Факултети иқтисод ва идораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Факултети иқтисод ва идора
Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Факултети иқтисод ва идораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Соли асосгузорӣ 1954
Садр Илёсҷон Шамсов
Мавқеи
ҷойгиршавӣ
Тоҷикистон, Душанбе, Лоҳутӣ, Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, 9-ум бинои таълимӣ
Сайти расмӣ http://fem.tnu.tj

Факултети иқтисод ва идора — яке аз факултетҳои Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Таъсисёбӣ - соли 1954. Соли 1996 факултет ба худ номи факултети иқтисод ва идораро гирифтааст. Декани факултет номзади илмҳои иқтисод, дотсент Шамсов Илёсҷон Сафарович аст.

Таърихи таъсис ва соҳаи фаъолият[вироиш]

Таърихи таъсис ва бунёдгузорони факултет[вироиш]

Факултети ҳуқуқу иқтисодӣ дар заминаи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин ҳанӯз соли 1954 таъсис ёфта буд. Дар ин сол 1954, сараввал, кафедраи иқтисодиёти соҳаҳо ташкил гардид, ки дар он 3 (се) муаллими штатӣ – академик И.Қ.Нарзиқулов, дотсент К.С.Сангинов, лаборант ва аспирант А.Ҷ.Вафоев (аз соли 1955) кор мекарданд. Аввалин мудири ин кафедраи факултет И.Қ.Нарзиқулов буданд (солҳои 1954-1971). Аввалин декани ин факултет В.Г.Гранберг буд. Дар соли хониши 1956-1957 бо шарофати кӯшишҳои ректор И.Қ.Нарзиқулов дар ҳайати Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин факултети иқтисодии ҷудогона бунёд ёфт. Байни солҳои 1960-1970 академик Р.К.Раҳимов, дотсент Ҳ.Қ.Қурбонов, Е.И.Дубровин низ ба ҳайси мудири аввалин кафедраи факултети иқтисодии навтаъсиси ДДТ ба номи В.И.Ленин кор кардаанд. Аз соли 1960 кафедраи иқтисоди соҳаҳо ба ду кафедраи мустақил - кафедраи иқтисоди саноат ва кафедраи иқтисоди кишоварзӣ ва савдо (мудир - Н.С.Назарова) ҷудо гардид. Дере нагузашта кафедраи иқтисоди кишоварзӣ ва савдо низ ба ду кафедраи мустақил - кафедраи иқтисоди кишоварзӣ ва кафедраи иқтисоди савдо тақсим шуд. Сараввал, мудири кафедраи иқтисоди кишоварзӣ М.Ҷ.Ҷумаев ва баъдтар Э.С.Севликянс буданд. Нахустин мудири кафедраи иқтисоди савдо Н.С.Назарова, баъдтар дотсент С. Ҳабибов таъин шуданд. Дар соли 1980 факултети иқтисодӣ ба ду факултети мустақил - факултети баплангирӣ-иқтисодӣ ва молиявӣ-баҳисобгирӣ ҷудо шуд. Дар соли 1991 факултети банақшагирӣ-иқтисодӣ ба факултети тиҷорату идоракунӣ номгузорӣ шуд. Дар моҳи октябри соли 1985 кафедраи системаҳои ахборӣ дар иқтисодиёт ба ҳайати факултет дохил карда шуд. Бо сабаби пайдоиши самтҳо ва ихтисосҳои нав дар моҳи июни соли 1996 факултет ба худ номи факултети иқтисод ва идораро гирифт.

Сарварони факултет[вироиш]

Нахустин декани факултети иқтисодӣ Нина Семёновна Назарова (14.01.1919/23.05.1994) буданд. ӯ дар ин вазифа аз моҳи марти соли 1957 то моҳи декабри соли 1958 кор кард. Н.С.Назарова Институти хоҷагии халқи ба номи Г.В.Плеханови шаҳри Москваро (1940) хатм намудааст. Солҳои 1958-1961 дар аспирантура таҳсил ва рисолаи номзадиро соли 1961 ҳимоя намудааст. Соли 1965 унвони дотсентиро соҳиб гаштааст. Мудири кафедраи иқтисоди савдои Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (1962-1975), ҷонишини декани факултети банақшагирӣ-иқтисодӣ оид ба илм (1981-1985) шуда кор кардааст. Нахустин дорандаи унвони фахрии «Иқтисодчии хизматнишондодаи РСС Тоҷикистон» (1969), дорандаи нишони «Аълочии маорифи халқ» (1968), нишони мактаби олии СССР «Барои комёбиҳои беҳтарин» (1983), Раиси Шӯрои занони донишгоҳ, аъзои Шӯрои ҷумҳуриявии занон, вакили Анҷуманҳои ІХ (1974), Х (1976) ва ХI (1978) занони Тоҷикистон, муассис ва нахустин ректори Донишгоҳи халқии иқтисоди савдои Душанбе мебошад. Бештар аз 50 асари илмӣ таълиф намудааст.
Роҳбарии факултетро дар солҳои 1958-1959 Карим Сангинович Сангинов (18.12. 1923/14.09.1989) ба ӯҳда доштанд. К.С.Сангинов Донишгоҳи омӯзгории Тошкандро (1941) хатм намудааст. Номзади илмҳои иқтисодӣ (1950), дотсент (1952), иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941-1945) мебошад. Дар Донишкадаи омӯзгории ба номи Т.Г.Шевченко (ҳоло ДДОТ ба номи С.Айнӣ) (1946-1949) таҳсил намудааст. Дар вазифаҳои муаллими калони Донишкадаи омӯзгории шаҳри Душанбе (1950-1952), дотсенти кафедра (1952-1984), проректори Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин кор кардааст. Бо ордену медалҳои ҷангӣ ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон» мукофотонида шудааст. Муаллифи бештар аз 40 асари илмӣ мебошад.
Дар солҳои 1958-1959 декани факултет М.Ҷумаев (05.12.1927/05.05.1997) буданд. М.Ҷумаев Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистонро (1952) хатм намуда буданд. Доктори илмҳои кишоварзӣ (1973), селексионери советии тоҷик, ходими хизматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон (1984) буданд. Дар вазифаҳои декани факултети иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин, мудири шӯъбаи селексия, генетика ва тухмии пахта ва директори генералии Донишкадаи илмӣ-тадқиқотии зироатчигии Тоҷикистон (1977-1984), мудири озмоишгоҳи таҷрибавии селексия ва тухмипарварии назди Кумитаи давлатии комплекси агросаноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1986), ходими корхонаи олмонии селексияи пахта (1986-1988) кор кардааст. Аъзои Шӯрои координатсионии шӯъбаи растанипарварӣ ва селексия бахши Осиёимиёнагии ВАСХНИЛ ва Шӯрои координатсионӣ оид ба селексия ва тухмипарварӣ ва пахтаи назди Донишкадаи умумииттифоқии илмӣ-тадқиқотии селексия ва тухмипарварии пахтаи ба номи Г.С.Зайтсев буданд. Шаш навъи пахтаи рӯёндаи М.Ҷ.Ҷумъаев (1974-1980) кишт шудаанд. Бо медали «Барои меҳнати шоён» мукофотонида шуда буданд. Муаллифи бештар аз 80 асари чопӣ мебошанд.
Дар тӯли солҳои 1960-1965 декани факултет Отаҷoн Акрамович Акрамов (10.04.1929) шуда кор кардаанд. О.А.Акрамов дар вазифаҳои муаллим ва муаллими калони ДДТ (1954-1956), проректори ДДТ (1966-1969), дотсент ва профессори кафедраи иқтисоди сиёсии ДДТ (1969-1980), профессори ДДМ ба номи М.В.Ломоносов (1980-1985), ректори Донишкадаи такмили ихтисоси муаллимони илмҳои ҷамъиятии Кобул (1983-1985) кор кардааст. Аз соли 1994 ба нафақа баромадааст. Бо медалҳо, ифтихорномаҳои фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва кишвари Афғонистон мукофотонида шудааст.
Солҳои 1965-1967 дар вазифаи декани факултет Қурбонов Ҳаким Қурбонович (5.04.1927/11.09.2007) кор кардаанд. Хатмкунандаи техникуми иқтисодӣ-молиявии Душанбе (1948) ва Донишкадаи молиявӣ-иқтисодии Ленинград (1953), номзади илмҳои иқтисодӣ (1962), дотсент (1965), мудири кафедраи омор (1967-1977), декани факултети молиявию иқтисодӣ (1980-1985), дотсенти кафедраи муҳосибот ва омор (1985-1992), мушовири кафедраи андоз ва андозбандии Донишкадаи андоз ва ҳуқуқ (1999-2005), дорандаи ду медали «Барои меҳнати шоён» (1945, 1975), медали «Ветерани меҳнат», ифтихорномаҳои ҷамъияти «Дониш» ва донишгоҳ мебошад. Муаллифи бештар аз 40 асари илмӣ мебошанд.
Декании факултетро солҳои 1968-1969 Аъзамқулов Ҳотам Аъзамқулович (04.12.1936) ба ӯҳда доштанд. ДДТро (1960) хатм намудааст. Доктори илмҳои иқтисод (1970), профессор (1971), дар вазифаҳои муаллими калон, дотсент, профессори кафедра, котиби кумитаи партиявии ДДТ, раиси колхоз, мудири Маркази таълимӣ – фосилавиии Донишкадаи андоз ва ҳуқуқ, проректори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон кор кардааст. Яке аз муассисони нахустин шӯрои илмӣ оид ба ихтисоси иқтисоди сиёсӣ ва муаллифони курси лексияҳо оиди иқтисоди сиёсӣ бо забони тоҷикӣ мебошанд. Бо медалҳо ва ифтихорномаҳои ШО ҶШС Тоҷикистон, нишони «Аълочии маорифи халқи ҶТ» мукофотонида шудааст. Вакили Шӯрои халқии шаҳри Душанбе, ноҳияи Роҳи Оҳан ва шаҳри Истаравшан интихоб шудааст. Нафақахур, раиси Ассотсиатсияи «Боғи калон» (шаҳри Истаравшан) мебошад. Ба 20 нафар номзадҳо ва 2 нафар докторони илмро роҳбарӣ намудааст. Муаллифи зиёда аз 100 асари илмӣ мебошанд.
Дар солхои 1969-1976 дар вазифаи декани факултет Ахунов Ирит Исмоилович фаъолият намудаанд. Донишкадаи ҳуқуқшиносии шаҳри Тошкандро (1959) хатм намудааст. Номзади илмҳои иқтисодӣ (1967), дотсент (1968). Дар вазифаҳои ассистент (1959), муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсӣ (1959-1961), ҷонишини декан (1966), ҷонишини декан оид ба шӯъбаи шабона (1966-1969), декани факултети иқтисодии ДДТ (1969-1976) кор кардааст. Аз соли 1955 аъзои партия буданд. Аз 05.07.1966 декани шӯъбаи шабонаи факултет, 30.08.1969 аз вазифаи декании шӯъбаи шабона озод карда шуданд, иҷрокунандаи вазифаи декани факултети иқтисодӣ (30.08. 1969) таъин ва 02.07.1970 дар вазифаи декан тасдиқ карда шуданд. Инчунин 29.04.1974 дар асоси озмуни ишголи вазифа декан таъин карда шуда, 29.10.1976 аз вазифаи декан озод карда шуданд. Муаллифи зиёда аз 40 асари илмӣ ҳастанд.
Вазифаи декании факултетро дар солҳои 1976-1980 Талбак Назарович Назаров иҷро кардаанд. Т.Н.Назаров Донишкадаи молия ва иқтисоди Ленинград ба номи Н.Л.Вознесенскийро хатм намудааст (1960). арбоби давлатӣ, доктори илмҳои иқтисодӣ (1975), профессор (1976), академики АИ ҶТ (1991), академики Академияи байналмилалии мактабҳои олӣ (1991), Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон (1988), дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2003) буда, ҳамчун муаллими калон (1960-1972), мудири кафедраи молия ва қарз, ҷон. декан, проректори шӯъбаи шабона, декани факултети иқтисодии ДДТ (1976-1982), ректори ДДТ (1982-1988), раиси Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (вазифаи ҷамъиятӣ 1986-1988), вазири маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1988-1990), ҷон. аввали раиси Шӯрои вазирон - раиси Кумитаи давлатии тарҳрезии ҶШС Тоҷикистон (1990-1991), ноиби президенти Академияи илмҳои ҶТ (1991-1994), вазири корҳои хориҷии ҶТ (1994-2006), узви Раёсати АИ ҶТ (1991-то имрӯз), Депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1980-1990) ва депутати халқии ИҶШС (1991-92) интихоб гардидааст. Раиси Шӯрои ректорони мактабҳои олии ҶШС Тоҷикистон, узви Кумитаи давлатии маорифи халқи ИҶШС (1982-1988) фаъолият бурдааст.
Соли 1980 факултети иқтисодӣ ба ду факултети алоҳида ҷудо шуд. Факултети банақшагирии иқтисодӣ мустақил шуда, роҳбарии он ба дӯши дотсент Гулсара Бобоевна Бобосодиқова вогузошта шуд. Г.Б.Бобосодиқова соли 1962 ДДТро хатм намудааст. Номзади илмҳои иқтисодӣ (1968), профессор (1992) буда, ба ҳайси мудири кафедраи иқтисоди саноат (1970-1980), мудири кафедраи менеҷмент ва маркетинги ДДМТ (1990-2011) фаъолият намудааст. Соҳиби унвони Ходими шоистаи маорифи халқи Тоҷикистон (1991), дорандаи ордени «Дӯстӣ» (2002), нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон, роҳбари ташкилоти ғайридавлатии «Маркази байнисоҳавии рушди маркетинг ва менеҷмент» мебошад. Муаллифи бештар аз 200 таълифоти илмӣ мебошад.
Дар тӯли солҳои 1996-1998 роҳбарии факултет ба дӯши Комилов Сироҷиддин Ҷалолиддинович гузошта шуд. С.Ҷ.Комилов хатмкардаи ДДТ (1972), доктори илмҳои иқтисодӣ (1991), профессор (1994) буда, дар вазифаҳои мудири кафедраи иқтисоди корхонаҳо ва соҳибкорӣ (1994-1996), проректори ДДТ оид ба таълим (1998-2001), директори Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон(2001-2005), ректори Донишкадаи андоз ва ҳуқуқ (2005-2006), ректори Донишкадаи иқтисоди Тоҷикистон (2006-2008), директори Муассисаи давлатии «Пажӯҳишгоҳи меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии ахолӣ» (2009-2012) кор кардааст. Яке аз муаллифони Барномаи ислоҳоти иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 1996-2000, ҷонишини директори Шӯъбаи Тоҷикистонии Хазинаи байналхалқии ислоҳоти иқтисодӣ ва иҷтимоӣ мебошад. Аз соли 2009 ба ҳайси профессори кафедраи идоракунии давлатӣ ва маҳаллии ДМТ ва аз соли 2012 мудир, профессори кафедраи назарияи иқтисодии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон фаъолият дорад. Муаллифи бештар аз 240 асари илмӣ аст.
Тайи солҳои 1998-2005 декани факултет Таваралӣ Бобоевич Ғаниев буданд. Т.Б. Ғаниев хатмкардаи ДДТ ба номи В.И. Ленин (1984) аст. Унвони доктори илмҳои иқтисодӣ (1996) ва профессории кафедраро (1998) дорад. Дар вазифаи мудири кафедраи иқтисод ва идораи комплекси агросаноатӣ (1993-2005), ҷонишини Раиси Ассотсиатсияи иқтисодчиёни ҷавони Тоҷикистон (1996-2000) кор кардааст. Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, вакили Маҷлиси намояндагони ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе, муаллифи бештар аз 90 асари илмӣ мебошанд. Аз соли 2008 ба ҳайси мудири кафедраи иқтисодиёти меҳнат ва менеҷменти кадрӣ (ҳоло идоракунии захираҳои инсонӣ) фаъолият дорад.
Аз соли 2005 то 2008 дар факултет Одинаев Ҳаёт Абдулҳақович ба ҳайси декан фаъолият намудаанд. Хамткардаи ДДТ ба номи В.И.Ленин (1990) аст, доктори илмҳои иқтисодӣ (2005), профессор (2007) буда, дар вазифаҳои ассистент (1990-1998), дотсент (1998-2007) ва профессори (2007 то ҳозир) кафедраи иқтисод ва идораи КАС-и ДМТ, ҷонишини декан оид ба корҳои илмӣ, тарбиявӣ ва таълимии факултет (1995-2001), сардори раёсати таълими ДМТ (2008-2011), вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2011-2012), ректори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2012) фаъолият намудааст. Аълочии маорифи Тоҷикистон, аъзои Ассотсиатсияи иқтисодчиёни ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон, мудири озмоишгоҳи илмӣ-татқиқотии «Рушди босубот», раиси Шӯрои диссертатсионӣ оид ба дифои рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ мебошад. Муаллифи бештар аз 70 асари илмӣ аст.
Дар солхои 2008-2010 дар вазифаи декани факултет Мирбобоев Раҳматулло Мадаюбович фаъолият намудааст. ДДТ ба номи В.И.Ленинро (1977) хатм намудааст. Номзади илмҳои иқтисодӣ (1998), дотсент. Дар донишгоҳ дар вазифаҳои ассистент (1977), муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсӣ (1985-1994), муаллими калон (1994-2002) ва дотсенти кафедраи муносибатҳои иқтисодии байналхалқӣ (2002 то ҳол), мудири шуъбаи муносибатҳои иқтисодии байналхалқӣ (1998-2001), муовини декани факултети молиявию иқтисодӣ оид ба таълим (2001-2004), декани факултети молиявию иқтисодӣ (2006-2008) ва проректори донишгоҳ оид ба таълим (2010-2012), ректори Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон(2012-2013) фаъолият намудааст. Аз моҳи декабри соли 2013 вазифаи муовини аввали вазири маориф ва илмро дар уҳда дорад. Муаллифи зиёда аз 70 асари илмӣ мебошад.
Аз моҳи марти соли 2010 то июли 2013 вазифаи декани факултетро н.и.и., дотсент А.А.Солиев ба уҳда дошт. Ҳозир (аз 2014) ректори [[Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон]] аст.
Аз моҳи августи соли 2013 то 2017 инҷониб вазифаи декании факултетро доктори илмҳои иқтисод, профессор Давлатов Қудратулло Қамбарович ба уҳда дошт.

Аз соли 2017 инҷониб вазифаи декании факултетро номзади илмҳои иқтисод, дотсент Шасов Илёсҷон Сафарович ба уҳда дорад.

Ҷараёни таълим ва таҳаввулоти он дар факултет[вироиш]

Вобаста ба тақозои замон стандартҳои таҳсилоти олии касбӣ ва нақшаҳои таълимӣ дар факултет такмил дода шуданд ва зина ба зина гузариш ба низоми таҳсилоти кредитӣ ва низоми сезинагии таҳсилот (бакалавриатура, магистратура ва докторантура) ҷараён гирифта истодааст. Стандартҳои нави давлатии таълимии таҳсилоти олии касбӣ оид ба ихтисосҳои марбути факултет соли 2011 ва нақшаҳои нави таълимӣ соли 2012 аз ҷониби Шӯрои олимони ДМТ ва Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда шудаанд. Дар факултет таълим дар шӯъбаҳои рӯзона ва ғоибона сурат мегирад. Дар кафедраҳои факултет аз рӯи ихтисосҳои зерин мутахассисон тайёр карда мешаванд: 26010300 – танзими давлатии иқтисоди миллӣ; 25010700 – иқтисодиёт ва идоракунии корхонаҳо; 40010202 – технология ва низоми иттилоот (дар иқтисодиёт); 25010701 - иқтисодиёти меҳнат; 25010715 - иқтисод ва идораи КАС; 26020200 - менеҷменти ташкилот; 26020300 – маркетинг; 26020203 – менеҷменти инноватсионӣ; 26010101 - идоракунии мақомоти марказӣ ва маҳаллӣ. Се ихтисоси дар охир овардашуда ихтисосҳои нав мебошанд, ки вобаста ба тақозои бозори меҳнати ҷумҳурӣ дар байни солҳои 2009-2012 кушода шудаанд. Ба истиснои аз ду ихтисоси аввал дар боқимонда ихтисосҳо таълим тибқи низоми таҳсилоти кредитӣ ва низоми сезинагии таҳсилот сурат мегирад. Дар нақша пешбинӣ шудааст, ки дар соли таҳсили 2014/2015 дар ҳамаи ихтисосҳои факултет таҳсилот пурра тибқи низоми кредитӣ сурат мегирад. Теъдоди донишҷӯёни факултет ва ҳаракати онҳо дар солҳои охир дар ҷадвали зер оварда шудааст.

Нишондиҳандаҳо 2008/2009 2009/2010 2010/2011 2011/2012 2012/2013
Теъдоди донишҷӯёни ш.рӯзона 1247 1207 1146 1024 1123
аз ҷумла, тибқи низоми кредитӣ таҳсилкунанда 151 178 213 214 365
Теъдоди хатмкунандагон 192 197 318 269 215
аз ҷумла, бо дипломи «аълочӣ» 22 20 32 30 20
Теъдоди қабулшудагон (рӯзона) 280 216 180 253 351
аз ҷумла, тибқи квота 19 32 21 12 22
Теъдоди донишҷӯёни ш.ғоибона 628 623 521 504 506
аз ҷумла, хатмкунандагон 122 167 187 132 137
Теъдоди магистрантон 3 3 2 10 25
Теъдоди умумӣ 1878 1833 1669 1538 1654


Таҳия ва нашри китобҳои дарсиву васоити таълимӣ мувофиқи нақшаи корҳои илмӣ-методии факултет ва Донишгоҳ сурат мегирад. Дар даҳ соли охир устодони факултет 52 китоби дарсӣ бо забони давлатӣ, 903 мақолаҳои илмӣ, бештар аз 500 фишурдаҳо ба табъ расониданд, ки аз ҷумла дар солҳои 2009-2012 адади китобҳои дарсӣ - 12, васоити таълимӣ - 20, мақолаҳо – 522 ва фишурдаҳо – 178 мебошад. Ба нақша гирифта шудааст, ки то соли 2015 таъминоти кулли фанҳои тахассусӣ бо китобҳои дарсӣ бо забони давлатӣ ва курси лексияҳо ба 100% расонида шавад. Дар ҳамаи ихтисосҳои факултет низоми таҷрибаомӯзӣ ба роҳ монда шудааст. Донишҷӯён ба таҷрибаомӯзии таълимӣ-назариявӣ (курси 1), таълимӣ (курси 3), истеҳсолӣ (курсҳои 3 ва 4), ихтисосӣ- пешаздипломӣ (курси 5), лоиҳакашии кори хатмкунӣ (хатмкунандагони низоми таҳсилоти кредитӣ), илмӣ-таҳқиқотӣ ва илмӣ-омӯзгорӣ (магистрантон) сафарбар карда мешаванд. Масалан, дар соли таҳсили 2011/2012 587 нафар донишҷӯёни гурӯҳҳои рӯзона ва магистрантон якбора ба шаклҳои гуногуни таҷрибаомӯзӣ фаро гирифта шуда буданд. Хатмкунандагони факултет дар шӯъбаҳои рӯзона аз фанҳои ихтисос имтиҳони давлатӣ супорида, инчунин рисолаи дипломӣ ҳимоя мекунанд. Чор соли охир дар зинаи мутахассис кори дипломиро донишҷӯёне, ки баҳои қаноатбахш надоранд иҷро мекунанд ва боқимонда аз се фанни тахассусӣ имтиҳони давлатӣ месупоранд. Дар шӯъбаи ғоибона бар ивази рисолаи дипломӣ (ба истиснои ихтисоси 40010202 – технология ва низоми иттилоот (дар иқтисодиёт)) донишҷӯён аз фанни ихтисосии сеюм имтиҳони давлатӣ месупоранд. Дар солҳои 2008-2013 аз факултет 1936 нафар донишҷӯёни шуъбаҳои рӯзона ва ғоибона донишгоҳро хатм намуданд, ки аз ҷумла 124 нафар бо дипломи «аълочӣ» мебошанд. Ҷараёни таълим аз тарафи декан ва муовинони он (Фасихов И. –дар зинаи мутахассис, Нуралиев А. – дар зинаи низоми таҳсилоти кредитӣ ва Неъматов Р. – дар шуъбаи ғоибона) мунтазам зари назорати қатъӣ гирифта мешавад. Дар факултет чор синфхона бо технологияи ҳозиразамони дарсӣ (тахтаи электронӣ ва видеопроекторҳо) муҷаҳҳаз гардонида шудаанд. Омӯзгорон бо истифода аз воситаҳои ҳозиразамон гузаронидани машғулияти лексионӣ ва семинариро тариқи слайдҳо ва воситаҳои аёнӣ ба роҳ мондаанд.

Вазъи корҳои илмӣ- тадқиқотии факултет[вироиш]

Соли 2013 дар факултети иқтисод ва идора 62 нафар омӯзгорони штатӣ корҳои илмию таҳқиқотӣ мебаранд, ки аз онҳо 9 нафар докторони илм, 23 нафар номзадони илм, 30 нафар муаллими калон ва ассистентон мебошанд. Докторони илм ва профессороне, ки имрӯз дар факултет фаъолият менамоянд: А.Ҳ.Ҳакимов, C.Ҷ.Комилов, Т.Б.Ғаниев, Ҳ.А. Одинаев, Қ.Қ.Давлатов, Т.Д.Низомова, Г.Б.Бобосодиқова (н.и.и., профессор), Ҳ.Р.Исайнов, М.Қ.Файзуллоев, Р.Р.Қудратов мебошанд. Дар тӯли фаъолияти худ (1957-2013) коллективи устодони кафедраҳо садҳо мақолаҳо, барномаҳо, корҳои илмӣ, таълимӣ-методӣ, монографияҳо, китобҳои дарсӣ ва васоити таълимӣ ба нашр расонидаанд. Дар факултет ҳамеша ба тайёркунии кадрҳои илмӣ диққати ҷиддӣ дода мешавад. Аксарияти кулли устодони факултет хатмкунандагони он буда, дар бунёду равнақи кафедраҳо ва лабораторияҳои факултет ширкати бевосита варзидаанд. Ҳоло дар аспирантураи факултет бештар аз 30 аспирантони шӯъбаи рӯзона ва ғоибона ба корҳои илмӣ-тадқиқотӣ машғуланд. Дар солҳои охир теъдоди аспирантону унвонҷӯён аз кишварҳои хориҷӣ (алахусус аз Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Ҷумҳурии Исломии Афғонистон) зиёда аз 60 нафар мебошад, ки таҳти роҳбарии профессорон ва дотсентони факултет рисолаи номзадии худро омода намуда, ҳимоя карда истодаанд.
Танҳо аз соли 2009 то аввали 2013 аз қатори аспирантону унвонҷӯён 20 нафар рисолаҳои номзадӣ (аз ҷумла 13 нафар омӯзгорони штатӣ) ва аз қатори докторантон 5 нафар рисолаҳои докторӣ (аз ҷумла 2 нафар омӯзгорони штатӣ) дифоъ намуданд. Ғайр аз ин, дар факултет рисолаҳои номзадии бештар аз 15 нафар омӯзгорон ва аспирантони факултет ва 8 нафар аспитантони хориҷӣ аз муҳокима гузаронида шуда, барои ҳимоя дар назди шӯроҳои диссертатсионӣ тавсия шуданд. Рисолаи доктории ду нафар дотсентони факултет (дотсентон Э.Н.Шералиев ва Г.Ш.Алиева) барои ҳимоя омода шудаанд. Дар солҳои 2008-2012 аз ҷониби устодони факултет 14 монография таълиф ва аз чоп бароварда шуданд.
Дар факултет ҳамасола на камтар аз 2 конфронси ҷумҳуриявии илмӣ-амалӣ ва назариявӣ, инчунин мизҳои мудаввар гузаронида мешаванд, ки маводи онҳо дар шакли маҷмӯаи махсус нашр мешаванд. Масалан таи солҳои охир якчанд конфоронсу мизҳои мудаввар баргузор гардиданд. 24-25 ноябри соли 2009 дар пояи факултет дар мавзуи «Муаммоҳои рушду такомули илмҳои иқтисодӣ» конфронси илмӣ бахшида ба садсолагии академики АИ ҶТ Нарзиқулов И.Қ. доир гардид ва маводҳои он нашр гардид. Дар таърихи 23-24-уми ноябри соли 2010 дар пояи кафедраи иқтисоди миллии факултет дар мавзӯи «Таъминоти бехатарии иқтисодӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» гузаронида шуд. Дар соли 2011 бошад ду мизи мудаввари ҷумхуриявӣ дар мавзуи «Мукаммалкунии менеҷмент дар шароити барқароршавии иқтисоди бозорӣ» аз тарафи Маркази байнисоҳавии рушди менеҷмент ва маркетинг ва парки технологии ДМТ таърихи 19 май, дар пояи кафедраи идоракунии давлатӣ ва маҳалии факултет дар мавзӯи «Асосҳои ташаккули идоракунии маҳаллӣ ва рушди иқтисодии минтақаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» таърихи 25-26-уми май ва як конфоронси ҷумҳуриявӣ дар пояи кафедраи иқтисоди меҳнат ва менеҷменти кадрии факултет дар мавзӯи «Равандҳои ташаккулёбии шуғли касбӣ ва пешвои комил дар менеҷменти муосир» дар таърихи 9-10-уми декабр баргузор гардиданд. Маводи конфоронс аз чоп баромад.
Чун анъанаи пойдоршудаи солҳои охир дар соли 2012 инчунин як мизи мудаввар ва як конфоронси ҷумҳуриявӣ: 30-31 октябр дар пояи кафедраи иқтисоди корхонаҳо ва соҳибкорӣ дар мавзӯи «Муаммоҳои инкишофи соҳибкории истеҳсолӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» мизи мудаввар ва 28-29-уми ноябр дар пояи кафедраи менеҷмент ва маркетинг дар мавзӯи «Масоили мубрами иқтисод ва менеҷмент дар Тоҷикистони муосир» конфоронс гузаронида шуданд. Маводи ин конфоронс низ аз чоп баромад. Ҷараёни иҷроиши корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ дар факултет аз тарафи декан ва муовини он дар ин самт (дотсент Мирзоев Н.) зери назорат гирифта шудааст. Дар факултет инчунин бо якҷоягии дигар факултетҳои иқтисодӣ дар доираи маҳфили «Зеҳн» зермаҳфили «Рушд» амал мекунад, ки моҳе як маротиба тибқи нақшаи тасдиқшуда маърӯзаҳои иқтисодшиносони маъруф шунида ва муҳокима карда мешаванд.
Пурзӯршавии пояи моддӣ-техникӣ, нерӯи илмӣ ва илмӣ-педагогии факултет барои бунёди таҳурсии мустаҳками рушди илми иқтисодии тоҷик, ба воя расидани чеҳраҳои шинохта ва барҷастаи олимони иқтисодшиноси тоҷик мусоидат намуд. Хизматҳои академикҳо И.Қ.Нарзиқулов, Т.Н.Назаров, Р.К.Раҳимов, Н.Қ.Қаюмов, деканҳои факултет дотсентон Н.С.Назарова ва К.С.Сангинов, профессорон Г.Б.Бобосодиқова, С.Ҷ.Комилов, Т.Б.Ғаниев, Ҳ.А.Одинаев, инчунин мудирони кафедраҳо М.Н.Нурмаҳмадов, А.М.Соломонов, А.Ҳ.Ҳакимов, Р.Юсуфбеков, М.Мамадназарбеков ва дигарон дар рушду нумӯи факултети иқтисодӣ, равнақи илми иқтисодии тоҷик ва тайёр намудани олимони мутахассисону иқтисодшиноси тоҷик хеле арзанда аст.
Омӯзгорони факултет дар иҷрои корҳои илмиву таҳқиқотии супоришӣ низ фаъолона ширкат меварзанд. Аз 1 январи соли 2010 сар карда таҳти роҳбарии д.и.и. Исайнов Ҳ.Р. озмоишгоҳи тадқиқотӣ-илмии «Иқтисодиёти мелиоратсия ва хоҷагии об» дар назди Институти илмӣ-тадқиқотии ДМТ таъсис дода шудааст. Мавзӯи гурӯҳӣ корӣ «Нерӯ (потенсиал)-и мелиоративию ирригатсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон: ҷанбаъҳои экологӣ-иқтисодӣ ва иҷтимоӣ» номгузорӣ карда шудааст, ки барои 4-сол (2010-2013) пешниҳод ва таҳия карда шудааст.

Сохтори факултет[вироиш]

Сохтори факултет аз садорат, Шӯрои олимон, 7 кафедра, лабораторияҳои компютерӣ ва илмӣ-тадқиқотӣ, кумитаи иттифоқи касабаи омӯзгорону кормандон, кумитаи иттифоқи касабаи донишҷӯён, созмони ҷавонон ва ҷамъияти илмии донишҷӯён иборат аст. Дар ҳайати факултет кафедраҳои иқтисоди миллӣ, идоракунии захираҳои инсонӣ, иқтисоди корхонаҳо ва соҳибкорӣ, иқтисод ва идораи комплекси агросаноатӣ, менеҷмент ва маркетинг, системаҳои иттиллотӣ дар иқтисодиёт, идоракунии давлатӣ ва маҳаллӣ амал мекунанд. Дар сохтори факултет инчунин Шӯрои занон ва духтарон, Шӯрои кураторон, Шӯрои падару модарон, Шӯрои олимон ва муҳақиқони ҷавон низ амал мекунанд. Се лабораторияҳои компютерӣ барои бо донишҷӯён гузаронидани машғулиятҳои назариявӣ ва амалӣ аз фанҳои технологияҳои ахборӣ, информатика ва инчунин барои кор дар шабакаи Интернет ва китобхонаи электронӣ тариқи ройгон барои омӯзгорон ва донишҷӯён мувофиқ кунонида шудааст. Як лабораторияи илмӣ-тадқиқотии «Рушди босубот» (таҳти роҳбарии профессор Одинаев Ҳ.) ба тадқиқу омӯзиши масоили иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва экологии идоракунии истифодаи обҳои байнисарҳадӣ ва таҳкими ҳамгироии (интегратсияи) обу энергетикии кишварҳои минтақаи Осиёи Марказӣ махсус гардонида шудааст.

Кафедраи иқтисоди корхонаҳо ва соҳибкорӣ[вироиш]

И.в.мудираш д.и.и. Файзуллоев Машраб Қурбоналиевич Таърихи ташкили кафедра ба таъсиси Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин вобаста аст. Кафедра бо ташаббуси бевоситаи ректори ҳамонвақтаи Донишгоҳ академик Нарзиқулов И.Қ. ҳамчун кафедраи «Иқтисодиёти соҳавӣ» таъсис дода шуда, номбурда вазифаи мудири кафедраро иҷро менамуданд. Соли 1960 кафедраи иқтисоди соҳавӣ ба ду кафедраи мустақил - кафедраи иқтисодиёти саноат ва кафедраи иқтисодиёти хоҷагии қишлоқ ва савдо тақсим карда шуд. Вобаста ба мураккабшавии вазифаҳои хоҷагии халқ дар давоми солҳо кафедраи мазкур ба дигар кафедраҳои мустақил (иқтисодиёт ва банақшагирии саноат, иқтисодиёти меҳнат ва банақшагирии хоҷагии халқ) ҷудо карда шуданд. Дар шароити гузариш ба муносибатҳои бозорӣ дар назди коллективи кафедра вазифаҳои комилан нав гузошта шуд, ки онҳо аз мафҳуму мантиқи нави ташкил ва идоракунии истеҳсолот манша гирифта мазмуни он бо сабабҳои махсуси рафтор дар муҳити бозаргонӣ ва соҳибкорӣ инъикос ёфта, ифода мегардад. Мувофиқан соли 1994 кафедра ба худ номи иқтисодиёти корхонаҳо ва соҳибкориро гирифт. Баъд аз академик И.К.Нарзиқулов ба сифати мудири кафедраи иқтисодиёти соҳавӣ академик Раҳимов Р.К. интихоб карда мешавад. Дар солҳои 60-ум мудири кафедраи иқтисодиёти саноатро дотсент Қурбонов Ҳ.Қ., ба ӯҳда доштанд. Аз соли 1971 то соли 1980 вазифаи мудирии кафедраро Бобосодиқова Г.Б. иҷро карданд. Дар солҳои 1981-1983 дотсент Ҷабборов А.Ҷ. сарвари кафедра буданд. Дар солҳои 1984-1994 ин вазифа ба зиммаи дотсент Раҳимов К.Т. гузошта шуд. Дар солҳои 1994-1997 ва 2000-2001 кафедраро доктори илми иқтисод, профессор Комилов С.Ҷ. сарварӣ намуданд. Дар солҳои 1997-2000 дотсент Вафоев А.Ҷ. ва солҳои 2002 то 2012 профессор Низомова Т.Д. ба ҳайси мудири кафедра фаъолият намудаанд. Аз январи соли 2013 д.и.и. Файзуллоев М.Қ. кафедраро роҳбарӣ менамоянд. Барои инкишофи кафедра таи солҳои гуногун академикҳо И.К.Нарзиқулов ва Раҳимов Р.К., профессорон Саломонов А.М., Ҳакимов А.Ҳ. ва Бобосодиқова Г.Б., дотсентон Қурбонов Ҳ.Қ., Сучков А.В., Вафоев А.Ҷ., Благодарев Кенигсберг Ю.А., Ҷабборов А.Ҷ., Маҳмадмуродов Т.Ш., Абдуназарова М.З., Бобохонова М.А., Мирзоев Р.М., Раҳимов К.Т., Низомова Т.Д., муаллими калон Грибович Л.Ф. ва ғайра ҳиссаи арзанда гузоштаанд. Айни замон профессор Низомова Т.Д., д.и.и. Файзуллоев М.Қ., дотсент Шодмонова М.Х. ва Фаррухи Р., муаллими калон, н.и.и., Зияева М.Д. ва Қодиров Ф. А., ассистентон Раҳмонов Ҷ.Р., Файзуллоева С.Ҷ., Ҷумаева Х.Ю., Наимова З.Х., Азизова М.Г., Сафарова С.Ҳ., дар кафедра фаъолият ва ҳиссагузорӣ менамоянд. Ҳамчунин профессорон Қурбонов Т.Ҳ., дотсентон Бобокалонов О.К., Каримова М.Т. ва Забиров Н.Х. ба сифати ҳамкор фаъолият кардаанд. Ҳоло дар кафедра профессор Кабиров Ш.О. ба сифати ҳамкор кор мекунад. Дар баробари фаъолияти таълимӣ ҳама аъзоёни кафедра ба корҳои илмӣ низ фаъолона машғуланд. Махсусан, корҳои илмии академик Нарзиқулов И.Қ. дастовардҳои профессор Бобосодиқова Г.Б. ва Комилов С.Ҷ., дотсентони шодравон Вафоев А.Ҷ., Ҷабборов А.Ҷ., Абдуназарова М.З., Раҳимов К.Т., профессор Низомова Т.Д., д.и.и. Файзуллоев М.Қ., ки китобҳои дарсӣ, монографияҳо, маводҳои таълимӣ, барномаҳо ва ғ. ба нашр расонидаанд, қобили қайданд. Ҳоло кафедра кадрҳоро асосан аз рӯи стандарти мутахассис, магистратура ва аспирантура тайёр менамояд. Дар кафедра аз рӯи нақшаи нав таълимӣ зиёда аз 20 фан ба роҳ монда шудааст (иқтисодиёти корхонаҳо, ташкили корхонаҳо, асосҳои соҳибкорӣ, ташкили фаъолияти соҳибкорӣ, асосҳои бизнеси байналхалқӣ, иқтисодиёт ва идоракунии ҷамъиятҳои саҳҳомӣ, иқтисодиёт ва идоракунии корхонаҳои муштарак, банақшагирии корхона, фанҳои тахассусии иқтисодиёт ва идоракунии корхонаҳои хурд, иқтисодиёт ва идоракунии навовариҳо, иқтисодиёт, ташкил ва идоракуни ПИТ, интегратсияи иқтисодӣ ва ғ.). Фаъолияти илмии худро кафедра дар солҳои пас аз мустақилият ба даст овардани Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мавзӯъҳои «Муаммоҳои босуботгардонии микроиқтисодии соҳаи саноат» (дар солҳои 1996-2000), «Инкишофи соҳибкорӣ ҳамчун омили рушди иқтисодиёт» (дар солҳои 2001-2005) «Муаммоҳои иҷтимоию иқтисодии самаранок истифодабарии потенсиали корхонаҳои саноатӣ» (дар солҳои 2006-2010) амалӣ гардонидааст. Ҳоло устодони кафедра дар мавзӯи илмии «Инкишофи соҳибкории истеҳсолӣ ҳамчун омили рушди иқтисод» тадқиқот бурда истодаанд. Дар кори кафедра ба такмили ихтисоси устодон диққати махсус дода мешавад. Дар солҳои 70-80-ӯми асри гузашта устодони кафедра Бобосодиқова Г.Б., Комилов С.Ҷ., Маҳмадуродов Т.М., Бобохонова М.А., Раҳимов К.Т., Вафоев А.Ч., Ҷабборов А.Ч., Абдуназарова М.З., Эшонқулов Б., Низомова Т.Д. дар донишкадаю донишгоҳҳои маркази Шӯравӣ (Москва, Ленинград, Киев, Тошкент) такмили ихтисос намудаанд. Дар даврони истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бархе аз устодони кафедра дар мамолики хориҷӣ ихтисоси худро такмил доданд. Аз ҷумла, профессор Комилов С.Ҷ., профессор Низомова Т.Д., дар соли 1994 аз рӯи барномаи Институти рушди иқтисодии Бонки ҷаҳонӣ дар ш. Тошкент ва ш. Вашинтони ИМА, проф. Комилов С.Ҷ. аз рӯи барномаи Иттиҳоди Аврупо (TACIS) дар соли 1996 дар Ирландия ва Ҳолландия, профессор Низомова Т.Д. аз рӯи ҳамин барнома дар соли 1997 дар Ирландия, д.и.и. Файзуллоев М.Қ. низ дар Ирландия ва Ҷопон такмили ихтисос намудаанд. Дотсентон Шодмонова М., У. Давлатзод, Фаррухи Р., Зияева М., Ҷумаева Х., Рабиева Т., Раҳмонов Ҷ., Файзуллоева С.Ҷ., Сабзаев Ф. дар курсҳои такмили ихтисос, ки аз тарафи муассисаҳои байналхалқӣ (USAID, ПРАГМА, Ednet) ва Институти такмили ихтисоси ДМТ ихтисоси худро баланд бардоштаанд. Дар назди кафедра маҳфили илмии донишҷӯён бо номи «Соҳибкори муосир» амал мекунад. Ҳама муаллимони кафедра роҳбарии гурӯҳҳои академиро ба зимма доранд.

Кафедраи иқтисоди миллӣ[вироиш]

Мудираш д.и.и., профессор Исайнов Ҳ.Р. Кафедраи иқтисоди миллӣ ҳанӯз дар соли 1965 бо номи кафедраи банақшагирии хоҷагии халқ таъсис ёфта буд. Номи ҳозираи худро кафедра соли 1992 бо қарори Шӯрои олимони Донишгоҳ соҳиб гаштааст. Дар тӯли солҳои 1965-1971 ба кафедра А.М.Соломонов, солҳои 1971-1982 А.Ҳ.Ҳакимов ва солҳои 1982-1987 профессор В.Г.Ли сарварӣ кардаанд. Инчунин солҳои 1987-2009 профессор А.Ҳ.Ҳакимов кафедраро сарварӣ намудаанд. Аз соли 2009 бошад то ҳол вазифаи мудири кафедраро профессор Ҳ.Р. Исайнов ба ӯҳда доранд. Дар солҳои гуногун докторони илм, профессорҳо А.М.Соломонов, А.Ҳ.Ҳакимов, З.С.Султонов, В.Г.Ли, Ҳ. А. Аъзамқулов, Қодиров Д.Б., Исайнов Ҳ.Р. номзадҳои илм, дотсентон М.М.Исмоилов, Т.К.Зубарева, Т.Г.Шодиева, Н.Р.Раҳимов, Д.С.Лоҳутшо, М.А.Абдураҳмонов, Б.В.Юнусов, М.К.Усмонова, Х.М.Давлатов, Ф.М. Муминова, Б.Д. Тағоев, муаллимон Р.Карпова, М.Дӯстмуҳамедова, Набиева Д.М., Раҷабов Қ.Қ., Сафаров А.Ҳ., Садриддинов М.И., Содиқова Ш.К., Чоршанбиев С.Р., Содиқов Қ.А. ва дигарон ба ҳайси устодони доимии кафедра фаъолият доштанд. Аз солҳои 70-ум инҷониб устодони кафедра З.С.Султонов, Д.С.Лоҳутшо, Т.Г.Шодиева, М.К.Усмонова, Ю.В.Елманов, Муҳаммад Алъам Бозгор (ҶИА), Х.Ботуров, Ю.Пестов, М.К.Усмонова, Д.Б.Қодиров, Х.М.Давлатов ва Б.Д. Тағоев рисолаҳои номзадӣ ҳимоя карданд. Солҳои зиёд профессорон А.Б.Бойматов, Р.К.Раҳимов, Я.Г.Бронштейн, Ҷ.Ҳ.Каримов, А.Х.Катаев, дотсентон Ф.Ф. Фатҳуллоев, М.Р. Бобоев, И.М. Клеандров, Р.М. Раҷабов, И.А. Асроров, Л.И.Михайлушкина, А.Ю. Наҷмиддинов, Н. Бобоҷонова ва дигар устодон бо кафедра дар ҳамкории доимии илмӣ-омӯзгорӣ буданд. Баъди соҳибистиқлол гардидани ҷумҳурӣ самти корҳои илмӣ-таҳқиқотии кафедра бевосита ба масъалаҳои рушди иқтисоди миллӣ равона гардид. Дар солҳои 1990-2000 масъалаҳои ташкили иқтисоди миллӣ, идоракунии он, ғайридавлатикунонию хусусигардонии амволи давлатӣ самтҳои асосии фаъолияти илмию таҳқиқотии кафедраро ташкил медоданд. Ҳоло устодони кафедра дар доираи мушкилоти танзими давлатӣ ва минтақавии иқтисоди миллӣ, самтҳои суръатфизои рушди босуботи иқтисодӣ, аз қабили таъминоти бехатарии обию энергетикӣ, таҳқиқи масъалаҳои таъминоти бехатарии озуқаворӣ, такмили низоми идоракунӣ ва рақобатпазирии иқтисоди миллӣ ба таҳқиқотҳои илмӣ машғуланд. Натиҷаҳoи корҳои илмии кафедра дар бештар аз 500 асарҳои илмӣ, аз ҷумла монографияҳо, китобҳои дарсӣ, мақолаву фишурдаҳо дарҷ ёфтаанд. Соли 1997 маводи конфронси илмӣ-амалии ҷумҳуриявӣ бо ташаббуси кафедраи мазкур дар мавзӯи «Иқтисоди миллӣ: муаммоҳои иқтисодию иҷтимоии таҳаввул» нашр шуд. Ғайр аз ин, дар солҳои 2005-2007 ду китоби дарсии проф. А.Ҳ. Ҳакимов бо қарори мушовараи Вазорати маорифи ҶТ таҳти номҳои «Ташкили идораи иқтисоди миллӣ» (Душанбе: «Ирфон», 2005. – 416с.) ва «Иқтисоди миллӣ: асосҳои бехатарӣ ва рақобатпазирӣ» (Душанбе: «Ирфон», 2007. – 500с.) аз чоп баромаданд. Соли 2010 китоби дарсӣ аз фанни «Минтақаҳои озоди иқтисодӣ» дар ҳаҷми 491 саҳифа аз ҷониби проф. Ҳакимов А.Ҳ. ва ассистенти кафедра Раҷабов Қ.Қ. таҳия шуда аз чоп баромад. Дар таърихи 23-24 ноябри соли 2010 дар пояи кафедраи иқтисоди миллӣ конфренсияи ҷумҳуриявӣ дар мавзӯи «Муаммоҳои таъминоти бехатарии иқтисодӣ дар ҶумҳурииТоҷикистон» баргузор гардид, ки дар он зиёда аз 70 маърӯзаҳои илмӣ шунида шуда, фишурдаи мақолаҳо дар ҳолати аз чоп баромадан қарор дорад. Дар соли 2012 воситаи таълимию методии проф. Исайнов Ҳ.Р. аз фанни «Бозори коғазҳои қиматнок» аз чоп баромада, инчунин таҳти муҳаририи профессори кафедра Ҳакимов А.Ҳ. ва мудири кафедра Исайнов Ҳ.Р. «Маҷмӯи барномаҳои таълимӣ» иборат аз 18 барномаҳои таълимии кафедра дар ҳаҷми 448 саҳифа баромада дастраси хонандагон ва устодони кафедра гардидааст. Соли 2011 муаллимаи калони кафедра Ф.М. Муминова рисолаи номзадӣ ҳимоя намуда, инчунин дар чор соли охир (солҳои 2009-2013) таҳти роҳбарии мудири кафедра Исайнов Ҳ.Р. 3-нафар аспирантон ва унвонҷӯён (аспирантон Эргашева М.А., Кимсанов У.О. ва ассистенти кафедра Тағоев Б.Д.) рисолаҳои номзадӣ ҳимоя намуда, боз 2-нафар аспирант дар арафаи ҳимоя қарор доранд.

Кафедраи идоракунии захираҳои инсонӣ[вироиш]

Мудираш д.и.и., профессор Ғаниев Т.Б. Ташаккулёбӣ ва рушди кафедраи идоракунии захираҳои инсонӣ (номи пешинааш иқтисоди меҳнат ва менеҷменти кадрӣ) бевосита ба таърихи факултети иқтисодии ДМТ вобастааст. Рушди соҳаҳои хоҷагии халқи Иттиҳоди Шӯравӣ аз илми иқтисод коркарди принсипҳои самараноки пешрафти соҳаҳои истеҳсолотро талаб менамуд.
Кафедраи идоракунии захираҳои инсонӣ соли таҳсили 1971-1972 ташкил шудааст. Устодони аввалини он дотсентон Умаров З.Х., Қаноатов М.Қ., Кенигсберг Ю.А., Матевосян М.Н., Нидоев Н., Обидова Л., Умарова С., Қизилбашева В., муаллими калон Бобоева М., профессор Нурмаҳмадов М.Н. буданд. Мудири аввалини кафедра дар ҷараёни ташаккули он солҳои 1972-1983 яке аз олимони намоёни ҷумҳурӣ н.и.и., дотсент Умаров Зафар Ҳоҷиевич буд. Баъдан кафедраро мутахассисони беҳтарини соҳаи иқти-соди меҳнат н.и.и. Қаноатов Музаффар Қаноатович (солҳои 1983-1995), д.и.и. профессор Нурмаҳмадов Мирмаҳмад (солҳои 1995-1999), н.и.и. дотсент ӯрунбоев Абдумухтор (солҳои 1999-2002), н.и.и. дотсент Яҳёев Облобердӣ Зикриёевич (2002-2008) роҳбарӣ намуданд. Аз соли 2008 то имрӯз мудирии кафедраро д.и.и. профессор Ғаниев Таваралӣ Бобоевич ба ӯҳда доранд. Самтҳои тадқиқотҳои илмӣ хеле гуногун буда, таҳлилу тадқиқи шаклҳои ҷамъиятии ташкили меҳнат, роҳҳои баланд бардоштани ҳосилнокии меҳнатро дар соҳаҳои кишоварзӣ, мушкилоти иҷтимоӣ-иқтисодии баланд бардоштани сатҳи шуғли аҳолӣ, танзими бозори меҳнат, равандҳои ташаккулёбии шуғли касбӣ ва пешвои комил дар менечменти муосир, гузаронидани тадқиқотҳои мушаххаси иҷтимоӣ дар соҳаи меҳнат, коркарди принсипҳои асосии самаранок истифодабарии вақти корӣ ва банормагирии оқилонаи меҳнат, коркарди механизми тайёр намудани мутахассисон ва баланд бардоштани сатҳи тахассуси коргарон ва ғайраро дар бар мегиранд.
Гузариш ба иқтисодиёти бозорӣ ва тағйирёбии самти сиёсати иқтисодӣ-иҷтимоии давлат, рӯи кор омадани идеологияи нав, ки дар гуногуншаклии моликият, демократикунонии ҷомеа, мустақилияти кор-хонаву ташкилотҳо ифода меёбад, мувофиқан дар самти фаъолияти илмӣ-тадқиқотии кафедра тағйиротҳои куллӣ ба амал овард. Ҳайати устодони кафедра афзалияти низоми иқтисоди бозориро нибат ба низоми планӣ дуруст дарк намуда, мувофиқан фанҳои таълимиву тадрисии кафедраро ба шароитҳои нав мутобиқ кунониданд. Дар ин самт махсусан ҳиссаи олимони намоёну барҷастаи ҷумҳурӣ профессор Нурмаҳмадов М.Н., проффесор Ғаниев Т.Б., дотсент Қаноатов М.Қ., дотсент Яҳёев О.З., дотсент ӯрунбоев А.У. дотсент Абдуллоев Х.А. назаррас мебошад.
Қобили қайд аст, ки методу усулҳое, ки дар самти мониторинги бозори меҳнат, ташкили илмии меҳнат, бамеъёргирии меҳнат ва таҳлили сатҳи зисти аҳолӣ аз ҷониби профессор Нурмаҳмадов М.Н. кор карда баромада шудаанд, на танҳо дар дохили ҷумҳурӣ, балки дар муассисаҳои таълимии дигар давлатҳо, аз ҷумла Федератсияи Россия, Қазоқистон, Узбекистон ва ғайра васеъ истифода бурда мешаванд.
Тадқиқотҳое, ки дотсент Яҳёев О.З. дар самти бамеъёргирии меҳнат дар cоҳаи кишоварзӣ ва ташкили оқилонаи меҳнат дар хоҷагиҳои деҳқонӣ анҷом додаанд, дар истеҳсолоти хоҷагии қишлоқи Ҷумҳурии Тоҷикистон то ҳоло аҳамияти худро гум накардаанд. Устоди мазкур дар доираи тренинге, ки маркази ҷорисозии шаклҳои нави хоҷагидории назди Вазорати кишоварзии ва ҳифзи табиати Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил намуда буд, дар давоми солҳои 2004-2005 бамеъёргирии меҳнат ва ташкили меҳнатро дар хоҷагиҳои деҳқонии ноҳияҳои гуногуни ҷумҳурӣ, аз он ҷумла дар ноҳияи Ҷиргатол, Колхозобод, Варзоб, Ваҳдат, Исфара, Конибодом ва ғ. ба аҳолии деҳот таълим додаанд.
Мудири имрӯзаи кафедра д.и.и., профессор Ғаниев Т.Б. буда, баъди хатми ДДТ, соли 1984 ба ҳайси ассистенти кафедраи баплангирии хоҷагии қишлоқи факултаи иқтисоди Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба кор шурӯъ намудааст. ӯ солҳои 1998-1990 дар аспирантура ва солҳои 1994-1996 дар шӯъбаи рӯзонаи докторантураи Донишгоҳи давлатии ба номи М.В. Ломоносови шаҳри Маскав таҳсил карда, рисолаҳои номзадӣ ва докториро ҳимоя кардааст.
Дар муддати 29 соли устодиаш дар вазифаҳои мудири кафедра, декани факултети иқтисод ва идораи ДМТ кору фаъолият намуда, вакили мардуми аз ҳавзаи интихоботи №5 ноҳияи Шоҳмансури ш.Душанбе мебошад.
Кашфиётҳо ва тадқиқотҳои профессор Ғаниев Т.Б. дар зиёда аз 120 асару мақолаҳо, аз он ҷумла 4 монографияи илмӣ, 9 китоби дарсӣ, 20 васоити таълимӣ ва дастурҳои илмию методӣ ба табъ расидааст. Махсусан, китобҳои дарсии «Менеҷмент» (иборат аз 9 ҷилд) аввалин маротиба бо забони тоҷикӣ, барои донишҷӯёни макотиби таҳсилоти олӣ ба чоп расидааст хонандаи зиёдеро доро мебошад.
Пешниҳодҳои илмиашон дар ҳуҷҷатҳои давлатии «Стратегияи паст намудани сатҳи камбизоатӣ», «Дигаргунсозии иқтисодии комплекси агросаноатии Тоҷикистон», «Коркарди консепсияи беҳтар кардани идоракунии комплекси агросаноатии ҷумҳурӣ» ва якҷанд дигар барномаҳои муҳими иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар замони сохибистиқлолии кишвар ворид карда шудааст.
Натиҷаҳои корҳои илмии профессор Ғаниев Т.Б. дар зиёда аз 50 конфронсияҳои ҷумҳуриявӣ ва байналхалқи дар давлатҳои Тайван, Тайланд, Миср, Эрон, Россия, Украина, Қазоқистон, Қирғизитон ва ӯзбекистон ва Тоҷикистон маърӯза шуда, дастгирӣ ёфтаанд.
Дигар устодони кафедра низ вобаста ба самтҳои фаъолияти кафедра ҳиссаи худро дар пешбурди иқтисодӣ-иҷтимоии кишвар гузошта истодаанд. Аз ҷумла, ассистентон Неъматов Р.Ф. ва Искандаров Ҳ.Ҳ., рисолаи наомзадии худро ба ҳимоя омода намудаанд, ки муҳимтарин самтҳои мушкилоти имрӯзаро дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ошкор менамояд.
Кафедра дар фаъолияти худ якчанд конфронсҳои гуногунро дар сатҳи донишгоҳ ва берун аз он гузаронидааст. Ба монанди соли 1988 конфронси илмӣ-амалӣ дар мавзӯи «Резервы повышения качества и эффективности труда», дар соли 2011 конфронси илмию амалӣ дар мавзӯи «Равандҳои ташаккулёбии шуғли касбӣ ва пешвоёни комил дар менеҷменти муосир» гузаронида шуданд.
Кафедра бо аксарияти кафедраҳои соҳаи иқтисоди меҳнати донишгоҳҳои Федератсияи Россия, Беларус, Украина, Қазоқистон ва дигар ҷумҳуриҳо алоқаманд аст. Ҳамкориҳо махсусан бо факултети иқтисодии Донишгоҳи Давлатии ш. Москва ба номи М.В. Ломоносов, кафедраи иқтисоди меҳнат ва идораи захираҳои башарии Академияи иқтисодии Россия ба номи В.Г. Плеханов хеле хуб ба роҳ монда шудаанд.
Дар кафедра олимону иқтисодчиёни машҳури Тоҷикистон ва берун аз он фаъолият намудаанд. Дар байни онҳо нақши н.и. и., дотсент Умаров З.Х., н.и.и. дотсент Қаноатов М.Қ., д.и.и проффесор Нурмаҳмадов М.Н., собиқ вазири ҳифзи иҷтимоии Ҷумҳурии Тоҷикистон д.и.и. Ҷабборов А.Ҷ., н.и.и. дотсент Матеевосян М., н.и.и дотсент Нидоев Н., н.и.и дотсент Кенигсберг Ю., м.к. Бобоева М., н.и.и дотсент Обидова Л., н.и.и дотсент Султонбекова М., н.и.и дотсент Умарова С., н.и.и. дотсент Қизилбшева В., н.и.и. дотсент Пягай Ю., н.и.и дотсент Яҳёев О.З., н.и.и. дотсент Урунбоев А.У. ва ғ. дар рушду нумӯи кафедра ва дастовардҳои илмию методии он хеле калон аст.

Кафедраи иқтисод ва идораи комплекси агросаноатӣ (КАС)[вироиш]

Мудираш н.и.и., дотсент Тағоев Ҷ.Ҳ. Ташаккулу тараққиёти кафедраи иқтисод ва идораи комплекси агросаноатӣ бо зинаҳои инкишофи таърихии факултаҳои иқтисодии ДМТ алоқамандии зич дорад. Фаъолияти кафедраи мазкур асосан аз соли 1961 оғоз меёбад. Зеро дар ин сол аз кафедраи иқтисодиёти соҳавӣ кафедраи иқтисоди кишоварзӣ ва савдо ҷудо шуд. Аввалин мудири кафедра Н.С.Назарова интихоб гардиданд.
Тараққиёти пурҷӯшу хурӯши тамоми соҳаҳои хоҷагии халқ аз илми иқтисод, дарки амиқи шартҳои самаранокии рушди заминаи соҳаҳои иқтисодиро тақозо намуд. Ин буд, ки соли 1962 кафедраи иқтисоди кишоварзӣ ва савдо боз ба ду кафедраи мустақил кафедраи иқтисоди кишоварзӣ (мудираш М.Д.Ҷумаев) ва кафедраи иқтисоди савдо (мудираш Н.С.Назарова) ҷудо гардид.
Дар шароити гузариш ба иқтисоди бозорӣ дар назди ҳайати кафедра иҷрои вазифаҳои муҳим пеш омад, ки он аз сарчашмаҳои мантиқии нави ташкил ва идоранамоии истеҳсолот иборат буд. Аз ин рӯ, моҳи сентябри соли 1996 кафедра иқтисод ва идораи КАС номгузорӣ карда шуд.
Дар давраҳои ташкилёбии кафедраи иқтисоди кишоварзӣ мудирии кафедраро М.Д.Ҷумаев ( соли 1962) бар дӯш доштанд. Аз соли 1963 бошад Э.С.Севликянс мудири кафедра интихоб гардиданд ва то соли 1971 дар ин вазифа кор кардаанд. Саҳми Э.С.Севликянс дар инкишофи илми иқтисоди кишоварзии Тоҷикистон ва тарбияи олимони ватании соҳаи кишоварзӣ хело калон аст. Аз ҷумла дар солҳои мудирии Эӯсоли 1963 Абдуллоев З.Р., соли 1965 Суфиев С.С., соли 1969 Ҳомидова С., соли 1970 Гадоев Н.Г. рисолаи номзадӣ ҳимоя намуданд. Дар ҳамин солҳо Э.С.Севликянс рисолаи докторӣ ҳимоя карданд.
Дар он давра аъзоёни кафедра устодон ва аспирантҳо Абдуллоев З.Р., Суфиев С.С., Усмонов Т.У., Сангинов К.С., Ҳамидова С., Шарипов М.Ш., Волинс Г.С., Ритикова Л.А., Воронина Р.А. ва дигарон буданд. Дар ин солҳо дар байни устодони кафедра кадрҳои маҳаллӣ аз ҳисоби тоҷикзанҳо кам буданд. Аввалин шуда аз ҳисоби занҳо Сабоҳатҷон Ҳамидова соли 1969 рисолаи номзадӣ ҳимоя намуданд.
Аз солхои 1972 то соли 1982 мудирии кафедраро Абдулоев З.А. ба ӯҳда доштанд. Дар ин солхо дар кафедра н.и.и. Суфиев С.С., Ҳамидова С., Гадоев Н.Г., Шарипов М.Ш., Ритикова Л.А., Воронина Р.А., Сатторов М.С. фаъолият доштанд. Дар ин муддат кафедра нахустин бор ба масоили бевосита дар истеҳсолот ҷорӣ кардани натиҷаҳои тадқиқотҳои илмӣ машғул шуд. Бо фабрикаи мурғпарварии Душанбе, хоҷагиҳои навоҳии Файзобод, Ғарм (ҳозира Рашт), Орҷоникидзеобод (ш.Ваҳдат) оид ба коркарди нақшаҳои ташкилӣ-хоҷагӣ ва нақшаҳои дурнамои иқтисодӣ-иҷтимоӣ шартнома баста шуд. Ин роҳи татбиқи амалии илм дар истеҳсолот аз як тараф самараи баланди пажӯҳишҳои илмиро нишон дода бошад, аз тарафи дигар самаранокии баланди иқтисодӣ-иҷтимоӣ ва хоҷагидории ин корхонаҳоро таъмин карда, шӯҳрати устодони кафедраро дар ҷумҳурӣ дучанд гардонд.
Аз соли 1982 то соли 1992 масъулияти мудирӣ бар дӯши номзадии илми иқтисод, дотсент Гадоев Н.Г. буд. Дар ин давра дар кафедра Ҳамидова С., Сатторов М.С., Суннатов М.С., Қурбонов Т.Қ., Ритикова Л.А., Бердиева Н.С., Ғаниев Т.Б., Одинаев Ҳ.А. фаъолият доштанд. Соли 1985 Абдуллоев З.Р. ва Гадоев Н.Г. дастури таълимӣ оид ба курси махсуси «Самаранокии истеҳсолоти кишоварзӣ»-ро аз чоп бароварданд. Дар ин солҳо низ ба тарбияи олимони чавон аз ҳисоби кадрхои ҷавон аҳамияти зиёд дода мешуд, аз ҷумла соли 1991 Ғаниев Т.Б. рисолаи номзадӣ дифоъ намуданд.
Зинаи сифатан нави инкишофи илм ва таҷрибаи иқтисоди кишоварзӣ дар замони истиқлолият оғоз мегардад. Душвориҳои солҳои аввали истиқлолият, бахусус ҳиҷрати мутахассисони баландихтисос кордонии нозуки зиддибӯҳрониро талаб мекард ва дар чунин вазъият д.и.и., профессор Ғаниев Т.Б. аз соли 1993 то соли 2005 вазифаи мудири кафедраро иҷро карданд. Дар ин солҳо, мисли солҳои 60-ум асри XX, ба тарбияи устодони ҷавон – олимони соҳаи иқтисоди кишоварзӣ аҳамияти калон дода шуд, ки самараи нек дод: Одинаев Ҳ.А. дар Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М.В. Ломоносов соли 1995 рисолаи номзадӣ ва соли 2005 рисолаи докторӣ, соли 1999 Исайнов Ҳ.Р., соли 2000 Давлатов Қ.Қ. дар ш.Воронежи Федератсияи Россия, соли 2001 Шералиев Э.Н., соли 2004 Тағоев Ҷ.Ҳ. рисолаи номзадӣ ҳимоя намуда, дар кафедра корҳои илмӣ-омӯзгории худро идома доданд.
Аз моҳи декабри соли 2005 то августи соли 2006 д.и.и., профессор Қодиров Д.Б. иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедра буданд.
Аз моҳи феврали соли 2007 номзади илми иқтисод, дотсент Тағоев Ҷ.Ҳ. ин вазифаи мудирии кафедраро бар дӯш доранд. Дар кафедра раванди таълимӣ пайваста сайқал дода шуда, шумораи омӯзгорони унвондор афзуда истодааст. Дар ин давра дотсентҳо Исайнов Ҳ.Р., Давлатов Қ.Қ. рисолаи докторӣ ва ассистентҳо Нуралиев А.Н., Саидов С.С. рисолаҳои номзадӣ ҳимоя намуданд. Дар айни замон дар кафедра д.и.и., профессор Ғаниев Т.Б.,доктори илмҳои иқтисод, профессор Одинаев Ҳ.А., доктори илмҳои иқтисод, профессор Давлатов Қ.Қ., доктори илмҳои иқтисод, профессор Воҳидов В.В., номзади илмҳои иқтисод, дотсентҳо Ҳамидова С., Шералиев Э.Н., Нуралиев А.Н., Саидов С.С. , муаллимаи калон Бердиева Н.С., ассистентҳо Маҳмадиев И.М., Раҳимов О.А., Исмоилова Х.С., Фасихов И.С., Ахмедов Р.Р. фаъолияти илмию таҳқиқотӣ ва таълимӣ мебаранд.
Дар муддати зиёда аз 52-соли фаъолият (1961-2013) яке аз ҷойҳои намоёни ҳаёти кафедраро масоилҳои гуногуни иқтисодиёт, ташкил, идоракунӣ, банақшагирию дурнамосозии кишоварзӣ ҳамчун илм ва фанни таълимӣ ишғол менамояд. Дар тӯли фаъолияти кафедра монографияҳои Севликянс Э.С.- «Ташкилдиҳии идоракунии истеҳсолоти колхозӣ», Абдуллоев З.Р., Гадоев Н.Г.- «Баҳои иктисодии истифодабарии фондҳои асосии истеҳсолӣ дар колхозҳо» ва «Нишондиҳандаҳои самаранокии маблағҳои асосӣ ва фондҳои асосӣ», Ҳамидова С.- «Масъалаҳои интенсификатсияи кирмакпарварӣ.», китоби дарсии «Ташкили истеҳсолоти кишоварзӣ»-и Абдуллоев З.Р., китоби дарсии «Асосҳои агробизнес»-и Одинаев Ҳ.А., монографияҳои «Ислоҳоти замин»-и Шералиев Э.Н., «Такмили муносибатҳои кооператсионӣ ва интегратсионӣ дар КАС»-и Давлатов Қ.Қ., «Самаранокии экологию иқтисодии мелиоратсия дар КАС-и ҶТ»-и Исайнов Ҳ.Р., китоби дарсии «Иқтисоди кишоварзӣ» Тағоев Ҷ.Ҳ. ва дигарон аз чоп бароварда шуданд.
Дар кафедра аз 24 фан дарсҳои лексионӣ ва амалӣ бурда мешаванд. Устодони кафедра мунтазам дар такмили барнома ва дастурҳои нави методӣ кор карда, онҳоро ба талаботи замон мувофиқ мегардонанд. Дар айни замон дар кафедра 9 нафар устодон фаъолияти доимии илмӣ-тадқиқотӣ доранд. Аз ҷумла д.и.и., профессор Одинаев Ҳ.А., д.и.и., профессор Давлатов Қ.Қ, дотсентҳо Шералиев Э.Н., Тағоев Ҷ.Ҳ., Саидов С.С., ва ассистентҳо Маҳмадиев И.М., Исмоилова Х.С., Раҳимов О.А., Фасихов И.С. ба кору фаъолияти илмӣ-методӣ машғуланд.
Ҳанӯз дар солҳои 1963 дар кафедра аксарияти аспирантҳо рисолаҳои илмиашонро ҳимоя намуда, дар макотиби олӣ, муассисаҳои илмӣ-тадқиқотӣ ва дар сохторҳои гуногуни иқтисодиёти ҷумҳурӣ ва мақомоти давлатӣ вазифаҳои масъулиятнокро ишғол намуда, адои вазифа намуданд ва ин иқдомот то ба имрӯз давом доранд. Аз ҷумла: И.Ҳ.Ҳайёев, В.В.Воҳидов, И.А.Асроров, Х.М.Умаров, М.К.Кабутов, С.Р.Пиров, А.Ҳодибоев, О.Косибов, Ҷ.Шаропов, У.Давлатзод, А.Буттаев, А.Ҳомидов, А.Бегматов, М.С.Сатторов, А.Р.Рахмон, И.С.Ашуров ва дигарон.
Ҳамаи ин аз самти болоравии самарабахши корхои илмӣ ва баландшавии имкониятхои илмии кафедра шаҳодат медиҳад. Ҳамзамон 10- нафар аспирантони кафедра дар шуъбаҳои рӯзона ва ғоибонаи аспирантура ДМТ ба корхои илмию тадқиқотӣ машғуланд.
Устоди кафедра дотсент Исайнов Ҳ.Р. дар Академияи кишоварзии ба номи Тимирязеви ш.Маскав ва дотсент Давлатов Қ. Қ. дар ДДВ ш.Воронежи Федератсияи Россия рисолаҳои докторӣ ҳимоя намуданд ва имрӯз дар вазифаҳои роҳбарикунандаи ДМТ фаъолият доранд.
Коллективи кафедра аз соли 2011 инҷониб дар мавзӯи «Ташаккул ва равнақи механизми идоракунии давлатии комплекси агросаноатии Чумхурии Точикистон» корхои илмию тадқиқотӣ мебаранд.

Кафедраи менеҷмент ва маркетинг[вироиш]

Мудираш н.и.и., дотсент Ҳодиев Д.А. Кафедраи менеҷмент ва маркетинг соли 1991 бо номи кафедраи идоракунии хоҷагии халқ ва маркетинг таъсис дода шудааст. Соли 1995 ҳамчун кафедраи менеҷмент ва маркетинг номгузорӣ шуд. Аз рӯзи ташкилшавӣ то соли 2011 мудирии ин кафедраро профессор Г.Б. Бобосодиқова ба ӯҳда доштанд. Солҳои 2011-2012 мудирии кафедраро марҳум Ёров М.Р. ба ӯҳда доштанд. Аз соли 2012 инҷониб мудирии кафедра ба зиммаи Ҳодиев Д.А. гузошта шудааст. Дар ин кафедра дотсентон Н.Н.Носиров, Т.К.Қурбонов, Б Наврӯззода, Г.Ш.Алиева, Н. Муҳитдинов, номзадони илм М.Назриев, Ф.З.Аралбаева, М.Ёров, муаллимаи калон И.З.Сарабекова кор кардаанд. Дар солҳои минбаъда сафи устодони кафедраро профессор, А. Рауфӣ, Р.Р.Қудратов, дотсетон А.Олимов Қ.Шамсиев, А.Ҳайдаров, ассистентон А.Бугаева, Б.Саидов, С. Хоркашев, М.Қаноатова, И.Муҳаммадиев, Б.Дӯстов, Ҳ.Авзалов, М. Каримов, М. Мирҷамолов, Ҳ. Наҷибуллоев, Н.Нидоев, Н.Каримова, Ш. Абдуллоева, Ф.Раҷабова ва М.Азизова, Ш.Шоёқубов, Д.Қодиров, Б. Раҳимов пурра карданд. Ҳоло дар кафедра 2 профессор, 3 номзади илм, як муаллимаи калон, 6 ассистент, 9 аспирант, 5 унвонҷӯ ва як докторант ба кору фаъолият машғуланд. Дар солҳои охир Р. Эргашев, А.Ҳайдаров, Ф.Садриддинов, И.Гуршумов, М.Ҳикматов (роҳб. проф. Г.Б.Бобосодиқова) ва М. Ёров, С.Ҳикматов (роҳ. проф. С.Д.Комилов), Д. Ҳодиев (роҳ. проф. Нурмаҳмадов М. ва Федченко А.А.) рисолаҳои номзадиашонро ҳимоя кардаанд.
ККорҳои илмӣ-тадқиқотии кафедра дар доираи мавзӯи «Такмилдиҳии низоми идоракунии равандҳои иҷтимоӣ-иқтисодӣ дар шароити иқтисоди бозорӣ», механизми таъмини он ва коркарди стратегияи идоракунӣ дар сатҳи микроиқтисодӣ ва макроиқтисодӣ пеш бурда мешаванд. Устодони кафедра дар иҷроиши барномаҳои грантӣ фаъолона ширкат меварзанд. Соли 1997 барномаи «Тайёркунӣ ва азнавтайёркунии муаллимони иқтисодчӣ», ки профессор Г.Б.Бобосодиқова таҳия карда буд, аз ҷониби комиссияи экспертӣ (Белгия) ва барномаи TACIS (Иттифоқи Аврупо) маъқул дониста шуд. Бар асари ин устодони кафедра – профессор Бобосодиқова Г.Б., доцент Курбонов Т.К., муаллимаи калон Сарабекова И.З. ба донишгоҳҳои Ҳолландия ва Ирландия ба муддати ду моҳ ба таҷрибаомӯзӣ фиристода шуданд. Кафедра инчунин бо «Маркази байнисоҳавии рушди менеҷмент ва маркетинг», Донишгоҳи Клагенфурт ҳамкории зич дорад.
Тамоми барномаҳои фанҳои таълимии ихтисоси кафедра бо нақшаи таълимии Донишгоҳ ва стандартҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқ кунонида шудаанд. Ҳамасола аз ҷониби устодони кафедра барномаҳои нави таълимӣ, дастурҳои таълимӣ, китобҳои дарсӣ, монографияҳо аз чоп мебароянд, ки аз дастовардҳои устодони кафедра дарак медиҳанд ва ҳам барои баландбардории сатҳи дониши донишҷӯёни ихтисоси номбурда мусоидат мекунанд. Дар ин бахш комёбиҳои илмии профессор Г.Б.Бобосодиқова, дотсент Т.Қ. Қурбонов, марҳум М.Ёров, дотсент Д.А. Ҳодиев, муаллимаи калон И.З.Сарабекова, ассистентон Б.Дӯстов, М. Каримов ва Ҳ.Авзалов қобили қайд аст. Ҳоло омӯзгорони кафедра аз рӯи 42 фан ба донишҷӯёни факултетҳои иқтисодӣ ва дигар факултетҳои донишгоҳ дарс мегузаранд, ки дар байни он фанҳои таҳлили фаъолияти идоракунӣ, идоракунии зидибӯҳронӣ, рафтор дар ташкилот, идоракунии корпоративӣ, менеҷменти иҷтимоӣ, асосҳои менеҷмент, назарияи ташкилот, коркарди қарорҳои идоракунӣ, тадқиқотбарии системаи идоракунӣ, идоракунии сифат, маркетинг, идоракунии ширкат, идоракунии ҳайат, менеҷменти стратегӣ ва амсоли инро аз фанҳои аҳамияти муҳим дошта метавон арзёбӣ намуд.
Кафедра дар солҳои охир ба дастовардҳои муҳим ноил гардид. Қабл аз дар ин самт таҷдиди кули барномаҳои таълимиву дастурҳои методӣ ва стандартҳои таълимиро метавон ном гирифт, ки пурра бо заҳмати устодони кафедра амалӣ гардид. Инчунин, танҳо дар 3 се соли охир ин муддат 3 воситаи таълимӣ ва зиёда аз 100 мақолаҳои илмии устодон ва аспирантон ба чоп расонида шудааст. Дар 5 чанд соли охир 3 аспиранту 1 докторанти кафедра рисолаҳои илмии худро дифоъ намуданд, зиёда аз 20 санадҳои татбиқи натоиҷи корҳои илмию тадқиқотии кафедра дарёфт карда шуд, ҳамаи устодони кафедра аз курсҳои такмили ихтисос бомуваффаққият гузашта соҳиби сертификат гардиданд, дар пояи кафедра як мизи мудаввар ва як конфронси илмиву амалии ҷумҳуриявӣ гузаронида шуд ва u. Донишҷӯёни кафедра низ дар озмуну маҳфилҳои гуногун сазовори ҷойҳои ифтихорӣ гардиданд. Дар кафедра дар се зинаи омӯзиш – бакалавр, магистратура ва докторантура таҳсил ба роҳ монда шудааст. Қобили қайд аст, ки кафедра яке аз аввалин кафедраҳои ДМТ аст, ки ба ҷараёни Болония ҳамроҳ карда шудааст. Имрӯзҳо донишҷӯён бо ду забон (тоҷикӣ ва русӣ) бо ихтисосҳои мувофиқи дараҷаи бакалавр, магистратура ва докторантура таҳсил менамоянд. Қобили қайд аст, ки магистрони гурӯҳи русӣ соли аввал дар Донишгоҳи дӯстии халқҳои Россия таҳсил намуда, соли дуввум ба ДМТ таҳсилашонро идома медиҳанд. Дар шӯъбаҳои магистратура ва докторантура теъдоди зиёди шаҳрвандони хориҷӣ низ ба таҳсил фаро гирифта шудаанд.
Кафедра бо кафедраҳои ҳамноми дигар донишгоҳҳои ватанӣ ва хориҷӣ ва созмонҳои гуногуни ҷамъиятиву давлатӣ робитаҳои муфид дорад. Аз ҷумла кафедра айни ҳол бо Донишгоҳи Бохуми Германия, Донишгоҳи Гелвейи Ирландия, донишгоҳи Твенти Голландия, Донишгоҳи Клагенфурти Австрия, Донишгоҳи шаҳри Санкт-Петербурги ФР, Донишгоҳи шаҳри Воронежи ФР, Донишгоҳи шаҳри Киеви Украина ва инчунин лоиҳаи ТАSIS-и Итиҳоди Аврупо, Фанди Евразия ва Марказ байнисоҳавии рушди маркетинг ва менеҷмент робитаи зич дорад. Дар доираи ин ҳамкориҳо мубодилаи ахбор, коромӯзӣ, даъвати профессорони варзида ҷиҳати хондани лексиҳо ба нақша гирифта шудааст.

Кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёт[вироиш]

Мудираш н.и.и. Шамсов И.С. Кафедраи мазкур бо номи системаҳои автоматиконии коркарди ахбори иқтисодӣ соли 1983 аз ҳайати кафедраи омор ҷудо шуд. Кафедра солҳои пештар дар ҳайати факултети молиявию иқтисодӣ амал мекард. Дар назди кафедра лабораторияи «Система ва шабакаҳои коркарди ахбор» амал мекунад, ки бо компютерҳои ҳозиразамон ҷиҳозонида шудааст. Лабораторияи мазкур соли 1971 ташкил шуда буд. Вазифаи мудирии онро Раҳимов З.А. иҷро мекард.
Кафедра соли 1985 ба ҳайати факултети иқтисод ва идора ворид карда шуд. Бо назардошти талаботҳои иқтисоди бозорӣ кафедра аз соли 2004 тиҷорати ахбори байналхалқӣ номгузорӣ карда шуда буд.
Аз давраи таъсисёбӣ то январи соли 2005 мудири кафедра доктори илми иқтисод Раҳимов З.А. буд. Аз январи соли 2005 то декабри соли 2012 мудири кафедраро дотсент М.О.Содиқова бу уҳда гирифтанд. Аз январи соли 2013 и.в.мудири кафедра н.и.и., дотсент Шамсов И.С. таъин шуд. Дар кафедра аз соли 1983 инҳо кор кардаанд: Раҳимов З.А., д.и.и., (ҳозир профессори кафедраи молия ва қарз мебошанд), Абдуллоев А., дотсент (то с. 1992), Аксиненко Н.К., дотсент (то с.1993), Фатҳуллоева Х., дотсент, Хоҷаева И.Г., дотсент, Қодиров М., дотсент, Каримов Б.Х., дотсент, Тоиров Ш.М., дотсент, Шнайдер С.М., дотсент, Мавропулло А.Г., муаллими калон. Ҳоло дар кафедра устодони зерин ба кору фаъолият машғуланд: н.и.и., дотсент М.О.Содиқова, н.и.ф.м., дотсент Н.Ҳ.Мирзоев, номзадони илми иқтисодӣ Ф.С.Раҳимов, Х.Ғ.Норов, Д.С.Мӯҳсинов, муаллимони калон Р.Б.Шерматов ва А.М.Мирзоев, ассистентон М.М.Қиличева, Ш.С.Саидова, Ш.Н.Юсупов, Ф.А.Абдураҳмонов, Ф.И.Шарифова, аспирантон Ҳ.Ҳ.Раҷабов ва М.Н.Ашуров ва лабаранти калон Д.Ҳ.Ахмедова.
Ҳамаи устодони кафедра кураторони гурӯҳҳои академикӣ мебошанд. Кафедра аз рӯи ихтисоси 40010202 - Технология ва низоми иттилоот (дар иқтисодиёт) бо тахассуси муҳандис-иқтисодчӣ мутахассис тайёр мекунад.
Дар ҳаёти кафедра дар тӯли 30 соли мавҷудияташ ҷои асосиро масъалаҳои коркарди ахбори иқтисодӣ ҳамчун илм ва ҳамчун фанни таълимӣ ишғол намудааст. Ин аз коллективи кафедра на танҳо дониши чуқури назариявӣ-методологӣ ва амалиро талаб мекард, балки қобилияти ба таври фаврӣ эҳсос намудани кулли тағиротҳои сиёсати давлатиро дар соҳаи компютерикунонӣ тақозо мекард.
Барномаи таълимии кафедра ҳаддалимкон ба талаботҳои имрӯзаи иқтисод ва бозор мувофиқ кунонида шудааст. Дар кафедра фанҳои асосии зерин таълим дода мешаванд: информатика, барномасозӣ дар забонҳои сатҳи олӣ, системаҳои амалиётӣ, усулҳо ва воситаҳои ҳифзи иттилооти компютерӣ, дониши муҳандисӣ, интернет, сохтори маълумотҳо, базаи маълумотҳо ва донишҳо, технологияи ахборӣ дар иқтисодиёт, системаи ахборӣ дар иқтисодиёт, технологияи барномасозӣ, моделсозии раванди макроиқтисодиёт ва ғайраҳо.
Дар тӯли мавҷудияти кафедра устодони он Шамсов И.С., Раҳимов Ф.С., Норов Х.Ғ., Қиличева М.М., Мӯҳсинов Д.С., Юсупов Ш.Н. дар аспирантура таҳсил кардаанд.
Ҳамаи устодони кафедра дар тӯли солҳои 2008-2013 дар курсҳои махсуси тахассусӣ такмили ихтисос ва бозомӯзӣ намудаанд.

Кафедраи идоракунии давлатӣ ва маҳаллӣ[вироиш]

И.в.мудираш н.и.и. Қурбонов М.Р. Ба даст овардани истиқлолияти пурраи давлатӣ, пайдо шудани шаклҳо ва муносибатҳои нави хоҷагидорӣ дар шароити муосир тақозои пайдо ва ҷорӣ намудани шаклу усулҳои нави идоракунии давлатиро дар сатҳи умумиҷумҳуриявӣ ва минтақаҳои он тақозо менамояд. Бо мақсади таёркунии мутахассисони соҳаи идоракунии давлатӣ ба хусус хизматчиёни давлатӣ раёсати донишгоҳ ва роҳбарияти факултет дар якҷоягӣ бо Хазинаи бунёди мадади «Сорос» тасмим гирифтанд, ки дар факултети иқтисод ва идораи ДМТ кафедраи идоракунии давлатӣ ва маҳаллӣ таъсис дода шавад. Ҳамин тариқ, 10-уми ноябри соли 2009 кафедраи идоракунии давлатӣ ва маҳаллӣ фаъолияти кории худро оғоз намудааст, ки аз рӯи ихтисосси 26010101 - идоракунии мақомоти марказӣ ва маҳаллӣ мутахассис тайёр мекунад. Аввалин мудири кафедра дар давраи ташкил ва ташшакулёбии он н.и.и., дотсент Алиева Г.Ш. таъин гашта буданд. Дар ин кафедра д.и.и., профессор Комилов С.Ҷ, н.и.и. Қурбонов М.Р., н.и.и. Мамадалиев Ф. ва устодони ҷавон ассистент Абдуева С.З., Мавлонов А.И., Аҳмадов Р.Р ва 4-нафар аспирантҳо дар шӯъбаҳои рӯзона ва ғоибона ба кору фаъолият машғуланд. Бо мақсади устуворсозии базаи илмӣ-тадқиқотии кафедра бо дастаҷамъии устодони кафедра нақшаи илмӣ-методӣ дар мавзӯи «Асосҳои ташаккул ва тараққиёти идоракунии давлатӣ ва маҳаллӣ дар шароити иқтисодиёти муосир» омода карда шудааст. Устодони кафедра дар мавзӯҳои алоҳидаи нақшаи илмӣ-тадқиқотии кафедра дар чорабиниҳои илмӣ-амалии дохилидонишгоҳӣ ва берун аз он бо мақолаҳои илмӣ иштирок мекунанд. Қобили қайд аст, ки дар кафедра ба донишҷӯён аз 16 фанни тахассусӣ ва 5 фани интихобӣ таълим дода мешавад, ки ба пуррагӣ фарогирандаи доираи илмҳои муҳими таёркунии мутахассисони мақомотҳои идоракунандаи давлатӣ ва худидоракунии маҳаллӣ мебошад. Устодони кафедра тасмим гирифтаанд, ки ҳамасола барномаҳои таълимии фанҳои ихтисосии кафедраро мувофиқи талаботҳои таълимии замонавӣ омода намуда, теъдоди маводҳои нашри-ро ба хусус китобҳои дарсӣ ва дигар воситаҳои таълимии кафедраро зиёд менамоянд. То имрӯз кафедра тавонистааст муносибатҳои илмии худро бо як қатор корхонаву мауссисаҳои илмӣ ва амалии давлатӣ барқарор намояд. Аз ҷумла соли 2010-ум бо ташаббуси мудири онвақтаи кафедра Алиева Г.Ш бо Донишкадаи такмили ихтисоси хизматчиёни давлатии ҶТ шарнома оиди ҳамкориҳои илмӣ баста шуда буд. Инчунин дар робита бо сохторҳои идоракунандаи давлатии дар шаҳру вилоятҳои ҷумҳурӣ қарор дошта, муносибатҳои илмӣ-таҷрибавӣ барқарор карда шуда истодааст, ки мақсад аз сайқалдиҳии дониши назариявии донишҷӯён дар давраҳои таҷрибаомӯзии онҳо мебошад. Бо ташаббуси проректори онвақтаи донишгоҳ оид ба таълим Мирбобоев Р.М., декани факултет Солиев А.А. ва собиқ мудири кафедра Алиева Г.Ш. инчунин якқатор мутахасисони дигари соҳа моҳи ноябри соли 2011 ба Донишгоҳи Давлатии Урали шаҳри Екатеринбурги ФР ба сафари хизматӣ рафта буданд, ки ин ба устуворшавии муносибатҳои илмии кафедра бо кафедра ва донишгоҳҳои хориҷӣ заминаи асосӣ гузошт. Илова бар ин профессор Комилов С.Ҷ. дар конфронсҳои байналмиллалӣ, аз ҷумла соли 2012 дар ш. Москва ва Санкт-Петербурги ФР, Ҷумҳурии Исломии Эрон дар мавзӯҳои мувофиқи равияи илмии кафедра иштирок ва баромад намуда, кафедраи навтаъсиси ДМТ-ро муарифӣ намуданд.

Пайвандҳои беруна[вироиш]

Факултети иқтисод ва идора дар Odnoklassniki.ru