Иоҳан Волфганг фон Гёте

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Иоҳан Волфганг фон Гёте
олмонӣ: Johann Wolfgang von Goethe
Сурат
Ном ҳангоми таваллуд олмонӣ: Johann Wolfgang von Goethe
Таърихи таваллуд 28 август 1749(1749-08-28)[1][2][…]
Зодгоҳ
Таърихи даргузашт 22 март 1832(1832-03-22)[1][2][…] (82 сол)
Маҳалли даргузашт
Кишвар
Пеша шоири вакил, theatre manager, botanist, сиёсатмадор, рассом, файласуф, илоҳиётшинос, ҳуқуқшинос, art critic, мунаққиди мусиқӣ, китобдор, шоир, travel writer, физикдон, адиб, румоннавис, намоишноманавис, зиндагиноманавис, дипломат, ходими давлатӣ, аллома, aphorist, ҳаррӯзноманавис, mineralogist, ҷонваршинос, art theorist, адвокат, оҳангсоз, либреттонавис, нависанда
Падар Johann Caspar Goethe[d]
Модар Katharina Elisabeth Goethe[d]
Ҳамсар Christiane Vulpius[d]
Фарзанд August von Goethe[d]
Ҷоизаҳо
Order of Saint Anna, 1st class афсари Легиони ифтихорӣ Merit Order of the Bavarian Crown Order of the White Falcon
Имзо Signature of Johann Wolfgang von Goethe.svg
Commons-logo.svg Иоҳан Волфганг фон Гёте дар Викианбор
Логотипи Викитека Осор дар Викитека

Гёте (Goethe) Иоҳан Волфганг (28.08.1749, Франкфурти лаби Майн − 23.03.1832, Веймар) — шоир, нависанда, намоишноманавис, наққош, муҳаққиқ, инсоншинос, файласуф ва сиёсатмадори олмонӣ.

Мазҳари «асри тилоӣ»-и ҳикмату адаби олмонӣ, яке аз мардони бузурги фарҳангии асри XVIII ва XIX Аврупо (дар қатори У.Шекспир дар Англия, В. Ҳюго дар Фаронса ва Данте дар Итолиё ҳамчун чаҳор рукни адабиёти Аврупо шинохта мешавад) ва яке аз афроди барҷастаи адабиёти ҷаҳон.

Зиндагинома[вироиш]

Дар хонадони шаҳрии сарватманду бомаърифат ба дунё омада, таҳсилоти ибтидоиро дар назди устодони хусусӣ ба поён расонд; аз онҳо забонҳои юнонӣ, лотинӣ, итолиёӣ, англисӣ, ибрӣ, забони яҳудиёни Аврупои Шарқӣ (баъдтар, фаронсавиро ҳангоми ишғоли шаҳри Франкфурт аз ҷониби фаронсавиён дар Ҷанги ҳафтсола) аз худ кард, мусиқию нақшакаширо омӯхт. Маълумоти ҳуқушиносиро дар шаҳрҳои Лейпсиг ва Страсбург ба даст оварда, ба дараҷаи доктори ҳуқуқ расид. Ӯ ба илмҳои табиӣ низ мароқ дошт. Нахустин маҷмӯаи ашъораш соли 1769 ба табъ расид. Аз замони шиносоияш бо И.Г. Ҳердердар соли 1770 – 1775 эҷодиёти Гёте бо ҷараёни адабии «Тӯфону туғён»иртибот мегирад ва аз пешгомони ин ҳаракати адабӣ буд. Гёте бо тавсияи Ҳердер ба осори Шекспир, ҳамосаҳои олмонии куҳан ва таронаҳои мардумӣ ошно шуд ва тавонист, ки имкониятҳои ғании лирикаи манзаравиро ба намоиш гузорад («Суруди оворае дар тӯфон», 1771; «Раҳгузар», 1772). Дар драмаҳои таърихии «Гётес фон Берлихинген» (ки соли 1773 бо илҳом аз Шекспир навишта шудааст), «Эгмонт» (1778) бо истифода аз шӯру шавқи озодидӯстӣ қолибҳои догматикии класситсизмро барҳам зад. Романи аввалини ӯ «Нокомиҳои Вертери ҷавон» (1774, ки тақрибан шарҳи ҳоли ӯст) дар сар то сари Аврупо маъруфият пайдо кард. Кидар он Гёте бо мувозинаи ратсионализми маорифпарварӣ ҷаҳони отифӣ (эҳсосотӣ)-и инсонробо нуктапардозӣ бозтоб кард.

Пайвандҳо[вироиш]

Эзоҳ[вироиш]