Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримодии халқи тоҷик

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддии халқи тоҷик — бо мақсади татбиқи нишондодҳои «Барномаи ҳифзи мероси фарҳангии ғайримоддии халқи тоҷик барои солҳои 2013-2020», ки бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон №263 аз 31 майи соли 2012 ба тасвиб расидааст, таҳия гардидааст.

Соли 2003 Конвенсияи ЮНЕСКО оид ба ҳифзи мероси фарҳангии ғайримоддӣ қабул гардида, то имрӯз кишварҳои зиёд, аз ҷумла Тоҷикистон (с. 2010) ба он шомил гашта, намунаҳои беҳтарини фарҳанги ғайримоддии худро дар феҳристҳои ЮНЕСКО сабт кардаанд. Ҳар як кишвар вазифадор аст, ки барои ҳифзи намунаҳои фарҳанги моддию ғайримоддӣ ва табии сарзамини хеш тадбирҳои амалӣ андешад. Созмони ЮНЕСКО танҳо барои муаррифӣ ва ҳифзи онҳо мусоидат мекунад. Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз кишварҳои мутамаддини ҷаҳон буда, дорои фарҳанги суннатии қадимтарини моддиву ғайримоддӣ мебошад. Барои ҳифзи мероси фарҳангии ғайримоддии мардуми тоҷик Хукумати ҷумҳурй тадбирҳои оқилона ва саривақтй меандешад. Таҳияи ва чопи Феҳристи миллии мероси фарҳангии ғайримоддӣ яке аз қадамҳои устувори ҳифз, таблиғ ва рушди намунаҳои фарҳанги миллй ба шумор меравад. Соли 2010 нусхаи аввалини "Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддии халқи тоҷик" тартиб дода шуд. Яке аз шартҳои асосй дар самти таҳияи Феҳрист аз он иборат аст, ки бояд ҳар 4 сол як маротиба таҷдид шавад. Соли 2014 нусхаи аввали Феҳрист таҷдиду такмил шуд. Феҳристи такмилёфта фарогири чузъиёти намунаҳои фарҳанги ғайримоддӣ буда, дар бораи касбу ҳунарҳои анъанавӣ, тавсифи унсури фарҳангӣ, маҳаллӣ густариши унсури матлуб, вазъи кунунии он ва пахлӯҳои дигар маълумот медиҳад. Феҳристи мазкур, дар оянда, замина ва воситаи муҳими ҳифзи мероси фарҳангии ғайримоддй дар ҳудуди кишвар ва дар шакли номинатсия пешниҳод кардани намунаҳои барҷастаи он ба феҳристҳои ЮНЕСКО, инчунин таблиғу густариши намунаҳои пураҳамияти фарҳангй барои таҳкими ҳуввияти миллӣ хоҳад буд.[1] Феҳрист аз бахшҳои зерин иборат аст:

  • Бахши 1. Анъанаи шифоҳӣ – А000.
  • Бахши 2. Ҳунарҳои иҷроӣ – B000.
  • Бахши 2. Ҷашну маросимҳо – C000.
  • Бахши 3. Расму одатҳо, таҷрибаҳои иҷтимоӣ – D000.
  • Бахши 4. Донишҳои суннатӣ дар бораи табиат ва кайҳон – E000.
  • Бахши 5. Касбу ҳунарҳо – F000.
  • Бахши 6. Хӯрокҳои миллӣ – G000.[2]

Сабт дар феҳристи ЮНЕСКО[вироиш]

Аз ҷониби Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2015 бахшҳои «Оши палав ҳамчун хӯроки анъанавӣ ва фазои иҷтимоию фарҳангии он дар Тоҷикистон» ва «Наврӯз» барои сабт гардидан ба Феҳристи шаклии ЮНЕСКО оид ба фарҳанги ғайримоддӣ пешниҳод гашта буд. Омода сохтани ҳуҷҷатҳои бахшҳои «Оши палав» ва «Наврӯз» аз ҷониби олимони Пажӯҳишгоҳи илмӣ тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарщанги ЫТ бо сардории олими шинохтаи тоҷик Дилшод Раҳимов таҳияву тарҷума ва ба дафтари мероси фарҳанги ғайримоддии ЮНЕСКО фиристода шуданд. Маврид ба ёдоварист, ки аз соли 2010/2013 дар Пажӯҳишгоҳи мазкур гурӯҳи «Мероси фарҳанги ғайримоддӣ» фаъолият мекунад. Аз ҷониби ин гурӯҳ «Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддӣ» тартиб дода шуд, ки он 515 унсури фарҳанги ғайримоддии халқи тоҷикро дар бар мегирад ва соли равон он бо забонҳои тоҷикӣ ва инглисӣ аз чоп баромадааст.[3]

Манобеъ[вироиш]

  1. Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳанги ғайримоддӣ./ Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ. Сармуҳаррир Раҳимов Д. Мураттибон: Раҳимов Д., Қличева Н., Муҳаммадиев Ҳ., Муродов М., Обидпур Х. Қодиров Ф., Аминов А., Холмуродов З. - Душанбе:«Адиб», 2014, 96 саҳ.
  2. Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ
  3. Оши палав ҳам ҷаҳонӣ шуд.Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ