Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Сарновёр

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Сарновёр
Сардӯшии сарновёр (Нерӯи дарёӣ Русия)
Кӯтаҳнивишт форсӣ: سرناویار
Кишвар  Русия
Дараҷаи болотар Меҳновёр
Дараҷаи пойинтар Новёр якум
Ҳамто

Сарновёр (форсӣ: سرناویار) — дараҷае размоварӣ дар нерӯи дарёӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз новёр якум ва пойинтар аз меҳновёр дорад ва баробар бо разморо дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ аст[1].

Размпоягон
кеҳтар:
Новёр якум

Сарновёр
меҳтар:
Меҳновёр

«Сарновёр» (форсӣ: سرناویار) аз ду вожа сохта шудаву мақулаи дастурии он исм ва сохтвожааш ба сурати [исм (сар) + исм (новёр)] аст. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст:

сар + новёр (форсӣ: ناو < порсии миёна: nāv- < порсии бостон: nāu̯-киштӣ’) + ёрёвар’ (форсӣ: یار < порсии миёна: ayārёвар’ < *hada-bāra-ёвар’)[2]

Дар забони форсии имрӯз таквожи «ёр», сарфи назар аз ин ки пасванд шумурда шавад ё вожае мустақил, ба исми ҳирфа ё исми масдар мепайвандад ва исми ҳирфае месозад, ки дар як сохтори силсиламаротибӣ зери дасти як мақоми болотар анҷоми вазифа мекунад[3]. Пасванди -ёр дар истилоҳоте чун сарҳангёр, додёр (муовини додситон; додситонёр), донишёр, устодёр ҳамин маъноро мерасонад[4].

Новёр ҳамчун дараҷаи размоварӣ соли 1991 дар нерӯи дарёии Сипоҳи посдорон ҷорӣ шуда ва се рутба дорад[5]:

Ҳамтои дараҷаи сарновёр дар Нерӯи дарёии Иттиҳоди Шуравӣ старшинаи калон (русӣ: главный старшина) буд, ки соли 1940 ҷорӣ шуда буд[6]. Ҳамтои ин дараҷа дар Нерӯи дарёии Артиши Эрон новустувор (форсӣ: ناواستوار) аст, ки соли 1935 ҷорӣ шуда буд[7].

  1. Рубинчик Ю.А. Персидско-русский словарь. - М.: Русский язык, 1970. — 1613 с.
  2. 'Ҳасандӯст, Муҳаммад. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6.
  3. Таботабоӣ, Алоъуддин. Фарҳанги тавсифии дастури забони форсӣ. – Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1395. – 640 с. ISBN 978-600-105-121-0. – с. 115 – 116
  4. Фарҳангномаи форсӣ: вожагон ва аълом. Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ. Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1388. – 3 ҷилд. ISBN: ҷ. 1: 978-964-8637-92-2; ҷ. 2: 978-964-8637-89-2; ҷ. 3: 978-964-8637-91-5
  5. Қонуни муқаррароти истихдомии Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ. 14 Декабри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 августи 2013.
  6. РУТБАИ ҲАРБӢ // Энсиклопедияи тоҷикӣ. 31 июли 2024 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 май 2023.
  7. Алиев Г. Г. канд. филол. наук. Персидско-русский и русско-персидский военный словарь / Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова. М.: Воениздат, 1972. — С. 285; 606; 653. — 655 с. 3 500 экз.