Ноҳияи Рӯдакӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Ноҳияи Рӯдакӣ
Ноҳияи Рӯдакӣ дар нақшаи Тоҷикистон
Донистаниҳо
Кишвар : Tajikistan-coat-of-arms.jpg Тоҷикистон Flag of Tajikistan.svg
Вилоят : Ноҳияҳои тобеи Ҷумҳурӣ
Марказ: шаҳраки Сомониён
Замони таъсис : 27 октябри 1932
Раиси ноҳия: Акрамзода Рустам
Ҷуғрофиёи табиъӣ
Паҳноварӣ : 1800 км²
Шумораи шаҳракҳо : 3
Шумораи ҷамоатҳо : 13
Мардум
Аҳолӣ (2022) : 387,2 ҳаз. кас[1]
Забони расмӣ : тоҷикӣ
Забонҳои гуфторӣ : тоҷикӣ ва ӯзбекӣ
Мазҳаб : ҳанафӣ
Нишониҳо
Сарвожа : RU
ISO-намоя : TJ.RR.RU
Пешшумора : +992 3137
Нишонии почта : 734060
Замон : UTC+5
Вебгоҳ : .tj
Шумораи мошинҳо : 07ТJ

Ноҳияи Рӯдакӣ (форсӣ: ناحیۀ رودکی‎) — ноҳия, дар водии Ҳисор ҷой дорад.

Аҳолӣ — 387 200 нафар (2022). Маркази ин ноҳия шаҳраки Сомониён аст, ки 17 км ҷанубтар аз шаҳри Душанбе (вокзали роҳи оҳан) ҷойгир аст.

Таърих[вироиш | вироиши манбаъ]

Ин ноҳия 17 сентябри 1927 бо номи ноҳияи Лоқай-Тоҷик дар ҳайати вилояти Ҳисор таъсис шуда, 21 январи соли 1935 номи ноҳияи Кӯктош дар вилояти Сталинободро гирифт, то ин ки соли 1970 ба ёдбуди 100-умин солгарди зодрӯзи Владимир Ленин ноҳияи Ленин номида шуд.

Бар асоси Қарори № 462 Маҷлиси Миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 ноябри соли 2003 ба поси хотири устод Абу Абдуллоҳ Рӯдакӣ ноҳияи Рӯдакӣ номида шуд[2].

Мувофиқи маълумоти омор аз 1 январи соли 2021, ҳамагӣ дар ноҳияи Рӯдакӣ 602 740 нафар зиндагӣ мекунад, шумори хоҷагиҳо 95 872 аст. Аз ин миқдор ба пойтахт 35767 хоҷагӣ бо 218260 нафар аҳолӣ гузаронда шуданд. Ба Душанбе аз қаламрави ҷамоати Россия 9 нуқтаи аҳолинишин, аз Чимтеппа 12, Сарикиштӣ 8 деҳа ба пуррагӣ ва 5-то қисман, Чоряккорон 2 деҳа пурра ва 6 деҳа қисман, Гулистон 5 деҳа пурра ва 1 деҳа қисман, Чортеппа 2 деҳа пурра ва 2 деҳа қисман, аз шаҳраки Навобод 2 гектар замин пайваст карда шуданд[3].

Ҷойгоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

Ноҳияи Рӯдакӣ дар водии Ҳисор ҷой дорад. Дар шимол ва шимолу шарқ бо шаҳру ноҳияҳои Варзоб, Ҳисор, Шаҳринав ва Ваҳдат аз ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, дар шарқ ва ҷануб — бо ноҳияҳои Қубодиён, Дӯстӣ, Хуросон ва Ёвон аз ноҳияҳои вилояти Хатлон ва дар ғарб — бо вилояти Сурхондарёи Ӯзбекистон ҳаммарз аст.

Паҳноварии ноҳияи Рӯдакӣ 1700 км² аст. Аз шимолу шарқи ноҳияи Рӯдакӣ ба ҷанубу ғарби он рӯди Кофарниҳон гузар мекунад, ки ба рӯди Вахш мерезад.

Мардум[вироиш | вироиши манбаъ]

Бино бар саршумори соли 2010 дар ноҳияи Рӯдакӣ 394,2 ҳаз. тан будааст[4]. Мардуми ноҳияи Рӯдакӣ ба забонҳои тоҷикӣ ва ӯзбекӣ сухан мегӯянд.

сол 2010 2012 2013 2014 2015 2016 2019 2020 2021 2022[5]
шумора
(ҳаз. нафар)
394,2 411,5 425,6 437 449,6 472,2 504,3 518,2 377,8 387,2

Бино бар гузаштани қисми заминҳои ноҳия ба тобеияти шаҳри Душанбе дар соли 2020, аҳолии ноҳия дар соли 2021 қариб 30% камтар шуд.

Бахшҳои идорӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Бар асоси Қонуни тақсимоти кишварӣ, ноҳияи Рӯдакӣ 3 шаҳрак — Сомониён, Навобод, Мирзо Турсунзода ва 13 ҷамоат дорад[6]:

Ҷамоатҳои ноҳияи Рӯдакӣ
Ҷамоат Аҳолӣ
Гулистон 31 680
Зайнабобод 36 716
Қиблаӣ 10 612
Лоҳур 15 424
Роҳатӣ 26 976
Русия 22 162
Сарикиштӣ 26 584
Султонобод 13 180
Чимтеппа 26 342
Чоргултеппа 25 392
Чортеппа 25 400
Чоряккорон 20 657
Эсанбой 15 920
Сомониён, шаҳрак 25 200
Навобод, шаҳрак 10 200
Мирзо Турсунзода, шаҳрак 7 900

Ҳукумат[вироиш | вироиши манбаъ]

Сарвари ноҳияи Рӯдакӣ Раиси Ҳукумати он аст, ки аз ҷониби Раиси Ҷумҳури Тоҷикистон таъйин мегардад. Ниҳоди қонунгузори ноҳияи Рӯдакӣ — Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад, ки аз тарафи ҳама мардуми ноҳияи Рӯдакӣ ба муддати 5 сол интихоб мешавад.

Одамони ифтихории ноҳия[вироиш | вироиши манбаъ]

  • Кароматулло Қурбонов (1961−1992) — мусиқидон композитор ва овозхони шинохташуда.  — солисти гуруҳи эстрадии овозадори «Гулшан»[7]. Ба поси хотираи овозхон дар маркази шаҳраки Сомониён тандиси овозхон гузошта шудааст. [8].
  • Абдураҳим Раҳимов (05.01.1952—08.09.2001) — вазири Фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон аз январи соли 2001 то 08.09.2011.

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

  1. Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. ШУМОРАИ АҲОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ТО 1 ЯНВАРИ СОЛИ 2022.
  2. http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?id=3638&lang=ru
  3. Рӯдакӣ ба Душанбе меояд | ТҶ “Маркази мустақил оид ба ҳифзи ҳуқуқи инсон”. ichrptj.org. 3 май 2022 санҷида шуд.
  4. |Шумора ва ҷойгиршавии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҷилди I (нашри расмӣ) - Душанбе: "Ирфон", 2012, - с.26. 18 феврали 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 сентябри 2016.
  5. Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. ШУМОРАИ АЊОЛИИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ТО 1 ЯНВАРИ СОЛИ 2022.
  6. List of Jamoats. UN Coordination, Tajikistan. 23 май 2010 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 феврали 2012.
  7. ВИА «Гулшан» — Музыка 70-80-х(рус.). abrgen.ru(пайванди дастнорас — таърих). 25 октябри 2019 санҷида шуд.
  8. Талант убить не удалось. Памяти Кароматулло Курбанова | Новости Таджикистана ASIA-Plus(рус.). news.tj(пайванди дастнорас — таърих). 25 октябри 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 май 2018.