Загатала

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Загатала
озарбойҷонӣ: Zaqatala
41°38′01″ а. шим. 46°38′36″ т. ш.HGЯO
Кишвар  [[|]]
Таърих ва ҷуғрофиё
Баландӣ
518 ± 1 м
Вақти минтақавӣ UTC+4
Аҳолӣ
Аҳолӣ
  • 31 300 тан (2010)
Commons-logo.svg Парвандаҳо дар Викианбор
Дарахти чинор, ки дар яке аз боғҳои аз Загатала месабзид

Загатала (инчунин Загатала; озарбойҷонӣ: Zaqatala, аварӣ Чкар, тсахур. Zakatala ) - шаҳр ва маркази маъмурии ноҳияи Загаталаи Озарбойҷон. Истгоҳи роҳи оҳан дар хатти Евлах - Балакен . Фурудгоҳи байналмилалии Парзиван . Шаҳр дар шоҳроҳи Евлах - Шоки - Тифлис, 152 км шимолу ғарбтар аз гузаргоҳи роҳи оҳани Евлах ҷойгир аст.

Ҷуғрофия[вироиш]

Шаҳри Загатала дар дарёи Талакай (шохоби Алазани ), дар доманакӯҳҳои дарахтзор дар нишебиҳои ҷанубии қаторкӯҳи асосии Қафқоз ҷойгир аст .

Таърих[вироиш]

Қалъаи нави Загатала

Этимология[вироиш]

Калимаи "Загатала" якчанд намуди пайдоиш дорад. Яке аз фарзияҳо ин аст, ки "Загатала" шакли тағирёфтаи калимаи "Сакатала" мебошад (аз номи ҳамвории Сак гирифта шудааст). [1] Дар асри 7 пеш аз милод Қабилаҳои сакоӣ ба Осиёи Ғарбӣ кӯч баста, қарор доданд, ки дар Албания аз соҳили рости дарёи Кура то доманакӯҳҳои кӯҳҳои Кавказ зиндагӣ кунанд. Минтақаи Загатала яке аз қисмҳои таркибии қадимии Албанияи Қафқозӣ буд ва дар ғарб воқеъ буд. [2]

Аҳолӣ[вироиш]

Тибқи Тақвими қафқозӣ барои соли 1912, дар шаҳр 4073 нафар, асосан арманиҳо зиндагӣ мекарданд [3] .

Аммо, мувофиқи маълумотҳои ҳамон Тақвими қафқозии пештар баровардашуда (1896), аҳолӣ ба 1231 нафар баробар бо бартарии тоторҳо (озарбоҷонҳо) (493 нафар) нишон дода шудааст [4]чунин номаро (Империяи Русия ба тамоми халқҳои турк пас аз ғасби Қафқози Ҷанубӣ, аз ҷумла, дар ин ҷо сухан дар бораи тоторҳои қафқозӣ, озарбойҷонӣ меравад[5] ё тоторҳои озарбойҷонӣ меравад гузошта буд)[6] .

Иқтисод[вироиш]

Дар шаҳр заводҳои чормағзтозакунӣ, консерви мева, равған ва панир, хандақ, равғани эфир, хишт ва асфалт, заводҳои мебел ва чой мавҷуданд. Загатала маркази бузурги сайёҳии Озарбойҷон аст, меҳмонхонаҳо ва хонаҳои истироҳати зиёданд.

Маориф[вироиш]

Мактаби рақами 1-и шаҳри Загатала

Дар шаҳр чор мактаби миёна, мактаб-интернат, литсейи илмҳои техникии ба номи академик Зарифа Алиев ва гимназия бо тамоюли башардӯстона мавҷуданд. Дар байни муассисаҳои таҳсилоти олии Загатала филиалҳои Донишгоҳи давлатии омӯзгории Озарбойҷон, Донишгоҳи давлатии иқтисодии Озарбойҷон ва Донишгоҳи исломии Боку мавҷуданд. Дар шаҳр инчунин Коллеҷи давлатии менеҷмент ва технологияи Зағатала ҷойгир аст. [7]

Истироҳат[вироиш]

Варзишгоҳи Загатала

Ёдгориҳо[вироиш]

Шаҳр аз ёдгориҳо бой аст. Дар ин ҷо онҳое дафн карда шудаанд, ки дар ин сарзамин зиндагӣ мекарданд, кор мекарданд ва мубориза мебурданд Нутсал Аварияи Уммаҳани Бузург, олим Довуд-апанди Голодинский, Кахау Кахаев аз Чардахлари боло, Ҳасан-Дибир аз Гӯр [8] .

  • муҷассамаи мармарии Ҳайдар Алиев (Боғи марказии фарҳанг ва истироҳати ба номи Ҳ. Алиев) [9]
  • муҷассама-қабри Степан Демешко (Боғи марказии фарҳанг ва истироҳати ба номи Ҳ. Алиев)
  • муҷассамаи Имом Шомил дар Галадузу
Муҷассамаи Тарас Шевченко
  • муҷассамаи нависанда Тарас Шевченко (Боғи марказии фарҳанг ва истироҳати ба номи Ҳ. Алиев) [10]
  • муҷассамаи қаҳрамони эпоси таърихӣ, пиронсол - Корқуд (майдони назди чинори 800-сола)
  • муҷассамаи сарбозони озодихоҳи шӯравӣ аз забткорони фашистӣ (маркази шаҳр)
  • муҷассамаи колхозчии пешқадам, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ Севил Казиева
  • муҷассамаи нависанда ва мутафаккири бузург Шайх Низомӣ (дар деҳаи Лагич, ноҳияи Закатала барқарор карда шудааст)
  • муҷассамаи яке аз асосгузорони Ҷумҳурии Демократии Озарбойҷон М. Е. Расулзода
  • қабрҳо, ки дар онҷо Алазанкҳои машҳур, ки тақрибан 2000 сол пеш бо Помпей ҷанг карда буданд, дафн карда шудааст .

Иқлим[вироиш]

Тибқи таснифи иқлими Коппен, Загатала иқлими мӯътадил гарм ва намии якхела дорад ( Cfa ). [11] Тибқи гурӯҳбандии иқлим Алисова, шаҳр ба субтропикҳои нимгурус мансуб аст. [12]

Истинодҳо[вироиш]

Эзоҳ[вироиш]

  1. Kamil Adışirinov. Qädim Türk-Oğuz yurdu Oxud. — Nurlan, 2006. — С. 15.
  2. Управление делами Президента Азербайджанской Республики ПРЕЗИДЕНТСКАЯ БИБЛИОТЕКА. АДМИНИСТРАТИВНО-ТЕРРИТОРИАЛЬНОЕ ДЕЛЕНИЕ. — Баку. — С. 88. — 196 с.
  3. Кавказский календарь на 1912 год, стр. 155. Тифлис, 1911
  4. Кавказский календарь на 1896 год, гл. V. Статистическiя свѣдѣнiя, ст. 8. Тбилиси, 1896
  5. Баку // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  6. «Алфавитный список народов, обитающих в Российской Империи» Демоскоп Weekly
  7. https://edu.gov.az/az/page/438/614
  8. Закатальский «полуостров» или в поисках жемчужины
  9. Закатальский «полуостров» или в поисках жемчужины
  10. Закатальский «полуостров» или в поисках жемчужины
  11. World Maps of Köppen-Geiger climate classification
  12. Алисов Б.П. Географические типы климатов // Метеорология и гидрология. — 1936.