Мукаррама Қосимова

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Мукаррама Қосимова
Мукаррама Набиевна Қосимова
Санаи таваллуд:

16 январ 1933(1933-01-16) (86 сол)

Зодгоҳ:

Конибодом

Мамлакат:

 Тоҷикистон Тоҷикистон

Фазои илмӣ:

филология

Дараҷаи илмӣ:

доктори илмҳои филология

Унвонҳои илмӣ:

профессор

Алма-матер:

Донишгоҳи миллии Тоҷикистон

Мукаррама Қосимова (16 январи 1933, Конибодом) — олим, доктори илми филология (1982), профессор (1984), узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ, Арбоби шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон (1996). Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1967).[1],

Зиндагинома[вироиш]

Мукаррама Қосимова 16 январи соли 1933, дар ш. Конибодом ба дунё омадааст. Баъд аз хатми Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин дар аспирантура (солҳои 1955—1959) таҳсил кардааст. Солҳои 1956—1986 ба ҳайси муаллима, муаллимаи калон, дотсент, профессори факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон кору фаъолият кардааст. Солҳои 1966—1968 ва 1974—1977 декани факултети филологияи ДМТ. Солҳои 1971—1973 дар вазифаи ходими калони илмӣ буд. Солҳои 1986—1995 мудири кафедраи забони тоҷикии ДДТ ва солҳои 1995—2003 мудири кафедраи таърихи забон ва типологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. М. Н. Қосимова аз соли 1982 аввал ба ҳайси котиби илмӣ, сипас раиси Шӯрои диссертатсионӣ оид ба дифои рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ дар назди ДМТ то соли 2012 ва узви Шӯрои диссертатсионӣ дар назди Академияи илмҳои ҶТ дар тайёр кардани мутахассисони соҳаи филология нақши амиқе дорад. Аз соли 2004 профессор, мушовири илмии кафедраи таърихи забон ва типологияи ДМТ мебошад. Бо ибтикори М. Н. Қосимова дар ДМТ Маркази омӯзиши забонҳо (МОЗ) ташкил шуд, ки дар ин марказ асосан шаҳрвандони хориҷӣ забонҳои тоҷикӣ, русӣ, арабиро меомӯзанд ва аз соли 2001 то 2009 роҳбарии ин марказро ба уҳда дошт. Ҳамакнун ӯ узви Комиссияи аттестатсионии назди Ҳукумати Тоҷикистон аст. М. Н. Қосимова дар тарғибу омӯзиши алифбои ниёгон ба воситаи телевизиони марказӣ ва ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» кӯшиши зиёде ба харҷ додааст.

Осори илмӣ[вироиш]

Соли 1962 диссертатсияи номзадиро дар мавзӯи «Ҷумлаҳои пайрави шартӣ дар забони адабии тоҷик» ҳимоя намуд. Соли 1982 рисолаи докториро дифоъ кардааст. Муҳаққиқ имрӯз мактаби илмии худро дорад ва дар омода намудани мутахассисони варзидаи илми забоншиносӣ саҳми бузургу беназир дорад, ки бо роҳнамоиву ҳидояти ин олимаи нодирафитрат то кунун 42 нафар рисолаҳои докторӣ ва номзадӣ дифоъ кардаанд. М. Н. Қосимова барои мактаби олӣ ва миёна китобҳои дарсӣ ва дастурҳои таълимӣ таълиф карда, ба қалами ӯ зиёда аз 180 номгӯйи асар ва интишороти илмӣ тааллуқ дорад.

  • Матни классикӣ /Васоити таълимӣ. — Душанбе, 1969; 1976; 1989; 2000; 2010;
  • Маҷмуаи машқҳо аз забони тоҷикӣ /Дастур барои муаллимони мактабҳои миёна. — Душанбе, 1971;
  • Хрестоматия оид ба матни классикӣ. — Душанбе, 1974;
  • Практикум аз забони ҳозираи тоҷик/Морфология ва синтаксис: Васоити таълим барои донишҷӯёни факултети филологияи мактабҳои олӣ. — Душанбе, Маориф, 1976;
  • Маҷмуаи машқҳои синтаксиси забони тоҷикӣ (бо ҳаммуаллифии Б. Камолиддинов). — Душанбе, 1976;
  • Очеркҳо оид ба синтаксиси ҷумлаҳои соддаи насри асри Х1 (Дар асоси материали «Сиёсатнома», «Қобуснома», «Сафарнома»). — Душанбе: Ирфон, 1976. — 216 с.
  • Маҷмӯаи машқҳо аз синтаксиси ҷумлаҳои мураккаби забони тоҷикӣ (бо ҳаммуаллифии Б. Камолиддинов). — Душанбе, 1981;
  • Луғати мухтасари таълимии тоҷикӣ-русӣ ва русӣ-тоҷикӣ (бо ҳаммуаллифии Д. Искандарова). — Душанбе, 2001;
  • Луғати мухтасари мавзӯии таълимии тоҷикӣ-русӣ (бо ҳаммуаллифии Д. Искандарова, С. Собирҷонов, С. Ҳошимов, Т. Шокиров, А. Ҳасанов). — Душанбе, 2002;
  • Краткий русско-таджикский тематический учебный словарь (бо ҳаммуаллифии Д. Искандарова).- Душанбе, 2002;
  • Алифбои арабии тоҷикӣ ва имлои он (Китоби дарсӣ барои донишҷӯёни факултаҳои ғайрифилологии мактабҳои олӣ). — Душанбе, 2002;
  • Луғати мухтасари мавзӯии таълимии тоҷикӣ-русӣ. — Душанбе, 2002;
  • Мухтасар оид ба истилоҳоти забоншиносии пешини тоҷик. — Душанбе, 2002;
  • Об дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ. — Душанбе, 2003;
  • Забон ва муъҷизаи он. — Душанбе, 2004;
  • Хуб шуд, ки зан ба давлат ёр шуд. Нашри дуюм. — Душанбе, 2005;
  • Истилоҳоти қадимаи тоҷикӣ (маълумоти мухтасар). — Душанбе, 2007;
  • Чор унсур: Маъниофаринӣ, калимасозӣ (дар асоси маводи «Маснавии маънавӣ»). — Душанбе: Деваштич, 2007. — 256 с.,
  • Вожаи бад: маъно, калимасозӣ, вазифаҳои грамматикӣ (дар асоси осори асрҳои 1Х- Х). — Душанбе: Сино, 2011. — 92 с.,
  • Таърихи забони адабии тоҷик (асрҳои 1Х-Х). Ҷ.1. — Душанбе, 2012.

Мукофотҳо[вироиш]

  • Дорандаи нишони «Мактаби олии СССР. Барои муваффақиятҳои шоиста дар фаъолияти меҳнатӣ»,
  • Бо медалҳои «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин»,
  • «Ветерани меҳнат» ;
  • Арбоби шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон (1996).
  • Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1967).

Пайвандҳо[вироиш]

Эзоҳ[вироиш]

  1. Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.