Манила
| Шаҳр | |||
Манила | |||
|---|---|---|---|
| Maynila | |||
 | |||
|
|||
| 14°35′ с. ш. 120°59′ в. д.HGЯO | |||
| Кишвар | Филиппин | ||
| Роҳбар | Isko Moreno[d] | ||
| Таърих ва ҷуғрофиё | |||
| Таъсис | 1571 | ||
| Масоҳат | 42,88 км² | ||
| Баландии марказ | 16 м | ||
| Навъи иқлим | Иқлими мавсимӣ | ||
| Минтақаи замонӣ | UTC+8:00 | ||
| Аҳолӣ | |||
| Аҳолӣ | 1 846 513 тан (2020) | ||
| Шиносаҳои ададӣ | |||
| Пешшумораи телефон | 2 | ||
|
|
|||
| manila.gov.ph | |||
|
|
|||
 Парвандаҳо дар Викианбор | |||
Манила (ба филиппинӣ: Maynila) — пойтахти Филиппин ва маркази Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила) буда, дар соҳили шарқии Халиҷи Манила, дар ҷазираи Лусон воқеъ аст.[1] Аҳолии худи шаҳр тақрибан 1,85 миллион нафар буда, бо агломератсияаш зиёда аз 13 миллион нафар мебошад, ки онро яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои ҷаҳон мегардонад.[2]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар ҷойи Манила замоне маҳаллаи мусулмонии Майнила — таҳти ҳукмронии раҷаҳои маҳаллӣ — воқеъ буд, ки бо Бруней ва дигар бандарҳои осиёӣ тиҷорат мекард. Соли 1571 Мигел Лопес де Легаспи онро забт кард ва Манила пойтахти мустамликаи испании Ҳиндустони Шарқӣ гардид; қисми таърихии деворбасти он — Интрамурос — маркази ҳокимият ва дин буд.[1]
Дар асрҳои XVI–XIX Манила як нуқтаи муҳими савдои ҷаҳонӣ буд: киштиҳои «галеони Манила» нуқраро аз Амрико ба нахи чинӣ иваз мекарданд. Соли 1898 шаҳр ба дасти ИМА гузашт; дар Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1945) ҳангоми набард барои озодкунӣ Манила сахт хароб шуд. Пас аз ҷанг шаҳр аз нав сохта шуд ва ҳамчун пойтахти Филиппин боқӣ монд (солҳои 1948–1976 Кесон-Сити расман пойтахт буд).
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Манила дар замини ҳамвори соҳили Халиҷи Манила, дар маҳалли рехтани дарёи Пасиг ба халиҷ ҷойгир аст; масоҳаташ тахминан 43 километри мураббаъ буда, онро аз ҷиҳати зичии аҳолӣ яке аз шаҳрҳои зичтарини ҷаҳон мегардонад. Иқлими шаҳр тропикии муссонӣ — тамоми сол гарм, бо мавсими боронгари тобистона — мебошад; шаҳр ба обхезӣ ва тайфунҳо осебпазир аст.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии худи шаҳри Манила тақрибан 1,85 миллион нафар буда, дар маҷмааи Метро-Манила зиёда аз 13 миллион нафар зиндагӣ мекунад.[2] Аҳолӣ асосан филиппинист; забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд ва ҷамоаи калони чинитабор низ дар шаҳр зиндагӣ мекунад.
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Манила маркази муҳими иқтисодӣ, тиҷоратӣ ва молиявии Филиппин аст: дар он бандари Манила — бузургтарин бандари кишвар — идораҳои бонкҳо, ширкатҳо ва корхонаҳои саноатӣ ҷойгиранд. Дар шаҳр ва атрофи он саноати коркард, чопу нашр, кимиё ва хидматрасонӣ рушд кардаанд; сайёҳӣ ба маркази таърихии Интрамурос ва соҳили халиҷ низ аҳамият дорад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Манила гиреҳи асосии нақлиётии Филиппин мебошад. Фурудгоҳи байналмилалии Ниной Акино (дар наздикии шаҳр), бандари Манила, хатҳои метрои сабук (LRT) ва қаторҳои наздишаҳрӣ шаҳрро бо кишвар мепайванданд; ҷипниҳо ва автобусҳо нақлиёти асосии ҷамъиятӣ ҳастанд. Шаҳр бо роҳбандиҳои вазнин машҳур аст.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Манила маркази муҳими таърихӣ ва фарҳангии Филиппин аст. Дар маҳаллаи деворбасти Интрамурос калисои Сан-Агустин (ба Феҳристи ЮНЕСКО дохилшуда), қалъаи Сантяго ва калисои ҷомеи Манила ҷойгиранд; боғи Рисал, Осорхонаи миллӣ ва театри миллӣ низ дар шаҳр воқеъ мебошанд. Донишгоҳи Санто-Томас (соли 1611, яке аз қадимтарин донишгоҳҳои Осиё) ва Донишгоҳи Филиппин дар Манила таъсис ёфтаанд.
