Ёгед

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Деҳа
Ёгед
форсӣ: یاگید
Парчам Нишон
Парчам Нишон
Кишвар

Тоҷикистон

Вилоят

Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон

Ноҳия

Дарвоз

Координатаҳо

38°21′06″ а. шим. 70°36′27″ т. ш.HGЯO

Забони расмӣ

тоҷикӣ

Аҳолӣ

854 нафар

Ҳайати миллӣ

тоҷикҳо

Ҳайати динӣ

мусулмонон

Номи қавмӣ

дарвозӣ

Вақти минтақавӣ

UTC+5

Коди телефон

+992 35524

Нишон додан/Пинҳон кардани харита
Ёгед дар харитаи
Ёгед
Ёгед

Ёгед (форсӣ: یاگید‎) — деҳае дар шарқи Тоҷикистон ва яке аз рустоҳои ноҳияи Дарвоз дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон аст.

Ҷойгоҳ[вироиш]

Деҳаи Ёгед дар баландии 1200 м аз сатҳи дарё, 280 км шарқтар аз шаҳри Душанбе ва 270 км шимолтар аз шаҳри Хоруғ дар резишгоҳи рӯди Ёгед ба рӯди Панҷ дар марз бо Афғонистон ҷой дорад[1].

Ин деҳа яке аз куҳантарин ободиҳои Тоҷикистон аст ва дар шоҳроҳи Кўлоб ба Дарвоз ҷой гирифта ва аз он то Қалъаи Хумб 28 км роҳ аст. Дар ин русто Мактаби миёнаи Сарвар Амирҷон № 6, фарҳангсарои Амирҳайдар Давлат, синамокада, як масҷид, ду китобхона, дармонгоҳ, фурӯшгоҳ, дижи марзбонӣ ва ниругоҳи хурд[2] сохта шудааст.

Номи ин русто дар навиштаҳо ва роҳнамоҳо ба гунаҳои Егид, Ёгид [3], Йогид [4], Ягид [5] ва Yoged [6] ёд шудааст.

Мардум[вироиш]

Мардуми Ёгед ба лаҳҷаи ёгедии гӯиши дарвозии забони тоҷикӣ сухан мегӯянд. Дар гӯиши дарвозӣ вижагиҳои забони форсии садаҳои IX — XIV ҳамчунон пойдоранд. Забони мардуми Ёгед дар садаҳои пешин яке аз забонҳои эронии шарқӣ ва монанд ба забонҳои помирӣ будааст, аммо дар садаҳои IXXIV дарвозиён форсизабон гаштанд.

Бар пояи омори соли 2000, деҳаи Ёгед 854 тан ҷамъият дошт[7]. Ёгедиҳо мусулмон ва дар мазҳаби шиъаи имомии исмоилӣ ҳастанд[8]. 27 сентябри соли 1998 имоми ҳозири шиъиёни исмоилии низорӣ Шоҳ Карим ал-Ҳусайнӣ Чаҳорумин Оқохон аз Ёгед боздид карда аст.

Дар садаҳои XVIII то оғози садаи XX дар Ёгед ҳунари кўзагарӣ ва сафолгарӣ густариш дошта аст. Сафолинаҳои Ёгед, чун сафолинаҳои дигар башхҳои ҷануби Тоҷикистон, дастсоз, андовашуда ва нигошташуда бо рангҳои сурху ҷигарӣ буда ва сабки бостониро нигоҳ дошта аст[9]. Яке аз вопасин сафолгарони Ёгед Суханбибӣ Саноева буд ки дар авохири даҳаи 1980 даргузашта аст. Сафолинаҳои дастсози вай дар осорхонаҳои Ёгед, Қалъаи Хумб ва Хоруғ нигаҳдорӣ мешаванд.

Номдорони Ёгед[вироиш]

Ёгед зодгоҳи шоиру файласуф Мирзо Лиқо (XIX - XX), Ҳофизи халқии РСС Тоҷикистон Ризвоншоҳ Иҳмолшоев (1931—2019), шоиру нависанда Сарвар Амирҷон (1938 – 1986), рӯзноманигор Ширинҷон Амирҷон (1961 - 1992)[10], ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон Амирҳайдар Давлат, устоди Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон ва куштии миллӣ Султон Наботов, ҷаҳонпаҳлавони куштии самбо Назриддин Саноев[11], раиси пешини ноҳияи Дарвоз ва акнун мудири шуъбаи ташкилии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Нуралӣ Риёев[12] ва дигар номдорон аст.

Манобеъ[вироиш]

Пайнавиштҳо[вироиш]

  1. Чашмандози Ёгед аз кўҳи Чорчамано
  2. Президенти Тоҷикистон
  3. Печать топографической карты АФГАНИСТАН, УЗБЕКИСТАН, ТАДЖИКИСТАН ПАМИР
  4. Зиедонис, Имант. Чумчаи урфӣ (Традиционная ложка). Перевод на таджикский язык Ш. Собира и Ш. Шарафа. Душанбе: «Ирфон». 1975
  5. БСЭ, Таджикская Советская Социалистическая Республика, издание 3-е
  6. Google maps, Yoged
  7. ДАРВАЗ, ТАДЖИКИСТАН
  8. Емельянова Н. М. Культура и религия Дарваза (по материалам полевых исследований 2003 года) // «Памирская экспедиция». М., ИВ РАН, 2006.
  9. Мухитдинов И. Стенные росписи жилищ в селении Ягид (Дарваз) и связанные с ними поверья и представления // «Советская этнография». М., 1964, № 2, стр. 108.
  10. Панфилов О. В. Таджикистан: журналисты на гражданской войне (1992 - 1997)
  11. ЧЕМПИОНАТ МИРА ПО САМБО СРЕДИ ВЕТЕРАНОВ
  12. КӢ БА КАДОМ ВАЗИФА ТАЪИН ШУД?