Ноҳияи Шаҳритӯс

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
(Тағйири масир аз Ноҳияи Шаҳритус)
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Ноҳияи Шаҳритӯс
Ноҳияи Шаҳритӯс дар нақшаи Тоҷикистон
Донистаниҳо
Кишвар : Emblem of Tajikistan.svg Тоҷикистон Flag of Tajikistan.svg
Вилоят : Хатлон
Марказ: Шаҳритӯс
Замони таъсис : 29 августи 1930
Раиси ноҳия:
Ҷуғрофиёи табиъӣ
Паҳноварӣ : 2380 км²
Шумораи шаҳракҳо : 1
Шумораи ҷамоатҳо : 5
Мардум
Аҳолӣ (2016) : 117,4 ҳаз кас
Забони расмӣ : тоҷикӣ
Забонҳои гуфторӣ : тоҷикӣ, узбакӣ
Мазҳаб : ҳанафӣ
Нишониҳо
Сарвожа : ST
Код ISO : TJ.KT.ST
Пешшумора : +992 3240
Нишонии почта : 735180
Замон : UTC+5
Вебгоҳ : .tj
Шумораи мошинҳо : 03РТ

Ноҳияи Шаҳритӯс (порсӣ: ناحیۀ شهرتوس) — яке аз ноҳияҳои идории вилояти Хатлон аст ва дар ҷануби Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷой дорад.

Ин ноҳия 29 августи соли 1930 дар бахше аз вилояти Сталинобод дар Ҷумҳурии Шӯравии Сосиалистии Тоҷикистон таъсис ёфта[1] ва 7 январи соли 1944 бахше аз вилояти Қурғонтеппа шуд[2].

Маркази ин ноҳия Шаҳритӯс (порсӣ: شهرتوس) аст, ки дар канори рӯди Кофарниҳон, шохоби рости рӯди Панҷ, 112 км ҷанубу ғарбтар аз Қурғонтеппа ҷой дорад. Аз Шаҳритӯс то Душанбе 230 км роҳ аст.

Ҷойгоҳ[вироиш]

Ноҳияи Шаҳритӯс бо сарзамине 2380 км² дар дараи рӯди Кофарниҳон ҷой дорад. Дар шимол бо Вилояти Сурхондарё, дар шарқ — бо ноҳияи Қубодиён, дар ғарб — бо ноҳияи Носири Хусрав аз ноҳияҳои вилояти Хатлон ва дар ҷануб — бо вулусволии Хулм аз бахшҳои Вилояти Балх дар Афғонистон ҳаммарз аст.

Таърих[вироиш]

Ниёгони маҳал дар дараи рӯди Кофарниҳон аз нимаи дувуми ҳазораи I пеш аз милод маскун буда ва шабакаи густардаи обёрӣ падид оварда будаанд. Киштзори каронаи рости ин рӯдро ҷӯйе обёрӣ мекардааст, ки саргаҳаш 18 км шимолтар аз шаҳраки Қубодиён ҷой дошта аст. Як ҷӯи дигар киштзори каронаи чапи рӯдро обёрӣ мекардааст[3]. Дар сарзамини Шаҳритӯс осори бисёре аз гаҳи бостон ва садаҳои миёна бозмонда аст[4]. Аз осори садаҳои миёна дар ин сарзамин ёдгориҳои Хоҷа Машҳад (асрҳои XI-XII), Мақбараи Хоҷа Дурбод (асрҳои XI- XII), ёдгории таърихӣ - табии Чилучорчашма ва Тиллоҳалоҷӣ аст. Сарзамини кунунии ноҳияи Шаҳритӯс дар садаҳои миёна бахше аз Қубодиён ва вилояти торихии Хутталон буд. Пас аз инқилоби Бухоро 1920 ва таъсиси Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар соли 1924 Шаҳритус бахше аз вилояти Сталинобод ва дертар вилояти Қурғонтеппа гардид.

Номгузории Шаҳритус[вироиш]

Акс:Shaartuz.jpg
Шаҳритус

Бино бар ривояте, Шаҳритӯсро паҳлавони ҳамосӣ ва бостонӣ Тӯс писари Нӯзар бунёд гузошта аст.

Мардум[вироиш]

Бино бар саршумори соли 2016 аҳолии ноҳия 117,4 ҳаз. тан бошанда доштааст.[5]. Мардуми ноҳияи Шаҳритус ба забонҳои тоҷикӣ ва узбакӣ сухан мегӯянд.

Бахшбандӣ[вироиш]

Бар асоси Қонуни тақсимоти кишварӣ, ноҳияи Шаҳритӯс 1 шаҳрак ва 5 ҷамоат[5] дорад:

Ҷамоатҳои ноҳияи Шаҳритӯс [6].
Ҷамоат Аҳолӣ
шаҳраки Шаҳритус 34 784
Ҷамоати Обшорон (н. Шаҳритӯс) 6 010
Ҷамоати Пахтаобод (н. Шаҳритӯс) 14 671
Ҷамоати Сайёд (н. Шаҳритӯс) 11 949
Ҷамоати Худойназар Холматов 23 223
Ҷамоати Ҷӯра Назаров 13 363

Ҳукумат[вироиш]

Сарвари ноҳияи Шаҳритӯс Раиси Ҳукумати он аст ки ӯро Раиси Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин мекунад. Ниҳоди қонунгузори ноҳияи Шаҳритӯс Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад ки онро раъйдиҳандагони ноҳияи Шаҳритӯс барои 5 сол интихоб мекунанд.

Иқтисодиёт[вироиш]

Омӯзишу парвариш[вироиш]

Ниҳодҳои фарҳангӣ[вироиш]

Беҳдошту беҳзистӣ[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

  • Дьяконов М. М. Археологические работы в нижнем течении реки Кафирнигана (Кобадиан). Труды Таджикской археологической экспедиции. Т. 2. — М. — Л.
  • Окладников А. П. Исследования памятников каменного века Таджикистана. Труды Таджикской археологической экспедиции. Т. 3. — М.-Л.. 1958.

Эзоҳ[вироиш]

  1. Шаартузский район
  2. СТАЛИНАБАДСКАЯ ОБЛАСТЬ
  3. Дьяконов М. М. Археологические работы в нижнем течении реки Кафирнигана (Кобадиан). Труды Таджикской археологической экспедиции. Т. 2. — М. — Л., — с. 252; 292
  4. Окладников А. П. Исследования памятников каменного века Таджикистана. Труды Таджикской археологической экспедиции. Т. 3. — М.-Л.. 1958. — с. 12
  5. 5.0 5.1 Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2016 года. Сообщение Агентства по статистике при Президенте Республики Таджикистан.
  6. Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.