Ноҳияи Ёвон

Аз Википедиа
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи

Шаблон:Ноҳияи Ёвон, Афғонистон(мазмунҳо

Ноҳияи Ёвон
Ноҳияи Ёвон дар нақшаи Тоҷикистон
Донистаниҳо
Кишвар : Emblem of Tajikistan.svg Тоҷикистон Flag of Tajikistan.svg
Вилоят : Хатлон
Марказ: Ёвон
Замони таъсис : 11 июни 1934
Раиси ноҳия:
Ҷуғрофиёи табиъӣ
Паҳноварӣ : 976,2 км²
Шумораи шаҳракҳо : 2
Шумораи ҷамоатҳо : 7
Мардум
Аҳолӣ (2009) : 176 200 кас
Забони расмӣ : тоҷикӣ
Забонҳои гуфторӣ : тоҷикӣ
Мазҳаб : ҳанафӣ
Нишониҳо
Сарвожа : JA
Код ISO : TJ.KL.JA
Пешшумора : +992 3141
Нишонии почта : 735310
Замон : UTC+5
Вебгоҳ : .tj
Шумораи мошинҳо : 03РТ

Ноҳияи Ёвон (порсӣ: ناحیۀ یاوان) — яке аз ноҳияҳои идории вилояти Хатлон аст ва дар бахши марказии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷой дорад.

Ин ноҳия 11 июни соли 1934[1] дар бахше аз вилояти Сталинобод дар Ҷумҳурии Шӯравии Сосиалистии Тоҷикистон таъсис ёфта аст[2].

Маркази ин ноҳия шаҳраки Ёвон (порсӣ: یاوان) аст, ки дар канори рӯди Ёвон, 54 км ҷанубу шарқтар аз Душанбе ва 88 км шимолтар аз Қурғонтеппа ҷой дорад.

Ёвон-мувофики маъхазҳои таърихи номи 10-умин фарзанди Одам будааст. тадкикотхо нишон доданд, ки дар ин сарзамин дар асри санг ва хатто пеш аз он инсонхо ба сар мебурдаанд. Ин далоил бар он аст, ки аз ин минтака ашёҳои сангии таърихи ёфт гардиданд. Дар фархангномахо бошад, мафхуми Ёвонро биёбон шарҳ додаанд, ки ишора бар хамвории замини он аст.

Ҷойгоҳ[вироиш]

Ноҳияи Ёвон бо сарзамине 976,2 км² дар дараи рӯди Вахш ҷой дорад. Дар шимол бо ноҳияҳои Рӯдакӣ ва Ваҳдат аз ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, дар шарқ — бо ноҳияҳои Норак ва Данғара, дар ғарбу ҷануб — бо ноҳияҳои Хуросон ва Ҷомӣ аз ноҳияҳои вилояти Хатлон ҳамсоя аст.Равобити нохияи Ёвон бо аксарияти вилоятхо,шахру нохияҳои чумхури ва бо кишварҳои хоричи дар сохаи химияви, махсулоти хоҷагии кишлок, полези, тичорати, фарханги, маъдани ва дигар самтхо равобит дорад. С а н о а т и н о ҳ и я и Ё в о н Саноати ноҳияи Ёвон низ сол то сол тараќќї мекунад. Корхонаҳои асаосии саноатї заводҳои таъмири механизмҳо, конструксияҳои оҳану бетонї ва маснуоти оҳану бетонии раќами 3, ТЭЦ-и Ёвон, заводи нон ва устохонаи таъмири мошинҳои хољагии ќишлоќ мављуданд. Дар ноҳия аз соли 1966 сохтумони дар Осиёи Миёна калонтарин заводи электрохимиявии Ёвон оѓоз ёфта, комплекси якуми он декабри соли 1978 маҳсулоти аввалин (гипохлорити калсий) дод. Завод дар асоси ашёи хоми минералии маҳаллї (доломит ва оҳаксанг) кор мекунад.

Мардум[вироиш]

Забони кории харрузаи мардуми нохияи Ёвон ба забони тоҷикӣ сухан мегӯянд. Мувофики маълумоти оммори дар соли 2009 дар ноҳияи Ёвон 176 200 нафар мардум зиндаги мекунанд. Дар нохияи Ёвон якчанд кавму миллатхо зиндаги мекунанд. Масъалан: тоҷикхо, узбекхо, русхо, казокхо, киргизхо, хитоихо ва дигар кавму миллатхо умр ба сар мебаранд. Аслан ин минтака, нохияи аграри буда, ба сохаҳои кишоварзи, чорводори, богдори, токпарвари, кандакори, кулолгари, заргарию зардузи ва ба дигар сохахо шугл меварзанд. Мардуми нохия бисёр мехмоннавоз, мехмондуст мебошанд.

Ҳукумат[вироиш]

Сарвари ноҳияи Ёвон Раиси Ҳукумати он аст, ки вайро Раиси Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин мекунад. Ниҳоди қонунгузори ноҳияи Ёвон Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад ки онро раъйдиҳандагони ноҳияи Ёвон барои 5 сол интихоб мекунанд.Дар нохия инчунин дигар идораву кумитахо амал мекунанд.

Бар асоси Қонуни тақсимоти кишварӣ, ноҳияи Ёвон 2 шаҳрак ва 7 ҷамоат[3] дорад:

Ҷамоатҳои ноҳияи Ёвон[4]
Ҷамоат Аҳолӣ
шаҳраки Ёвон 20 209
шаҳраки Ҳаёти нав 2 243
Даҳана 12 744
Гулсара 15250
Норин 14 440
Оби мукӣ 19 347
Озодӣ 17 505
Ситораи Сурх 13 677
Чоргул 10 631

Таърих[вироиш]

                 Ёвон

Мулки ман, Ёвони ман, рузе гулистон мешавад,

Обшору пахтакору богу бустон мешавад.

Сарзамини кунунии ноҳияи Ёвон дар садаҳои миёна бахше аз вилояти торихии Хутталон буд. Пас аз инқилоби Бухоро дар соли 1920 ва таъсиси Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Тоҷикистон Ёвон бахше аз вилояти Сталинобод гардид.

Иклими Ёвон[вироиш]

Иклими нохия суптропикии хушк, тобистон гарм, зимистон мӯътадил. Харорати миёнаи моҳи январ 4,0 с, июл 30,8 с. мебошад. Микдори боришоти солона (асосан зимистону бахор) 683-700 мм. Хокаш асосан хокистарї харчо-харчо шӯрхок, хоки канорҳои чанубии води – хокистарии сафедтоб, ќисмҳои марказию љанубиаш – хокистарии муќаррарї, ќисми шимолии он – хокистарии тира, ҳарљо-ҳарљо хоки шӯр мебошад. Дар даштҳо растаниҳои биёбонї, янтоќ, шӯра, љорубак, яшон ва ѓайра мерӯянд. Аз ҳайвонҳо асп, гов, гӯсфанд, буз, гург, рӯбоҳ, харгӯш, саг, гурба, хар, хук ва ѓайра, аз хазандаҳо мор, калтакалос, сангпушт ва аз парандаҳо кабк, бедона, фараштурук, кафтар, бум, булбул, майна ва дигар намудҳои парандаву хазандаҳо вомехӯранд. Ноҳияи Ёвон соли 1977 6 совхози пахтакор, 1 совхози бурдоќпарварї, 1 совхози гӯсфандпарварї ва 1 совхози сабзавоткорї дошт. Совхозҳо ва маркази онҳо «Ёвон-1» (марказаш деҳаи Навкорам), «Ёвон-2» (Оби Мукї), «Ёвон-3» (Норин), «Ёвон-4» (Рӯдакї), «Ёвон-5» (Норин…), «50 солагии ССР» (ҳаёти Нав), совхозҳои бӯрдоќпарварї (Норин), совхози гӯсфандпарварї (Парчасой) ва совхози сабзавоткорї (Озодї) буданд. Майдони умумии заминҳои кишт 26083 га (дар соли 1977) , аз ин майдони пахта – 16494 га, ѓалла (гандум, љав, љуворимакка, нахӯд, лӯбиё ва ѓайра) – 2800 га, зироати хӯроки чорво – 6016 га, сабзавот – 472 га, боѓи мева – 256 га, токзор – 132 га буд. Майдони умумии заминҳои обиёришаванда дар ин давра – 24924 га мебошад. Киштзорҳо асосан системаи обери Ёвону Обикик (аз соли 1969) обшор меамояд. Саршумори чорвои совхозҳо (дар соли 1977 ба ҳисоби сар): гов-13294, гӯсфандду буз-43060, хук-1508, асп-814, паранда-12050 (мурѓ ва мурѓобї). Дар соли 1977 ноҳия ба давлат 37,5 ҳаз. тона пахта, 4123 тона шир, 13348 ц гӯшт, 1439 ц пашм, 6104 ц ѓала, 11644 тона сабзавот ва 150 тона картошка супорид. Адабиёти истифодашуда: Энсклопедияи советии тоҷик, рузномаи субхи Ёвон

Пайнавиштҳо[вироиш]

  1. Яванский район
  2. Таджикская АССР
  3. "List of Jamoats ". UN Coordination, Tajikistan. http://www.untj.org/files/minutes/Food/List_of_Jamoats.xls. Retrieved March 7, 2011. 
  4. http://www.undp.tj/files/maps/JCP/Tajik_pdf/Local_Governance/Khatlon/LG4.2.pdf


Ноҳияҳои Хатлон
Ноҳияи Балҷувон · Ноҳияи Бохтар · Ноҳияи Вахш · Ноҳияи Восеъ · Ноҳияи Данғара · Ноҳияи Ёвон · Ноҳияи Кӯлоб · Ноҳияи Қубодиён · Ноҳияи Қумсангир · Ноҳияи Мӯъминобод · Ноҳияи Норак · Ноҳияи Носири Хусрав · Ноҳияи Панҷ · Ноҳияи Румӣ · Ноҳияи Сарбанд · Ноҳияи Темурмалик · Ноҳияи Фархор · Ноҳияи Ховалинг · Ноҳияи Хуросон · Ноҳияи Ҳамадонӣ · Ноҳияи Ҷиликӯл · Ноҳияи Ҷомӣ · Ноҳияи Шаҳритус · Ноҳияи Шӯрообод