Занҷабил

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Занҷабил
Ginger Plant vs.jpg
Намуди умумии рустанӣ бо гул
Таснифоти илмӣ
Номи илмии баналмилалӣ

Zingiber officinale Roscoe, 1807

Синонимҳо

Занҷабил, гармдору (лот. Zīngiber officināle, арабӣ: زنجبيل‎) — растаниест бисёрсола. Дар баъзе маҳалҳои Тоҷикистон қаламфурро низ «занҷабил» меноманд.

Паҳншавӣ[вироиш]

Занҷабил аз кишварҳои Осиеи Ҷанубӣ баромадааст. Дар айни замон дар Чин, Ҳиндустон, Индонезия, Австралия, дар Африқои Ғарбӣ, дар Ямайке, дар Барбадос парвариш карда мешавад.

Тавсифоти биологӣ[вироиш]

Баландиаш то 1 метр; решапояи сергӯшт, барги нештаршакл, гули бунафштоби зард, хӯшагули саракмонанд дорад.

Бех[вироиш]

Намуди бех[вироиш]

Бехи занҷабил
Буриши бехи занҷабили нисбатан ҷавон

Бехи занҷабил хушбӯй ва тунд буда, аз равғани эфир ва пайвасти фенолии гингерол иборат аст. Бехи хушки занҷабилро дар саноати хӯрокворӣ истифода мебаранд. Он вобаста ба тарзи истеҳсол сафед (аз пӯст тоза карда дар офтоб хушконда шудааст) ва сиёҳ (бо пӯсташ ҷӯшонда мехушконанд) мешавад.

Истифода[вироиш]

Дар тибб[вироиш]

Бехи занҷабил (лот. Rhizoma Zingiberis) дар дорухонаҳо, дар намуди тозакардашуда ё тозанашуда аз пусташ мавҷуд аст.

Занҷабилро Абӯалии Сино дар табобати нуқси чашм ва аъзои ҳозима кор мефармуд. Ба ақидаи табибони халқӣ истеъмоли занҷабил нерӯи ҳофиза ва узвҳои ҳозимаро афзун мегардонад, гиреҳи ҷигарро мекушояд, бодҳои ғализи меъда ва рӯдаҳоро таҳлил медиҳад, зардпарвин ва чакмезакро, ки аз сустии олатҳои пешоб ҳодис шуда бошанд, шифо мебахшад. Занҷабил исҳолеро, ки аз вайрон шудани ғизо ба амал омада бошад, манъ менамояд, заҳрҳои ҳайвониро аз бадан дафъ мекунад, ташнагиро таскин медиҳад. Занҷабилро бо зардаи тухми мурғи нимдунбул ҳамроҳ карда бихӯранд, маниро зиёд мегардонад ва ғафсии онро ислоҳ менамояд. Занҷабили хушкро маҳин соида, чун сурма ба чашм кашанд, пардаи ба он афтодаро дафъ мекунад, кӯфта гузошта банданд, узвҳоро қавӣ мегардонад, кузоз ва бавосирро шифо мебахшад. Вале истеъмоли занҷабил ба ҳалқ зарар дорад (дар ин ҳолат асал ва равғани бодоми ширин бихӯранд, ислоҳи зарар менамояд). Миқдори як бор хӯрдан аз занҷабил рӯзе то 7 грамм аст.

Эзоҳ[вироиш]

  1. Об условности указания класса однодольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Однодольные».

Сарчашма[вироиш]