Норин

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Шаҳр
Норин
қирғ. Нарын
Naryn statue.jpg
Нишон
Нишон
Кишвар Қирғизистон
Координатаҳо 41°26′00″ а. шим. 76°00′00″ т. ш.HGЯO
Коди телефон 722600
Сайти расмӣ naryn.kg
Норин дар харитаи
Норин
Норин

Норин ( қирғ. Нарын) - шаҳрест дар Қирғизистон, маркази маъмурии ноҳияи Норин ва вилояти Норин.

Аҳолӣ - 38 800 нафар (2017) [1]. Масоҳати шаҳр 40,5 км² мебошад.

Ҷуғрофия[вироиш]

Шаҳр дар пояи қаторкӯҳи Норин-Тоо, дар баландии 2000 м аз сатҳи баҳр, дар соҳили дарёи Норин, дар чорроҳаи шоҳроҳи Бишкек-Торугарт ҷойгир аст. Истгоҳи роҳи оҳани Баликчӣ дар масофаи 180 км шимолтар аз шаҳр дар соҳили Иссиқкӯл ҷойгир аст. Масофа то гузаргоҳи марзии Торугарт, ки дар ҷануби Норин дар марз бо Чин воқеъ аст, 186 км мебошад [2] .

Иқлим[вироиш]

Иқлим континенталӣ буда, зимистони сарду барф ва тобистон нисбатан хунук аст. Ҳарорати миёнаи моҳи июл аз +15 то +30 дараҷа, дар моҳи январ аз -15 то -18 дараҷа гарм аст. Боришоти миёнаи солона аз 200 то 300 мм мебошад.

Аҳолӣ[вироиш]

Сол Шумора
1939 4 552 [3]
1959 14 857 [4]
Сол Шумора
1970 21 098 [5]
1979 30 409 [6]
Сол Шумора
1989 42 210 [7]
1999 40 050 [8]
Сол Шумора
1999 40 049
2009 34 822 [9]
Сол Шумора
1939 4552 [10]
1959 14 857 [11]
Сол Шумора
1970 21 098 [12]
1979 30 409 [13]
Сол Шумора
1989 42 210 [14]
1999 40 050 [15]
Сол Шумора
1999 40 049
2009 34 822 [16]

Таърих[вироиш]

Биноҳои истиқоматии Норин

Мисли бисёр шаҳрҳои Осиёи Миёна, Норин ҳамчун як истеҳкоми хурд дар роҳҳои тиҷоратӣ, ки аз Туркистони Шарқӣ ( Қашғар ) ба Осиёи Миёна пайдо шуда буд, то онҳоро аз ғоратгарон муҳофизат кунад. То миёнаҳои асри XIX дар ин минтақа ягон шаҳр набуд.

Ҳангоми ба империяи Русия дохил шудани Осиёи Миёна дар соли 1868 дар ин ҷо як пойгоҳи Русия (истеҳкоми Норин) ҷойгир карда шуд, баъдтар шаҳраки Норин пайдо шуд ва аз ҳамон лаҳза сохтмони шаҳр оғоз ёфт [17] .

Тавассути истеҳкоми Норин бо Ҳафтрӯд хадамоти почтаи консулгарии Русия дар Қашғар доимо амал мекард.

Пас аз Инқилоби Октябри соли 1917 Норин таҳти назорати Артиши Сурх қарор гирифт, аммо соли 1920 задухӯрди байни сарбозони шӯравӣ ва гвардиячиёни сафед ба амал омад . Пас аз ҷангҳои хунин шаҳр дубора ба даст гирифта шуд ва дар ин ҷо Ҳокимияти Шӯравӣ барқарор карда шуд. Дар соли 1927, Норин маркази маъмурии вилояти Норин шуд [18] .

Этимологияи номи шаҳр пурра дарк карда нашудааст. Қаблан шаҳр таҳти таъсири хонигарии Ҷунгар қарор дошт ва номи шаҳр дар забони қалмиқӣ (ойрот)-ии сокинони Ҷунгар ба монанди "Нурн" садо медиҳад ва ҳамчун "танг" / "тангак" тарҷума мешавад.

Аз номи дарёи танги "Нурн" - танг, ки ба "Норин" монанд аст. Инчунин ақидае вуҷуд дорад, ки "Норин / наарин" дар Осиёи Миёна ин нишонаи хӯрокест, ки аз гӯшти буридаи асп тайёр карда мешавад. Шояд дар ин ҷойҳо онро доимо болаззат мепухтаанд, алахусус гӯшти асп дар Қирғизистон ғизои миллӣ аст.

Имрӯз Норин маркази фарҳангӣ ва маъмурии вилояти Норин аст ва дар минтақаи озоди иқтисодии "Норин" ҷойгир аст. Дар ин ҷо саридораҳои ташкилотҳои давлатӣ, хусусӣ ва ҷамъиятии тобеи шаҳр ва минтақа, шӯъбаи консулии Вазорати корҳои хориҷии Қирғизистон ва шӯъбаи гумруки "Торугарт" ҷойгиранд [19] .

Сайёҳӣ[вироиш]

Аз муассисаҳои фарҳангию маърифатӣ ҷолибтаринаш Донишгоҳи давлатӣ, осорхонаи кишваршиносӣ, театри мусиқӣ-драмавӣ ва театри миллии «Манас Руҳу» мебошад.

Дарёи Норин (дар наздикии шаҳри Норин)

Аммо, албатта, ҷозибаҳои маҳаллӣ таваҷҷӯҳи асосии сайёҳон мебошанд. Умуман, Норин ва минтақаи ҳамсоя дорои иқтидори азими сайёҳӣ мебошанд, зеро 70% ҳудудҳои маҳаллиро кӯҳҳо ташкил медиҳанд, аз ин рӯ ағбаҳои зебоманзар, дарёҳои пурталотуми кӯҳӣ, дараҳои амиқ, барфу пиряхҳои абадӣ, кӯлҳо ва шаршараҳои аҷиб, инчунин фарҳанги миллии қадимӣ - ин ҷойҳоро комилан беназир мегардонад. Норин ҷойи оғози бисёр хатсайрҳои сайёҳӣ мебошад, ки аз байни кӯҳҳои Тиёншон мегузаранд. Сафарҳои хатсайри шикорӣ барои шикорӣ бузҳои кӯҳӣ ва архарҳои Марко Поло, инчунин экспедитсияҳои бисёррӯзаи пиёдагардӣ ва аспсаворӣ, ки ба қуллаҳои кӯҳӣ мераванд, аз ин ҷо сар мешаванд. Бечуну чаро дарёи Норин ҷозибаи гардишгарии асосии сайёҳии шаҳр бошад, ва ин гуфтаҳо аз зебоии афсонавии манзараҳои соҳилӣ нест. Дар ҳамворӣ маҷрояш ором ва бетартиб, дар кӯҳҳо дарёи Норин гӯё девонавор фуруд меояд. Он босуръат ва девонавор, бемаҳдуд ҷараёни сафеди кафкро дар дараҳои кӯҳӣ бо садои худ тамоми майдони дараҳоро меғурронд. Дарё орзуи деринаи онҳое мебошад, ки ҷисмашон ба лапишҳои доимии адреналин ниёз доранд. Рафтинги он ҳама категорияҳои душвориро дорост — ин он чизест, ки дӯстдорони варзиши шадидро (экстремалӣ) аз саросари кишвар ва кишварҳои ҳамсоя ҷалб мекунад.

Барои дӯстдорони экотуризм Норин, биҳишти воқеӣ аст. [20]

Троллейбус дар Норин

Нақлиёт[вироиш]

Соли 1994 дар Норин хадамоти троллейбус кушода шуд. Норин яке аз хурдтарин шаҳрҳои ҷаҳон аст, ки троллейбус дорад. Аз моҳи январи соли 2015, аз автовокзали шаҳрӣ микроавтобусҳои гуногун ва инчунин автобусҳои муқаррарӣ ҳар рӯз ба Балиқчӣ, Бишкек ва Қаро-Кӯл мераванд.

Муассисаҳои таълимӣ[вироиш]

  • Донишгоҳи давлатии Норин ба номи С. Нааматов [21]
  • Донишгоҳи Осиёи Марказӣ [22]
  • Омӯзишгоҳи тиббии Норин
  • Омӯзишгоҳи омӯзгории Норин
  • Коллеҷи КГЮА

Истинодҳо[вироиш]

Эзоҳ[вироиш]

  1. 2017
  2. Нарын. Asia Travel. 4 июли 2015 санҷида шуд.
  3. Перепись населения СССР (1939)
  4. Перепись населения СССР (1959)
  5. Перепись населения СССР (1970)
  6. Всесоюзная перепись населения СССР (1979)
  7. Перепись населения СССР (1989)
  8. Перепись населения Киргизии 1999 года
  9. Перепись населения Киргизии 2009 года
  10. Перепись населения СССР (1939)
  11. Перепись населения СССР (1959)
  12. Перепись населения СССР (1970)
  13. Всесоюзная перепись населения СССР (1979)
  14. Перепись населения СССР (1989)
  15. Перепись населения Киргизии 1999 года
  16. Перепись населения Киргизии 2009 года
  17. Нарынское укрепление // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  18. Нарын, Кыргызстан. Advantour.
  19. Нарын. Asia Travel. 4 июли 2015 санҷида шуд.
  20. Нарын. Asia Travel. 4 июли 2015 санҷида шуд.
  21. Нарынский государственный университет им. С.Нааматова(пайванди дастнорас — таърих). 6 октябри 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 29 июли 2012.
  22. University of Central Asia