Панҷрӯд

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Деҳа
Панҷрӯд
Кишвар

Тоҷикистон

Вилоят

Суғд

Ноҳия

Панҷакент

Ҷамоат

Деҳоти Рӯдакӣ

Координатаҳо

39°20′53″ а. шим. 68°03′19″ т. ш.HGЯO

Забони расмӣ

тоҷикӣ

Аҳолӣ

3077 нафар (2017)

Ҳайати миллӣ

тоҷикон

Ҳайати динӣ

мусулмонон

Вақти минтақавӣ

UTC+5

Коди телефон

+992 3475

Коди мошин

TJ02

Нишон додан/Пинҳон кардани харита
Панҷрӯд дар харитаи
Панҷрӯд
Панҷрӯд

Панҷрӯддеҳа дар ҷамоати деҳоти Рӯдакии ноҳияи Панҷакент. Аз Панҷрӯд то маркази шаҳр 53 км. Аҳолиаш 3077 нафар (2017), тоҷикон. Ин деҳа зодгоҳи сардафтари адабиёти классикии форсу-тоҷик Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ мебошад[1].

Ҷуғрофия[вироиш]

Уреҷ, ки сароби Зарафшон аст, маҳз аз кўҳҳои азими Чимтарға поён мешаваду аз байни Панҷрўд мегузарад. Номи деҳа ба панҷ рӯд доштани он шаҳодат медиҳад, аммо ҳоло аз ин рӯдҳо осоре намондааст. Ҳикоят мекунанд, ки аз ҷониби Сои Нова як рӯд поён мешудаст, ки имрӯз ҳам аз он ба қадри як ҷумаки офтоба об ҷорист. Наҳри дигаре дар Даҳони Ноч будаст, ки ҳоло ҳам об дорад. Рӯди сеюм аз Шахи Сиёҳ поён мешудасту деҳаро аз мавзеъҳои тобистоннишин ҷудо мекардаст. Рӯди чорум аз пушти кӯҳи Ковона фуромада ба дарёи асосӣ – Уреҷ ҳамроҳ мешудаст, ки он дар сарҳади Артуч ҷойгир аст. Рӯди панҷум ва албатта асосӣ, балки рўди якум Уреҷ аст. Ҳамаи ин наҳрхо об доранд, аммо мисли як чашмае ҳастанд, агар Уреҷ набошад, онҳоро шояд наҳр ҳам гуфтан мумкин набошад. Мардумони Панҷрӯд аслан дар ду соҳили рӯди Уреҷ зиндагӣ мекунанд. Дар соҳили чапи рӯд маҳалҳои Сойи Нова, Миёнаи Ҳаёт, Қалъаи Кӯҳна, Сари Пулак, Роҳи Боло ва дар соҳили рост бошад маҳали Уффор, Қади Дарё, Боғи Рӯдакӣ, Сучот, Роҳи Поён ҷойгир шудаанд.

Таърих[вироиш]

Замоне дар Офтобрў деҳае будааст, ки онро Уффор мегуфтаанд ва шояд Рӯдакии Уффорӣ (ин тахаллусро бори аввал овозхони бисёр донишманд, донандаи хуби Шашмақом Фурқати Саид истифода кардааст, ки мегуфт: “Уффари ороми ҷон” аз мавзеи Уффори Панҷрӯд гирифта шудааст) маҳз аз ҳамин мавзеъ бошад.

Абдураҳмони Мустаҷир ном нависандае бо ҳамроҳии аскари Урусия, ки соли 1870 ба бо болооби Зарафшон экспедитсияи ҳарбӣ ташкил намуда буданд, ба Панҷрӯд низ сафар кардааст ва маҳсули ин дидаҳояшро дар китоби «Рўзномаи сафари Искандаркӯл» тасвир намудааст. Вай дар бораи Панҷрӯд чунин менависад: «Баъд аз он тангӣ гузашта будем, ки як қишлоқи калоне намудор шуд. Ба он қишлоқ рафта, дар як чорбоғе фуромада, шаб хоб карда, пагоҳирўз хеста, дидем, ки бисёр ҷои васеи файзосор ва чаҳорбоғи бисёр дорад. Зардолу ва себ ва олуча ва чормағз ва зироати бисёре дорад, мисли гандум ва ҷав ва зағир ва боқило ва арзан ва қуноқ. Панҷ санги осиёб ва се масҷид доштааст. Мардуми он қишлоқ миқдори сад хонавор. Ва ҷои ободе будааст. Ба он ҷой ҳам оташ заданд. Ва он қишлоқро Панҷрӯд мегўянд, аз он сабаб, ки сари ҷӯй аз панҷ ҷо будааст». Ин тасвири Мустаҷир то ҳол боқӣ мондааст, чун Панҷрӯд ҳоло ҳам макони файзосор ва чорбоғҳои зиёде дорад.

Мардум ва шуғли аҳолӣ[вироиш]

Ҳоло дар деҳа зиёда аз 600 хонавода зиндагӣ ва фаъолият доранд. Ҳар хонадори ин мулк соҳиби боғу роғ аст, ки бисёр ҷои бофароғат ва зебост. Боғҳо аз зардолу, себ, нок, олуча, чормағз ва дигар дарахтони мевадиҳанда иборатанд ва дар кўҳҳо дарахтони худрўи хасакии себу писта ва зирку ҳулўлу вағнич зиёданд. То солҳои наздик тамоми аҳолии Панҷрӯд рисқашонро аз боғдорӣ медиданд. Ӄисми зиёди аҳолии қобили кор дар Руссия кору фаъолият менамоянд (мавсимӣ). Даромади мардуми деҳа аз ҳисоби маблағҳои пулии муҳоҷирати меҳнатӣ мебошад.

Панҷрӯд ба адабиёт ҳамчунин Шоири халқии Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ Камол Насрулло, шоири ширинсухан Нақиб Саид ва нависандаи хушқалам Қодири Рустамро додааст. Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Афзалшоҳи Шодӣ низ зодаи Панҷрўд аст.

Эзоҳ[вироиш]

  1. Суханронӣ дар Симпозиуми байналмиллалӣ ба муносибати 1150-солагии Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ. Сайти расмии Президенти Тоҷикистон (06.09.2008 14:00, шаҳри Душанбе). Санҷидашуда 8 июни 2015.

Сарчашма[вироиш]