Ноҳияи Ҷаббор Расулов

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Ноҳияи Ҷаббор Расулов
Ноҳияи Ҷаббор Расулов дар нақшаи Тоҷикистон
Донистаниҳо[1]
Кишвар : Emblem of Tajikistan.svg Тоҷикистон Flag of Tajikistan.svg
Вилоят : Суғд
Марказ: Пролетар
Замони таъсис : 21 январи 1935
Раиси ноҳия: Салимзода Комил
Ҷуғрофиёи табиъӣ
Паҳноварӣ : 328,5 км²
Шумораи шаҳрҳо :
Шумораи шаҳракҳо : 1
Шумораи ҷамоатҳо : 5
Мардум
Аҳолӣ (2009) : 115 ҳазору 600 кас
Зичии аҳолӣ : 385,3 кас дар км²
Забони расмӣ : тоҷикӣ
Забонҳои гуфторӣ : тоҷикӣ, узбакӣ
Мазҳаб : ҳанафӣ
Нишониҳо
Сарвожа : DR
ISO-намоя[2] : TJ.SU.DR
Пешшумора : +992 3455
Нишонии почта : 735820
Замон : UTC+5
Вебгоҳ : http://www.sugd.tj
Шумораи мошинҳо : 02РТ

Ноҳияи Ҷаббор Расулов (собиқ Пролетар) 21 январи соли 1935 ташкил ёфтааст. Вай бо ноҳияҳои Спитамен, Бобоҷон Ғафуров ва аз тарафи ҷанубу шарқ бо Ҷумҳурии Қирғизистон ҳамсарҳад мебошад. Масоҳаташ 321,4 км2 буда, 13,2 фоизи ҳудуди вилояти Суғдро ташкил медиҳад. Аҳолиаш 102 235 нафар (соли 2003) мебошад. Дар ноҳия тоҷикон, ӯзбекҳо, қирғизҳо, русҳо ва намояндагони дигар миллатҳо истиқомат мекунанд. Зиччии аҳолӣ дар ҳар як км2 ба 315 нафар рост меояд. Ноҳия 5 ҷамоати деҳот: Деҳмой, Узбекқишлоқ, Гулхона, Ғӯлакандоз, Янгиҳаёт ва 1 ҷамоати шаҳрак- Пролетар дорад. Маркази ноҳия шаҳраки Пролетар мебошад.

Ҷуғрофиёи табиӣ[вироиш]

Ҳудуди ноҳия аз тарафи Ғарб ба водии Фарғона ва аз тарафи шимол ба қаторкӯҳҳои Туркистон шомил аст. Релефи тарафи шимолии он ҳамвориро дар бар гирифта, аз сатҳи баҳр дар баландии 300-400 метр ҷойгир аст. Тарафи ҷанубиаш аз сатҳи баҳр дар баландии 1200 метр ҷойгир буда, аз талу теппаҳо ва адирҳо иборат аст. Бойигариҳои рӯйизаминӣ аз хок, рег ва реги сафед иборат мебошанд. Иқлими ноҳия мӯътадил мебошад. Дар тобистон гарм ва дар зимистон мулоим аст. Тез-тез шамоли сахт вазида меистад. Дар моҳи январ гармӣ ба ҳисоби миёна 0-2 дараҷа С, дар моҳи июн бошад, 28-30 дараҷа мерасад. Дар як сол ба ҳисоби миёна 200-300 мм борон меборад. Ноҳияҳои Ҷаббор Расулов ва Спитаменро аз ҳам дарёи Исфана, ки аз қаторкӯҳҳои Туркистон оғоз ёфта, то ба обанбори Фарҳод омада мерасад, ҷудо менамояд.

Ҳайвонот ва наботот[вироиш]

Хокаш дар тарафи шимоли тоза, хокистарранги сафед буда, дар баъзе ҷойҳо шӯрхок аст. Дар тарафи ҷануб бошад, хокистарранги тира мебошад. Дар адирҳои қисми ҷанубии ноҳия гург, рӯбоҳ, шағол, аз хояндагон ҷайра, калламуш, калтакалос, мор, аз паррандаҳо кабк ва бедона вомехӯрад.

Бахшбандӣ[вироиш]

ҶАМОАТИ ПРОЛЕТАР[вироиш]

Маркази ноҳияи Ҷаббор Расулов шаҳраки Пролетар 15 майи соли 1933 ташкил ёфтааст. Масоҳаташ 3,3 километри квадратӣ мебошад. Шаҳрчаи Пролетар аз 2786 хоҷагӣ иборат буда, дар он 12876 нафар аҳолй истиқомат мекунанд (ба ҳисоби 1 январи соли 2003). Зичии аҳолӣ дар 1км2 3840 нафарро дар бар гирифтааст. Дар шаҳрча корхонаҳои саноатӣ мавҷуд буда, 20,1 фоизи маҳсулоти дар миқёси ноҳия коркардшавандаро истеҳсол менамоянд.

ҶАМОАТИ ҒӮЛАКАНДОЗ[вироиш]

Ҷамоати Ғӯлакандоз соли 1924 таъсис ёфтааст. Масо- ҳаташ 55,3 км2 мебошад. Дар деҳоти ҷамоати Ғӯлакандоз 5392 хоҷагӣ буда, 33346 нафар аҳолӣ (1 январи соли 2003) истиқомат менамоянд. Зичии аҳолӣ ба ҳисоби миёна дар 1км2 595 нафар мебошад. Дар ҷамоат аз корхонаҳои сано- атӣ заводи пахтатозакунии Ғӯлакандоз, корхонаи хусусии «Муҳаббат» дар фаъолиятанд. Дар ин ҷамоат кооперати- ви истеҳсолии ба номи А.Саматов ҷойгир шудааст. Дар он беш аз 8000 нафар аъзоёни хоҷагӣ меҳнат мекунанд. Ба аҳолӣ 6 китобхонаи дорои 23300 нусха китоб, осорхонаи таърихӣ, 3 клуб ва дигар муассисаҳои маданӣ хизмат менамояд. Дар ҷамоат деҳаҳои Ғӯлакандоз, Самиев, Иторчи, Олмабароз, Оқтеппа мавҷуд аст.

ҶАМОАТИ ГУЛХОНА[вироиш]

Ҷамоати Гулхона соли 1933 ташкил ёфтааст. Масоҳаташ 73 км2 аст. Зичии аҳолӣ дар 1км2 261 нафарро ташкил модиҳад. Дар деҳотҳои ҷамоат 4015 хоҷагӣ мавҷуд буда, дар онҳо 19088 нафар истиқомат мекунанд. Дар ҳудуди ҷамоат 2 хоҷагӣ: ба номи Она Нодирбобоева ва Бобо Турдибоев ҷойгиранд, ки дар онҳо беш аз 2700 нафар аъзоён меҳнат мекунанд. Ду кӯдакистони доимамалкунанда мавҷуд аст, ки дар онҳо 250 атфол таълим ва тарбия мегиранд. Ҳамчунин 8 мактаби таҳсилоти умумӣ ҳаст, ки дар онҳо 4270 нафар хонандагон таҳсил менамоянд. Ду китобхонаи дорои 17020 нусха китоб низ мавҷуд аст. Дар ҷамоат 8 бунгоҳи тиббӣ ҳаст, ки дар онҳо 8 духтур ва 45 нафар ходимони миёнаи тиббӣ ба халқхизмат мерасонанд. Дар ҷамоат деҳаҳои Гулхона, Янгиқишлоқ, А.Назаров, Каттадам, Кичикдам, Маданият, Тоҷикобод ва Селкан мавҷуд яст.

ҶАМОАТИ ӮЗБЕКҚИШЛОҚ[вироиш]

Масоҳати ҷамоати Ӯзбекқишлоқ 49,4 км2 мебошад. Дар ин ҷамоат 2610 хоҷагӣ мавҷуд аст, ки дар онҳо 13280 нафар истиқомат менамоянд. Зичии аҳолӣ дар 1 км 269 нафарро дар бар мегирад. Дар хоҷагиҳои «Ленинград» ва ба номи Бобохон Ҳамдамов, ки дар ҳудуди ҷамоат ҷойгиранд, беш аз 2000 нафар меҳнат мекунанд. Дар 5 кӯдакистон 795 нафар кӯдакон таълиму тарбия мегиранд. Шумораи мактабҳои таҳсилоти умумӣ низ 5 то буда, дар онҳо 3305 нафар хонанда таҳсил менамояд. Дар ҳудуди ҷамоат 1 беморхона ва 2 бунгоҳи тиббӣ мавҷуд аст, ки дар онҳо 6 нафар духтур ва 31 нафар ходимони миёнаи тиббӣ фаъолияти меҳнатӣ доранд. Дар ҷамоат деҳаҳои Ӯзбекқишлоқ ва Зарафшон мавҷуд аст.

ҶАМОАТИ ДЕҲМОЙ[вироиш]

Ҷамоати Деҳмой 4 марти соли 1958 ташкил ёфтааст. Масоҳаташ - 30,2 км2. Миқдори хоҷагиҳо 2413-то буда, 11586 нафар аҳолӣ дар ин ҷамоат истиқомат мекунад. Зичии аҳолӣ дар 1 км2 269 нафар мебошад. Дар кооперативи истеҳсолии Деҳмой беш аз 1000 нафар меҳнат мекунанд. Дар ҳудуди ҷамоат 3 корхонаи нақлиётӣ мавчуд аст. Дар коллективҳои меҳнатӣ ин ҷо 360 нафар ба фаъолият машғуланд. Ҳамин тавр, дар ин ҷо ҳамчунин парасторхонаи вилоятӣ барои пирон ва маҷрӯҳон, беморхонаи вилоятии касалиҳои сил низ мавҷуданд. Дар мактабҳои ҳудуди ҷамоат 2900 нафар фарзандони меҳнаткашон ба таҳсил машғуланд. Дар ҷамоат деҳаҳои Деҳмой, Қазноқ, Қуланбош мавҷуд аст.

ҶАМОАТИ ЯНГИҲАЁТ[вироиш]

Ин ҷамоат моҳи марти соли 1975 таъсис ёфтааст. Масоҳаташ- 110,2 км2. Миқдори хоҷагиҳояш - 1915 то. Аҳолиаш 11380 нафар (то 1 январи соли 2003) Зичии аҳолӣ - дар 1 км2 101 нафар. Дар ҳудуди ҷамоати Янгиҳаёт як қисми кооперативи истеҳсолии ба номи А.Самадов ҷойгир аст. Ду кӯдакистон бо фарогирии 120 нафар атфол, 6 мактаби таҳсилоти умумӣ бо фарогирии 3100 нафар хонанда мавҷуданд. Дар 6 бунгоҳи тиббӣ 22 нафар табибони дорои маълумоти олӣ на миёнаи махсус ба хизмати аҳолӣ машғуланд. Дар ҷамоат деҳаҳои Хитой, Янгиобод, Қӯрғонча, Янтоқзор, Қоракамар, ЁШЛИК мавҷуд аст.

Иқтисодиёт[вироиш]

Хоҷагии деҳот дар тараққиёти иқтисодиёти ноҳия мавқеи махсусро ишғол менамояд. Махсусан, пахтакорӣ, чорводорӣ, пиллапарварӣ, сабзавоткорӣ, мевадорӣ ривоҷ ёфтааст. Аз зироатҳои ғалладона гандум, шолӣ, ҷав, ҷуворимакка кишт карда мешавад. Хоҷагиҳои ҷамоавии бузурги ноҳия 7-то мебошанд: Кооперативи истеҳсолии ба номи А.Самадов, Хоҷагии тухмпарварии «Ленинград», Хоҷагии деҳқонии ба номи Она Нодирбобоева, Ассотсиатсияи Кооперативҳои истеҳсолии ба номи Бобохон Ҳамдамов, Ҷамъияти саҳҳомии ба номи Бобо Турдибоев, кооперативи истеҳсолии Деҳмой ва Иттиҳодияи агросаноатии «Паррандапарвар». Майдони умумии кишт дар ноҳия 20451 гектар буда, аз он 18758 гектараш заминҳои обӣ мебошанд. Майдони кишти пахта 12770 гектарро ташкил медиҳад. Маҳсулоти галладона (гандум, ҷав, шолӣ, ҷуворимакка) дар майдони 5284 гектар кишт карда мешавад. Сабзавот майдони 591 гектар, боғу токзор 804 гектар, хошоки дурушт 1547 гектар, зироатҳои полезӣ 58 гектарро ташкил медиҳанд. Заминҳои киштшуда бо воситаи сойи Исфана, Сирдарё ва Оби Хоҷа Боқирғон тариқи каналҳои Оққалъа ва Селкан на хатҳои сунъии обгузарон обёрӣ карда мешаванд. Маҳсулоти чорво: гӯшт, шир, пашм истеҳсол карда мошавад. Саршумори чорвои калони шохдор ба 5404 сар морасад. Дар хоҷагии халқи ноҳия 1503 сар гов, 3514 сар гӯсфанд, I ю буз, 98-то асп, 56577 то мурғ мавҷуд аст. Дар ноҳия корхонаҳои саноатии зерин амал менамоянд: Ҷамъияти саҳҳомии шакли кушоди «Пахтаи Пролетар», корхонаи пахтатозакунии Ғӯлакандоз, Ҷамъияти саҳҳомии қумбойгардонии Пролетар, корхонаи хиштбарории Пролетар, Корхонаи таъмири механикӣ, матбаа, корхонаи дӯзандагӣ Ҷамъияти саҳҳомии «Кварс», комбинати истеҳсоли нон, корхонаҳои хусусии «Муҳаббат», «Хуршед» ва «Гулхона», Аз тшкилотҳои сохтмонӣ иттиҳодияи сайёри механиконидашудаи №6, Ҷамъияти саҳҳомии шакли кушоди «Ватан», ташкилоти сохтмонии Ғӯлакандоз, минтақаи истеҳсолии ҳисоби хоҷагӣ фаъолият менамояд.

Маориф[вироиш]

Дар ноҳия 40 то мактаби таҳсилоти умумӣ буда, дар онҳо беш аз 25 ҳазор хонанда таҳсил менамояд. Ба насли нав- рас 2030 нафар омӯзгор дарс медиҳад, 19 кӯдакистони до- имамалкунанда мавҷуд аст ва дар онҳо 2700 нафар кӯда- кони синни томактабӣ таълиму тарбия мегиранд.Ҳамчунин литсеи аграрӣ-техникии № 27, Омӯзишгоҳи касбӣ-ҳунарии №65 ва Колеҷи муҳандисӣ-омӯзгорӣ (бахши Коллеҷи муҳандисӣ-омӯзгории шаҳри Душанбе) амал менамоянд. Ба меҳнаткашони ноҳия 12 китобхонаи оммавӣ, 18 клуб, 4 хонаи маданият хизмат мерасонад.

Тандурустӣ[вироиш]

Баҳри ҳифзи тандурустии омма1 беморхонаи марказии ноҳия, дармонгоҳ, 3 беморхонаи деҳотӣ, 10 бунгоҳи тиббӣ ва 19 нуқтаҳои тиб ва шифохонаи физиотерапевтии вило- ятии «Ғӯлакандоз», маркази вогиршиносии ноҳия фаъо- лият доранд. Беш аз 200 нафар духтурон ва 800 нафар хо димони миёнаи тиббӣ кор мекунанд.

Нақллиёт[вироиш]

Ноҳия тавассути роҳҳои мошингард бо шаҳри Хуҷанд ва шаҳру ноҳияҳои дигар мепайвандад. Аз ҳудуди ноҳия роҳи оҳани Ҷиззах-Андиҷон мегузарад.

Матбуот[вироиш]

Рӯзномаи ноҳиявии «Пролетар тонги» («Пролетар ҳақиқати») аз соли 1935 ин ҷониб нашр мешавад. Телевизиони маҳаллии Ғӯлакандоз бошад аз соли 1998 ба намоиши барномаҳо шурӯъ намудааст.

Манбаъ[вироиш]

  1. Шаҳру ноҳияҳои вилояти Суғд
  2. Raions of Tajikistan