Тунис (шаҳр)
| Шаҳр | |
Тунис (шаҳр) | |
|---|---|
| تونس / Tūnis | |
_(cropped).jpg) | |
| 36°48′ а. ш. 10°11′ т. ш.HGЯO | |
| Кишвар | Тунис |
| Роҳбар | Imed Boukhris[d] |
| Таърих ва ҷуғрофия | |
| Таъсис | асри IV то милод |
| Масоҳат | 212 км² |
| Баландии марказ | 4 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+1:00 |
| Аҳолӣ | |
| Шумора | 1 056 247 тан (2014) |
| Забони расмӣ | арабӣ |
| Шиносаҳои ададӣ | |
| коди телефон | 71 |
| Нишонаи почта | 1000 |
| commune-tunis.gov.tn | |
|
|
|
 Парвандаҳо дар Викианбор | |
Тунис (ба арабӣ: تونس, Tūnis) — пойтахти ва бузургтарин шаҳри Ҷумҳурии Тунис, дар канори шимолу шарқи кишвар, дар канори кӯли Тунис — лагунаи Баҳри Миёназамин воқеъ аст.[1] Бо агломератсия (Тунис-Калон) аҳолии шаҳр аз 2,7 миллион нафар мегузарад. Маркази таърихии шаҳр — Мадинаи Тунис — соли 1979 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шуд ҳамчун яке аз беҳамтотарин маҷмаъаҳои шаҳрии асрҳои миёна дар ҷаҳони ислом.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Шаҳри Тунис дар маҳалли қадимаи берберӣ-карфагенӣ инкишоф ёфт; манбаъҳои аввалин зикри номи шаҳр (Tunes) ба асри IV то милод бар мегарданд. То соли 146 то милод шаҳр зери сояи бузурги Карфаген — тахминан 15 километр шимолу шарқтари он — буд.[1]
Пас аз бунёди Кайруан (670) ва паҳнкунии ислом, Тунис тадриҷан аҳамият пайдо кард. Дар асрҳои IX–X шаҳр зери Аглабиён ва Фотимиён инкишоф ёфт, аммо ҳамеша зери сояи Кайруан ва Маҳдия буд. Соли 1229 сулолаи Ҳафсиён Тунисро пойтахти давлати худ (Ҳафсиён, 1229–1574) интихоб карданд, ки шаҳрро ба маркази асосии иқтисодию фарҳангии Магриб ва савдогарии байни Аврупо ва Африқо табдил доданд. Дар ҳамин давра Мадинаи Тунис, Ҷомеи Зайтуна (бузургтарин ва қадимтарин мадрасаи Тунис) ва сукҳои анъанавӣ шакл гирифтанд.
Соли 1574 шаҳрро Усмониҳо забт карданд ва он то соли 1881 (эълони протекторати Фаронса) маркази Виссероятии Тунис буд. Дар асри XIX дар наздикии Мадина шаҳри нави аврупоӣ (Виль Нувел) бо хиёбонҳои паҳни бўлвери Ҳабиб Бургибаро (имрӯзаи Шонз-Элизеи Тунис) ва биноҳои сабки урупоӣ сохта шуд.
Аз 1956 — пойтахти Ҷумҳурии Тунис; 14 январи 2011 дар Тунис эътирозоти оммавӣ ба сарнагунии президент Зайн ал-Обидин Бен Алӣ ва оғози Баҳори арабӣ овард.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Тунис дар канори шимолу шарқии кишвар, дар канори кӯли Тунис ва канори Халиҷи Тунис (қисми Баҳри Миёназамин) воқеъ аст; иқлими он муътадили баҳримиёназаминӣ — тобистон гарм-хушк (миёнаи июл +29°C) ва зимистон муътадил-намӣ (миёнаи январ +11°C) мебошад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии шаҳри Тунис тахминан 1,1 миллион ва бо агломератсия (Тунис-Калон, Бен-Арус, Эриана, Манӯба) аз 2,7 миллион нафар мегузарад. Аксарият арабҳо ва берберҳои арабишуда мебошанд.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Тунис маркази асосии иқтисодии кишвар буда, аз 30% ММД-и Тунисро ба ҳисоб гирифта мешавад. Хидматрасонӣ (бонкҳо, тиҷорат, маъмурият), саноати истеҳсолӣ (нассоҷӣ, кӯзагарӣ, кафшсозӣ), нашриёт, сайёҳӣ ва порти баҳрии La Goulette сектори асосианд.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Тунис Фурудгоҳи байналмилалии Тунис-Карфаген (асосии кишвар), хатти роҳи оҳани TGM (Тунис–Ла-Гуллет–Маре, аз 1872), системи метрои сабук Métro léger de Tunis, бандари Ла-Гуллет ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Мадинаи Тунис (UNESCO 1979) — маҷмааи беҳамтои зиёда аз 700 ёдгории таърихӣ, аз ҷумла Ҷомеи Зайтуна (асри VIII), мадрасаҳои Ҳафсии асри XIII–XIV (Мадрасаи Шамоъия, Мадрасаи Боширия), кохҳои таърихӣ ва ҷамоаҳои сукҳои анъанавӣ. Музейи Бардо (собиқ кохи бейҳои Тунис) дорои бузургтарин коллексияи мозайкаҳои римии ҷаҳон аст.
Нигаред низ
[вироиш | вироиши манбаъ]Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]Пайвандҳо
[вироиш | вироиши манбаъ]