Ашқобод

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Шаҳр
Ашқобод
туркманӣ: Aşgabat
Neutrality-Road-Ashgabat-2015.JPG
Нишон
Нишон
Кишвар

Туркманистон

Координатаҳо

37°57′00″ а. шим. 58°23′00″ т. ш.HGЯO

Тақсимоти дохилӣ

6 этрап

Ҳоким

Дурдилиев Шомуҳаммад[d]

Номи қавмӣ

ашхабадец, ашхабадка, ашхабадцы

Сайти расмӣ

ashgabat.gov.tm
(рус.)(туркман.)

День города

25 мая[1]

Неофициальные названия

Беломраморная столица[2][3],
Город любви[4]

Ашқобод дар харитаи
Ашқобод
Ашқобод

Ашқобóд (туркманӣ: Aşgabat), Ашкобод, Ишқобод (форс. عشق‌آباد‎) (то соли 1919 Асхабат, солҳои 1919–1927 Полторатск) — пойтахти Ҷумҳурии Туркманистон. Ашқобод мақоми вилоят дорад.

Ҷуғрофиё[вироиш]

Ашқобод дар ҷануби кишвар, дар ҳамвории назди доманаи кӯҳи Копетдоғ (минтақаи зилзиладор) дар воҳаи Аҳал ҷой гирифтааст (дар баландии 214–240 м аз сатҳи баҳр). Дар зилзилаи сахти с. 1948 шаҳр тамоман хароб гардида, зиёда аз 160 ҳазор нафар ҳалок шудаанд. Аҳолиаш 827,5 ҳазор нафар (2009).

Нақлиёт[вироиш]

Роҳҳои автомобилгард ва роҳи оҳан марказро бо вилоятҳо пайваст мекунанд. Аз шимоли Ашқобод наҳри Қароқум мегузарад. Дорои фурудгоҳ ва роҳи оҳани байналмилалист.

Таърих[вироиш]

Кӯчаи хиштӣ дар Ашқобод (1913)

Ашқобод соли 1881 чун истеҳкоми ҳарбии Россия дар ҷойи харобаи Асхабат бунёд ёфтааст. Таърихи қадимӣ ва асримиёнагии Ашқобод бештар мутааллиқ ба шаҳри Нисо аст. Аз он ҷо ёдгорҳои замони Ашкониён ёфт шудааст, ки ба таърихи яке аз давлатҳои бузурги аҷдоди тоҷикон — Ашкониён тааллуқ доранд. Аз охири асри 19 ва аввали асри 20 Ашқобод маркази ҳаракати инқилобии Закаспий (паси Каспий) буд. Аз соли 1882 маркази вилояти Закаспийи генерал-губернатории Туркистон гардид. Баъди насби роҳиоҳани Закаспий (1885) ба маркази муҳимми алоқаи тиҷоратии Империяи Россия бо мамлакатҳои Шарқ (махсусан Эрон) табдил ёфт. Моҳи декабри 1917 дар Ашқобод ҳокимияти шӯравӣ барқарор шуда, июли 1918 Ашқободро эсэрҳо-дастаи гордҳои сафед ишғол карданд. 9 июли 1919 шаҳр боз ба дасти болшевикон гузашт. Солҳои 1919-24 Ашқобод маркази ҶҲШС Туркистон дар ҳайати РСФСР буд. Бо ташкил шудани ҶШС Туркманистон (27 октябр 1924) пойтахти он гардид.

Ёдгориҳои таърихӣ[вироиш]

Дар атрофи Ашқобод ёдгорҳои таърихӣ-бостоншиносӣ боқӣ мондаанд. Муҳимтарини онҳо харобаҳои мақбараи Анов (9 км шарқтар) ва мамнӯъгоҳи шаҳри қадимаи Нисои Куҳна мебошад.

Иқтисод[вироиш]

Ашқобод калонтарин маркази иқтисодию саноатии мамлакат мебошад. Соҳаҳои асосии саноаташ: мошинсозӣ, коркарди филизз, нассоҷӣ, хӯрокворӣ, масолеҳи бинокорӣ, электротехникӣ. Комбинати шишасозии Ашқобод дар Осиёи Марказӣ калонтарин мебошад. Ашқобод фабрикаи қолинбофӣ дорад.

Меъморӣ[вироиш]

Дар охири асри 20 баъди заминларза шаҳр аз нав обод гардид. Биноҳои нави ба зилзила тобовар сохта шуданд. Ибтидои асри 21 аз рӯйи лоиҳаи меъморони хориҷӣ дар маркази шаҳр бинои Шӯрои Халқ, Қасри эҳёи миллӣ, иншооти майдони Бетарафӣ, бинои фурудгоҳи байналмиллалӣ сохта, ба истифода дода шуданд.

Аз соли 1991 сар карда дар Ашқобод биноҳои бо услуби шарқӣ иморатшуда қомат афрохтанд.

Манзараи шаби шаҳри Ашқобод
Манзараи шаби шаҳри Ашқобод

Илм, маориф ва фарҳанг[вироиш]

Ашқобод маркази илм ва фарҳанги Ҷумҳурии Туркманистон мебошад. Дар Ашқобод Академияи Илмҳо Туркманистон, 35 муассисаи таҳқиқоти илмӣ, зиёда аз 10 мактаби олӣ (донишгоҳҳои тиббӣ, политехникӣ, санъат, кишоварзӣ), театрҳо, (аз ҷумла Театри опера ва балети Туркманистон, Театри академии драмаи ба номи Мулло Нафас), нашриёт («Туркманистон» ва «Илм»), осорхонаҳо (Осорхонаи санъати тасвирӣ, осорхонаи таъриху этнография, с. таъсис 1881), китобхонаҳо, сирк, варзишгоҳҳо (калонтаринаш «Копетдоғ»), филармонияи давлатӣ, киностудияи «Туркманфилм», маркази телевизион, пойгоҳҳои радиошунавонӣ фаъолият доранд.

Матбуот[вироиш]

Дар Ашқобод рӯзнома ва маҷаллаҳо ба забони туркманӣ ва русӣ нашр мешаванд. «Ашгабат акшами» нашрияи ҳукумати шаҳри Ашқобод мебошад. Дар масофаи 39 км аз А. дар доманаи шимолу шарқии Копетдоғ шаҳрчаи курортии Фирӯза ҷой гирифтааст.

Муносибатҳои байналмилалӣ[вироиш]

Бародаршаҳрҳо[вироиш]

Эзоҳ[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

  • Мальколм Колледж. Парфяне. М. 2004;
  • Новая российская энциклопедия. Т. 2. Москва, 2005.

Пайвандҳо[вироиш]

Сарчашма[вироиш]


Пойтахтҳои Осиё
Абу Даби | Аммон | Анкара | Ашқобод | Бағдод | Боку | Бандар-Сери-Бегаван | Бангкок | Бейрут | Бишкек | Вентян | Дака | Димишқ | Деҳлӣ | Доҳа | Душанбе | Ҷакарта | Ереван | Исламабад | Катманду | Кобул | Мале | Манама | Манила | Масқат | Никосия | Остона | Пекин | Пномпен | Путраҷайя | Пхенян | Пинмана | Санъо | Сеул | Сингапур | Тайпей | Тошканд | Тбилисӣ | Тхимпху | Теҳрон | Токио | Улан-Батор | Уршалим | Ханой | Шри-Ҷаяварденепура-Котте | Ал-Кувейт | Ар-Риёз