Абулвафои Бузҷонӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Абулвафои Бузҷонӣ
ابوالوفا محمد بن محمد بن یحیی بن اسماعیل بن العباس البوزجانی
Buzjani, the Persian.jpg
Санаи таваллуд:

1 июн 940(0940-06-01)

Зодгоҳ:
Санаи марг:

1 июл 998(0998-07-01) (58 сол)

Маҳалли марг:
Мамлакат:
Фазои илмӣ:

риёзиёт, астрономия

Шогирдони маъруф:

Ибни Юнус[d]

Маъруф ба:

тангенс, котангенс, теоремаи синусҳо

Commons-logo.svg Абулвафои Бузҷонӣ дар Викианбор

Абулвафои Бузҷонӣ (ар. ابوالوفا البوزجانی‎, Муҳаммад ибни Муҳаммад ибни Яҳё ибни Исмоил ибни Аббос; 1 январи 940, Бузҷон, Хуросон1 июли 998, Бағдод) — риёзидон, муҳандис ва ҳайатшиноси маъруфи форс-тоҷик.

Зиндагинома[вироиш]

Абулвафои Бузҷонӣ яке аз шахсиятҳои машҳур дар илмҳои ҳандаса, ҳайат, риёзиёт маҳсуб ёфта, ба натиҷаҳое расидааст, ки пеш аз ӯ касе бар онҳо даст наёфта буд. Дар синни 19-солагӣ ба Бағдод меояд ва дере нагузашта дар соҳаи риёзиёт ва нуҷум машҳур мегардад. Абулвафои Бузҷонӣ дар корҳои илмӣ гоҳе бо муосирони худ, аз ҷумла бо Абурайҳони Берунӣ мукотибаи илмӣ доштааст. Берунӣ дар китоби «Таҳдид ниҳоят-ул-амокин» навиштааст, ки дар соли 997 ӯ дар Хоразм ва Бузҷонӣ дар Бағдод кусуфи Моҳро бо қарордоди қаблӣ бо ҳам мушоҳида карда, натиҷаи онро муқоиса намудаанд. Доир ба илмҳои алҷабру ҳандаса ва ҳайат асарҳои бисёре дорад. Ба асарҳои Уқлидус (Евклид), Дийуфантус (Диофант), Ибархус (Гиппарх) ва Муҳаммад ибни Мусои Хоразмӣ шарҳ навиштааст.

Осор[вироиш]

Аз Абулвафои Бузҷонӣ 13 рисолаи риёзӣ, 3 рисолаи ҳайатшиносӣ, 2 рисолаи мусиқӣ ва 1 рисолаи табиӣ дар китобхонаҳои ҷаҳон маҳфузанд, ки қисме аз онҳоро таърихшиносон К. Броккелман, Ф. Вёпке, Х. Зутер, А. П. Юшкевич, Г. П. Матвиевская, Б. А. Розенфелд, А. Қурбонӣ ва дигарон таҳқиқ кардаанд. Истилоҳи «қутри зилл» (secants) нахустин бор дар таърихи илм дар «Китоб-ал-Маҷастӣ»-и Абулвафои Бузҷонӣ таъриф шуда, дар шакли зайл ба кор рафтааст: Рисолаҳои зерин аз намунаи осори ӯянд: «Ал-мадхал ал-ҳифзи ило синаъа ал-арисмотиқа» («Муқаддимаи шоиста дар санъати арифметика»), «Рисола фи-н-нисоб ва-т-таърифот» («Рисола дар бораи таносуб ва таърифот»), «Рисолаи қавси қузаҳ» («Рисола дар бораи рангинкамон») ва ғайра

Эзоҳ[вироиш]

Сарчашма[вироиш]