Малола Юсафзай

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Малола Юсафзай
пашту: ملاله یوسفزۍ
урду: ملالہ یوسفزئی
Сурат
Таърихи таваллуд 12 июл 1997(1997-07-12)[1][2][3][…] (25 сол)
Зодгоҳ
Кишвар
Пеша блогнигор, фаъоли ҳуқуқи башар, ёддоштнавис, нависанда
Падар Ziauddin Yousafzai[d]
Модар Toorpekai Yousafzai[d]
Ҳамсар Asser Malik[d][5]
Ҷоизаҳо
Вебгоҳ malala.org(англ.)
Commons-logo.svg Парвандаҳо дар Викианбор

Малола Юсуфзай ( пашту: ملاله یوسفزۍангл. Malala Yousafzai ;  12 июли 1997 [6], Мингора, Покистон ) — Ҳомии ҳуқуқи башари покистонӣ аст, ки аз дастрасии занон ба таҳсил дар саросари ҷаҳон ҳимоят мекунад. 0 октябри соли 2012 Малола барои фаъолиятҳояш дар дифои ҳуқуқи башар аз ҷониби ҷангҷӯёни «Таҳрики Толибони Покистон» сахт маҷрӯҳ шуд. Дорандаи ҷоизаҳои «Симон де Бовуар» ва ҷоизаи Сахаров. Барандаи Ҷоизаи сулҳи Нобел дар соли 2014, ки ҳамроҳ бо фаъоли ҳуқуқи башари ҳиндуӣ Кайлаш Сатярти дарёфт кардааст. Ҷавонтарин барандаи Ҷоизаи Нобел дар таърих, вай дар синни 17-солагӣ онро ба даст овард.

Блогнависи навраси покистонӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Дар авоили соли 2009, дар синни 11-солагӣ Юсуфзай бо як блоге, ки барои Би-би-сӣ баррасӣ мекард, дар саросари ҷаҳон машҳур шуд. Дар ин блог вай дар бораи зиндагии худ дар зери режими Толибон, талошҳои онҳо барои ба даст овардани водии Свот Покистон ва назари онҳо дар бораи рушди таҳсили духтарон ба таври муфассал нақл кардааст. Дар авохири соли 2009 артиши Покистон ба ҳамлаи густарда алайҳи ҷангҷӯёни «Таҳрики Толибони Покистон» шурӯъ кард, ки боиси ихроҷи толибон аз водии Свот шуд. Малола Юсуфзай барои тавсифи ин рӯйдодҳо дар як паёми блоги худ дар озмуни Ҷоизаи солонаи сулҳи ҷавонони Покистон ҷои аввалро гирифт.

Вай тарафдори тамоюли марксистии интернатсионалии тротскистӣ ва иштирокчии мактаби тобистонаи Свата мебошад, ки аз ҷониби ин созмон гузаронида мешавад [7] .

Кӯшиши суиқасд[вироиш | вироиши манбаъ]

9 октябри соли 2012 Малола Юсуфзай бо автобуси мактабӣ аз мактаб ба хона бармегашт; автобусро одамони ниқобпӯш ва силоҳдор боздоштанд. Яке аз ҷангиён ба автобус нишаст ва аз кӯдакон пурсид, ки Малола кист. Вақте ки ҳуввияти ӯ маълум шуд, Толибон ба сӯи духтарак ду маротиба тир холӣ карда, сару гардани вайро пахш кардаанд. Яке аз тирҳо ба ду духтари дар паси Малола нишаста низ захмҳои тир бардоштанд. Малола дар ҳолати вазнин ба бемористони низомии Пешовар интиқол ёфт . Пас аз се соат ҷарроҳӣ ба ҷарроҳ муяссар шуд, ки тирро аз мағзи сараш берун кунад. Духтар дар ҳолати беҳушӣ бу, ва илоҷи сиҳат шуданаш кам буд.

Гурӯҳи 50-нафарии рӯҳониёни исломӣ дар Покистон алайҳи афроде, ки қасди куштани ӯро кардаанд, фатво содир кардаанд.

Малола Юсуфзай дар мулоқот бо Барак Обама, ҳамсар ва духтараш, 11 октябри 2013

Вақте ки вазъи Малола мӯътадил шуд, ҳукумати Покистон барои ӯ иҷозат доданд, ки ба Бритониё парвоз кунад. Духтар дар беморхонаи Бирмингем табобат гирифт. Падараш эълон кард, ки духтараш пас аз курси офиятбахшӣ дар Британиёи Кабир ба Покистон бармегардад [8]

4 январи соли 2013 Малола аз беморхона мураххас шуд, вай муолиҷаи амбулаториро идома дод [9] .

Фарқиятҳо[вироиш | вироиши манбаъ]

Рӯзи 1 феврал маълум шуд, ки Юсуфзай ба ҷоизаи сулҳи Нобел дар соли 2013 пешбарӣ шуда буд, аммо ба ӯ ҷоиза дода намешавад.

12 июли ҳамон сол, дар рӯзи зодрӯзи 16-солагиаш Малола дар қароргоҳи СММ дар Ню Йорк суханронӣ кард.

Тарҷумаи ҳоли Юсуфзай рӯзи 8 октябр дар Лондон нашр шуд.

10 октябр Юсуфзай барандаи ҷоизаи Сахаровро барои озодии андеша гардид [10]

Дар соли 2013 ба ҷоизаи Анна Политковская мукофотонида шуд .

Баъд аз як сол - 10 октябри соли 2014 Юсуфзай, як зани мусалмони 17-солаи покистонӣ ҳамроҳ бо Кайлаш Сатяртии шастсолаи ҳиндуӣ , ки ҳамзамон барои ҳуқуқи кӯдакон мубориза мебарад, барандаи Ҷоизаи сулҳи Нобел шуд .

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

Пайвандҳо[вироиш | вироиши манбаъ]