Ёдгориҳои таъриху фарҳангии Тоҷикистон

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
(Тағйири масир аз Ёдгориҳои таъриху фарҳанг)
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Хазинаи Амударё
Муғтеппа дар Истаравшан
Осорхонаи таърихии вилояти Суғд дар ш Хуҷанд
Шери Хуталон
Осорхонаи академик Б. Ғафуров. н. Ғафуров вилояти Суғд

Ҳифз, тармими ёдгориҳои мероси фарҳангӣ-таърихӣ ва идомаи пайвастаи пажӯҳишҳои таърихӣ, бостоншиносӣ, биологию зоологӣ ҷиҳати бозёфтҳои тоза дар самтҳои мероси таърихӣ-фарҳангӣ ва табиӣ шароити мусоиди пешгирии раванди харобшавии ин боигарии миллии мамлакат мебошад. Азхудкунии мероси таърихӣ-фарҳангӣ ва табиӣ омили беҳдошти маънавиёт буда, дар акси ҳол фарҳанги ғайр метавонад фазои онро тира созад.

Дар Тоҷикистон аз замони Иттиҳоди Шӯравӣ кӯшиши бозёфту нигоӽдориву ҳифзи ёдгориҳои таъриху фарҳанги миллии тоҷикон шурӯъ карда шуд. Мероси таърихию фарҳангӣ асосан дар осорхонаҳо нигоҳ дошта мешуд. [1] . Дар давраи истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон шумораи осорхонаҳо якчанд маротиба афзуданд. Соли 2013 бинои нави Осорхонаи миллии Тоҷикистон дар Душанбе кушода шуд, ки дар он намунаҳои нодири таърихию фарҳангии кишвар ҷамъ оварда шудаанд. Ҳамчунин, ба нигоӽдориву ҳифзи ёдгориҳои таъриху фарҳанги миллии тоҷикон аз ҷониби ҳукумат диққати махсус дода шуда барои муаррифии он кӯшиш карда шуд. Натиҷаи он ба Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО дохил гардидани ёдгориҳои таъриху фарҳанг ва табии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Ба ёдгориҳои таъриху фарҳанг дохил мешаванд:

иншоотҳои сохтмонӣ - мавзеъҳо ва иншоотҳои сохтмонии арзиши таърихӣ, фарҳангӣ, иҷтимоӣ ва маишӣ дошта ва ғайраҳо мисли мақбараи Сомониён, ки дар маркази нахустин пойтахти давлати тоҷикон – шаҳри Бухоро воқеъ аст ;

ёдгориҳои динӣ - масҷидҳо, мадрасаҳо, оромгоҳҳо, ибодатгоҳҳо, мазорҳо, мақбараҳо, манораҳо ва ғайраҳо мисли оромгоҳҳои Хоҷа Дурбад ва Хоҷа Ҳаллоҷӣ дар Шаҳритус ва ё оромгоҳ-Мадрасаи Хоҷа Машҳад дар ноҳияи Шаҳритус, маҷмааи ду оромгоҳи Хоҷа Нақшрон дар ноҳияи Турсунзода ва дигарҳо;

истиқоматгоҳҳои кадима - мавзеъҳое, ки тамаддуни ҷамъияти инсониро (аз пайдоиш то имрўз) таҷассум менамоянд, мисли шаҳркадаи Саразм дар ноҳияи Панҷакент, Димнаи (Қасри ҳокимони) Хулбук дар ноҳияи Восеъ ва дигарҳо;

асарҳои санъати монументалӣ- муҷассамаҳо ва пайкараву нимпайкараҳо мисли Буддо дар ҳолати нирванае, ки дар Аҷинатеппа бозёфт шудааст;

объектҳои мероси бостонӣ - харобаи шаҳрҳо - Шаҳраки Панҷакенти қадим, истеҳкомҳои бостонӣ, боқимондаи иншооти гидро – техники қадимӣ, роҳҳо, устохонаҳо, қабрҳои қадима, тасвиру навиштаҷоти рӯи санг ва харсангҳо (петроглифҳо) - Ғори Шахта, манораҳо - Манораҳои саргаҳи Зарафшон, қалъаҳо - Қалъаи Хуҷанд, Қалъаи Ҳисорак, кӯшкҳо, харобаҳо, маҷмааҳои меъморӣ Маҷмааи меъмории Ҳазрати Шоҳ, Маҷмааи таърихӣ - меъмории Шайх Муслиҳиддин ва ғайраҳо. Бозёфтҳои ашёи ороиши кандакорӣ (порчаҳои гаҷкорӣ, ки ҳар гуна нақшҳои барҷастаи ҳайвоноти афсонавии одамшакл, нақшу нигорҳои ҳандасагӣ, наботот ва ғайра доранд;

бозёфтҳои бостонӣ тангаҳо, лавозимоти рўзғор, лавозимоти (олоти меҳнат), сарулибос ва ғайраҳо, мисли Хазинаи Амударё. [2]

Нигаред[вироиш]

Пайвандхо[вироиш]

  1. http://www.vfarhang.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=70%3A2009-08-21-010520-1-442&catid=41%3A2009-07-27-20-00-39&Itemid=62&lang=tj
  2. Қодиров Ф.С. Захираҳои туристӣ: ёдгориҳои фарҳангӣ - таърихӣ ва табии. - Душанбе, 2012, с. 19.