Ҷумҳурии Демократии Конго
Ҷумҳурии Демократии Конго | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| République démocratique du Congo | |||||
| |||||
| Суруди миллӣ | |||||
.svg) |
|||||
| Забонҳои расмӣ | фаронсавӣ[1] | ||||
| Пойтахт | Киншаса | ||||
| Шаҳрҳои калонтарин | Киншаса, Лубумбаши, Мбужи-Майи, Кананга, Кисангани | ||||
| Шакли идора | ҷумҳурии нимапрезидентии воҳид | ||||
| Президент | Феликс Чисекеди | ||||
| Нахуствазир | Жудит Сумингва | ||||
| Масоҳат | |||||
| • Ҳамагӣ |
2 344 858 км² км² (11-ум дар ҷаҳон) км² |
||||
| • % сатҳи об | 3,3 | ||||
| Аҳолӣ | |||||
| • Баҳо (2024) | ≈102 262 808 наф. | ||||
| • Барӯйхатгирӣ | наф. | ||||
| • Зичӣ | ≈44 нафар/км² наф./км² | ||||
| ММД (БҚХ) | |||||
| • Ҳамагӣ | $ | ||||
| • Ба сари аҳолӣ | $ | ||||
| ММД (номинал) | |||||
| • Ҳамагӣ | ≈73 млрд доллар (2 024) $ | ||||
| • Ба сари аҳолӣ | ≈710 доллар $ | ||||
| ШРИ | 0,48 (паст) | ||||
| Воҳиди пул | франк | ||||
| Интернет-домен | .cd | ||||
| Рамзи ISO | CD | ||||
| Рамзи КБО | COD | ||||
| Коди телефон | ++243 | ||||
| Минтақаи замонӣ | UTC+1 … +2 | ||||
| Ҳаракати автомобилӣ | рост | ||||
 Парвандаҳо дар Викианбор | |||||
Ҷумҳурии Демократии Конго (ба фаронсавӣ: République démocratique du Congo; ихтисоран ҶДК) — давлат дар маркази Африқо буда, аз рӯи масоҳат пас аз Алҷазоир дувумин кишвари бузурги қитъа мебошад.[2] Аҳолии он зиёда аз 100 миллион нафар буда, онро яке аз сераҳолитарин давлатҳои Африқо мегардонад.[3] Пойтахт ва бузургтарин шаҳраш Киншаса аст; забони расмӣ фаронсавӣ мебошад. Кишвар бо нерӯи бузурги табиӣ — конҳои кобалт, мис ва алмос — машҳур аст, вале аз ноороми ва камбизоати азият мекашад.[2]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар сарзамини имрӯзаи ҶДК замоне подшоҳии Конго ва империяҳои Луба ва Лунда вуҷуд доштанд. Соли 1885 ин минтақа ҳамчун «Давлати озоди Конго» — мулки шахсии шоҳ Леополди II-и Белгия — эълон гардид; истисмори бераҳмонаи маҳаллиён барои каучук ва оҷ боиси марги миллионҳо нафар шуд. Соли 1908 кишвар ба «Конгои Белгия» табдил ёфт.[3]
30 июни соли 1960 Конго истиқлол ба даст овард ва Патрис Лумумба нахуствазири аввал шуд, вале ӯ соли 1961 кушта шуд. Соли 1965 Мобуту Сесе Секо ба қудрат расид, кишварро соли 1971 «Заир» номид ва то соли 1997 ҳукмронии диктаторӣ кард.[2] Дар Ҷанги якуми Конго Лоран-Дезире Кабила Мобутуро сарнагун кард ва номи кишварро «Ҷумҳурии Демократии Конго» баргардонд; Ҷанги дувуми Конго (1998–2003) — ки гоҳе «ҷанги ҷаҳонии Африқо» номида мешавад — миллионҳо қурбонӣ дод. Дар шарқи кишвар то ҳол низоъҳои мусаллаҳона идома доранд.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]ҶДК дар ҳавзаи дарёи Конго — аз рӯи ҳаҷми об дувумин дарёи бузурги ҷаҳон — ҷойгир аст; хатти экватор аз он мегузарад. Қисми зиёди кишварро ҷангалҳои тропикии Конго — дувумин ҷангали бузурги тропикии ҷаҳон пас аз Амазонка — фаро гирифтаанд; дар шарқ кӯҳҳо (Рувензори, вулқонҳои Вирунга), кӯли Танганика ва дараи бузурги Африқо воқеъанд.[2] Иқлими кишвар асосан экваторӣ — тамоми сол гарм ва намнок — мебошад; масоҳати он зиёда аз 2,3 миллион километри мураббаъ аст.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии ҶДК зиёда аз 100 миллион нафар буда, онро дувумин кишвари сераҳолии Африқо мегардонад.[3] Забони расмӣ фаронсавӣ аст, вале забонҳои миллӣ — лингала, киконго, суоҳилӣ ва чилуба — паҳнтаринанд. Аксарияти аҳолӣ масеҳӣ (асосан католикӣ ва протестантӣ) мебошанд; кишвар аз зиёда аз 200 гурӯҳи этникӣ иборат аст.
Сиёсат ва идора
[вироиш | вироиши манбаъ]ҶДК ҷумҳурии нимапрезидентии воҳид мебошад: президент сарвари давлат буда, дар баробари ӯ нахуствазир роҳбари ҳукумат аст; қонунгузорӣ ба ӯҳдаи парлумони думаҷлисагӣ — Маҷлиси миллӣ ва Сенат — мебошад. Кишвар узви Созмони Милали Муттаҳид, Иттиҳоди Африқо ва ҷамоаҳои минтақавии SADC ва COMESA аст; ноороми дар шарқи кишвар мушкилоти асосии сиёсӣ боқӣ мондааст.[3]
Тақсимоти маъмурӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аз соли 2015 кишвар ба 26 музофот тақсим мешавад; Киншаса худ як музофоти алоҳидаи шаҳрӣ аст. Сераҳолитарин шаҳрҳои ҶДК — Киншаса, Лубумбаши, Мбужи-Майи, Кананга ва Кисангани мебошанд.
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]ҶДК сарвати бузурги маъданӣ дорад — он бузургтарин истеҳсолкунандаи кобалт дар ҷаҳон (зиёда аз нисфи истеҳсоли ҷаҳон) буда, мис, алмос, тилло, колтан ва қалъагӣ низ истихроҷ мекунад. Бо вуҷуди ин, кишвар яке аз камбизоаттарин давлатҳои ҷаҳон аст — низоъ, фасод ва нарасидани инфрасохтор рушдро бозмедоранд.[3] Кишоварзӣ (маниҳот, ҷуворимакка, қаҳва) барои қисми зиёди аҳолӣ манбаи зиндагӣ мебошад.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Конго маркази мусиқии румбаи конголезӣ (соукус) аст — навъе, ки таъсири калон ба мусиқии тамоми Африқо расонид ва ба Феҳристи мероси ғайримоддии ЮНЕСКО дохил шудааст; ҳунармандоне чун Франко ва Папа Вемба машҳуранд. Футбол варзиши маҳбуб аст; ошхонаи маҳаллӣ бо фуфу ва маниҳот машҳур мебошад. Кишвар фарҳанги бойи қавмҳои гуногун ва ҳунари анъанавиро нигоҳ доштааст.
Нигаред низ
[вироиш | вироиши манбаъ]Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ Payanzo N., Lemarchand R., Wiese B. M., Cordell D. D. Encyclopædia Britannica (ингл.)
- 1 2 3 4 Democratic Republic of the Congo — Encyclopædia Britannica
- 1 2 3 4 5 Congo, Democratic Republic of the Бойгонӣ шудааст 22 феврали 2021 сол. — The World Factbook (CIA)
Пайвандҳо
[вироиш | вироиши манбаъ]
- ҶДК дар Encyclopædia Britannica
- ҶДК — The World Factbook Бойгонӣ шудааст 22 феврали 2021 сол.
