Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Хазинаи Амударё
Муғтеппа дар Истаравшан
Осорхонаи таърихии вилояти Суғд дар ш Хуҷанд
Шери Хуталон

Ҳифз, тармими ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон ва идомаи пайвастаи пажӯҳишҳои таърихӣ, бостоншиносӣ, биологию зоологӣ ҷиҳати бозёфтҳои тоза дар самтҳои мероси таърихӣ-фарҳангӣ ва табиӣ шароити мусоиди пешгирии раванди харобшавии ин боигарии миллии кишвар мебошад. Азхудкунии мероси таърихӣ-фарҳангӣ ва табиӣ омили беҳдошти маънавиёт буда, дар акси ҳол фарҳанги ғайр метавонад фазои онро тира созад.

Дар Тоҷикистон аз замони Иттиҳоди Шӯравӣ кӯшиши бозёфту нигоӽдориву ҳифзи ёдгориҳои таъриху фарҳанги миллии тоҷикон шурӯъ карда шуд. Мероси таърихию фарҳангӣ асосан дар осорхонаҳо нигоҳ дошта мешуд. [1]. Дар давраи истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон шумораи осорхонаҳо якчанд маротиба афзуданд. Соли 2013 бинои нави Осорхонаи миллии Тоҷикистон дар Душанбе кушода шуд, ки дар он намунаҳои нодири таърихию фарҳангии кишвар ҷамъ оварда шудаанд. Ҳамчунин, ба нигоӽдориву ҳифзи ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангӣ миллии тоҷикон аз ҷониби ҳукумат диққати махсус дода шуда барои муаррифии он кӯшиш карда шуд. Натиҷаи он ба Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО дохил гардидани ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангӣ ва табии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Дар Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон 2 номгуй объектҳои таърихиву табиӣ дар феҳристи асосӣ сабт шудааст. Аз ҷумла, аз рӯи нишондоди: 1 - фарҳангӣ — Шаҳркадаи Саразм ва 1 - табиӣ — Боғи миллии Тоҷикистон. Дар соли 2015, 16 объектҳои ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангӣ ва табии дар қаламрави Тоҷикистон мавҷудбуда дар феҳристи номзадҳо барои ворид намудан ба феҳристи объектҳои Мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО сабт шудаанд. Аз ҷумла, аз рӯи нишондоди: 11 — фарҳангӣ, 5 — табиӣ.

19 ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО ворид гардид. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки 4 - 7 июли соли 2022 дар Шоҳигарии Марокаш баргузор гардид, тасдиқ шудаанд.Парвандаҳои номинатсионии ёдгориҳои таърихию фарҳангии мазкур аз тарафи коршиносони Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳия гардида, ба дафтари марказии созмони мазкур тавассути Вазорати корҳои хориҷӣ ирсол гардид. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба Феҳристи пешакӣ ворид шуданд.[2][3]

Ба ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангӣ дохил мешаванд:

Нигаред[вироиш | вироиши манбаъ]

Пайвандҳо[вироиш | вироиши манбаъ]

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

  1. нусхаи бойгонӣ. 18 апрели 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 марти 2016.
  2. ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:(тоҷ.). www.vfarhang.tj (7 июли 2022). 7 июли 2022 санҷида шуд.
  3. 19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд(тоҷ.). www.khovar.tj (7 июли 2022). 7 июли 2022 санҷида шуд.
  4. Қодиров Ф.С. Захираҳои туристӣ: ёдгориҳои фарҳангӣ - таърихӣ ва табиӣ. Душанбе,2012. С. 19.