи Ҳирот (асри XII), маҷмааи Мусаллои Гавҳаршод бо чор минори боқимонда, қалъаи Ихтиёриддин (Қалъаи Александр), мақбараи Абдураҳмони Ҷомӣ аз ҷумлаи ёдгориҳои машҳур мебошанд. Дар Ҳирот Донишгоҳи Ҳирот фаъолият дорад.
