Толибон

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Толибон
пашту: طالبان
Taliban insurgents turn themselves in to Afghan National Security Forces at a forward operating base in Puza-i-Eshan -a.jpg
Раҳбарон Мулло Умар[d], Ахтар Мансур[d] ва Ҳайбатуллоҳ Охунзода
Ҷойгиршавӣ (штаб-квартира)
Таърихи ташкилёбӣ 1994
Шумораи аъзо 70 000[1]
Вебгоҳ alemarahenglish.net(англ.)
Қаламравҳои таҳти назорати толибон то моҳи июли соли 2021 бо ранги сафед ишора карда шудаанд

Толибон (пашту: طالبان‎) — ҷунбиши исломие, ки соли 1994 дар Афғонистон дар байни паштунҳо ба вуҷуд омада, аз соли 1996 то соли 2001 дар Афғонистон («Иморати Исломии Афғонистон») ва аз соли 2004 дар минтақаи Вазиристони шимоли ПокистонДавлати Исломии Вазиристон») ҳукмронӣ кардааст. Иморати Исломии Афғонистон аз ҷониби се давлат ба таври дипломатӣ эътироф карда шуд: Имороти Муттаҳидаи Арабӣ, Покистон ва Арабистони Саудӣ.

Пас аз эъломи хуруҷи нерӯҳои амрикоӣ дар баҳори соли 2021, Толибон ҳамла ба мавзеъҳои артиши Афғонистонро оғоз карданд ва то моҳи август контроли бештари Афғонистонро ба даст гирифтанд. Рӯзи 15 август Толибон пойтахти кишвар Кобулро ишғол карданд ва контроли комил дар ин кишварро эълом карданд ва баъдтар қавл доданд, ки тарафдорони режими пешинро таҳти таъқиб надиҳанд ва хурӯҷи ҳеҷч кас аз кишвар ҷилавгирӣ накунанд.

Толибон соли 2003 аз ҷониби Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид ҳамчун як созмони терруристӣ[2] эътироф шудаст. Додгоҳи олии Русия Толибонро 14 феврали соли 2003 ҳамчун як созмони терруристӣ эътироф кард (қарор аз 4 март эътибор пайдо кард)[3]. Толибон дар Тоҷикистон ҳам як созмони терруристӣ шинохта мешавад[4].

Таърих[вироиш]

Толибон пас аз тасарруфи Афғонистон, аз сол 1996 то 2001 бо номи Иморати Исломии Афғонистон бар ин кишвар ҳукумат кард. Дар ин солҳо, кишварҳои Покистон, Имороти Муттаҳидаи Арабӣ ва Арабистони Саудӣ танҳо се кишваре буданд, ки Толибонро ба расмият шинохтанд. Толибон пас аз ҳамлаи Амрико ба Афғонистон, ки мӯҷиби барканори онон аз қудрат шуд, аз соли 2006 бори дигар зимни эъломи мавҷудият, бо давлати мустақари Афғонистон муборизаи мусаллаҳона карданд ва дар бештари қисматҳои ҷануби Афғонистон ба вежа Зобул, Қандаҳор ва Ҳилманд нуфуз карданд. Аз он замон, Толибон бо нерӯҳои Амрико ва НАТО низ дар ҷанг ҳастанд. Раҳбари кунунии Толибон пас аз кушта шудани мулло Ахтар Мансур, аз соли 2016 мавлавӣ Ҳайбатуллоҳ Охундзода аст. 29 феврали 2020 Толибон ва ИМА дар Қатар тавофуқномае барои бозгардондани сулҳ ба Афғонистон имзо карданд[5].

Эзоҳ[вироиш]

Пайвандҳо[вироиш]