Аҳолии Тоҷикистон

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Аҳолии Тоҷикистон — миқдори шахсони дар ҳудуди Тоҷикистон умрбасармебурда, вазъи демографии онҳо, аз қабили — таваллуднокӣ, фавтнокӣ, муҳоҷират, вазъи синну сол ва ҷинсӣ, афзоиш ва ғ. Дар асоси Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон № 100 аз 4 ноябри соли 1995 «Дар бораи тартиби ҳалли масъалаҳои сохти марзиву маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон»[1], воҳидҳои марзиву маъмурӣ ва маҳалҳои аҳолишини Ҷумҳурии Тоҷикистон Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳр, ноҳия, шаҳрак, деҳот ва деҳа мебошанд. Ноҳияҳо деҳавӣ ва шаҳрӣ буда, дар итоати ҷумҳурӣ, вилоят ё шаҳр шуда метавонанд.

Тоҷикистон: Аҳолӣ 1958-2005 (миллион). Кумитаи Давлатии Омор, Душанбе, аз нашрияи маълумотномаи солонаи солҳои қаблӣ

Дар таърихи 1 январи соли 2010 Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат аз Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон (ВМКБ); Вилояти Суғд; Вилояти Хатлон; 17 шаҳр, 62 ноҳия (ҳамчунин, 13 ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, ки дар маркази мамлакат ҷойгир шудаанд), 55 шаҳрак ва 368 ҷамоат иборат аст.[2]

Дар таърихи 1 январи соли 2014 Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат аз Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон (ВМКБ); Вилояти Суғд; Вилояти Хатлон; 17 шаҳр, 58 ноҳия (ҳамчунин, 13 ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, ки дар маркази мамлакат ҷойгир шудаанд), 57 шаҳрак ва 370 ҷамоат иборат аст.[3]

Ҳамакнун сарзамини Тоҷикистон (соли 2014)[4] ба чунин воҳидҳо бахш карда шудааст:

Ном Аҳолӣ
(2014)
ҳазор тан
Паҳноварӣ,
ҳазор км²
Зичии аҳолӣ,
кас/дар 1 км²
Шумораи
ноҳияҳо
Марказ
Душанбе 775,8 0,1 7 758,0 4
Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон 212,1 64,1 3,3 7 Хоруғ
Вилояти Суғд 2 400,6 25,2 95,3 14 Хуҷанд
Вилояти Хатлон 2 898,6 24,6 117,8 24 Бохтар
Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ 1 874,0 28,6 56,2 13 Душанбе

Дар Тоҷикистон баъди ба даст даровардани истиқлол ду дафъа барӯйхатгирии аҳолӣ баргузор шудааст. Бори якум мувофиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 22 майи 1998 «Дар бораи барӯйхатгирии аҳолӣ» 20–27 январи 2000 доир шуда буд. Дар он давра мувофиқи маълумоти оморӣ шумораи аҳолии доимии шаҳрҳо нисбат ба соли 1989 (тибқи Барӯйхатгирии аҳоли пешина) аз 1 млн 668 ҳазор то 1623 ҳазор нафар кам шуда, шумораи аҳолии доимии деҳот баръакс аз 3441 ҳазор то 4504 ҳазор нафар зиёд шудааст. Ҳамин тарз, дар давоми 11 сол (1989—2000) ҳиссаи аҳолии доимии шаҳрҳои Тоҷикистон аз 32,5 дарсад то 26,5 дарсад кам шуда, аҳолии доимии деҳот, баръакс, аз 67,5 дарсад то 73,5 дарсад афзудааст.

Бори дуюм мувофиқи Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 августи 2009, № 685 «Дар бораи гузаронидани барӯйхатгирии аҳолӣ» аз 21 то 30 сентябри 2010 дар қаламрави ҷумҳурӣ Барӯйхатгирии аҳоли ва фонди манзил баргузор шуд. Аз рӯйи маълумоти пешакии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба Барӯйхатгирии аҳоли ва фонди манзил, шумораи аҳолии доимии мамлакат ба ҳолати 21 сентиябри 2010-ум 7 565 ҳазор нафарро ташкил кард. Шумораи аҳолии ҷумҳурӣ (дар январи 2010) нисбат ба соли 2000-ум 1 438 ҳазор нафар ё 23 дарсад, дар муқоиса бо ҳисобу китоби маълумоти аввали соли 2010, 35,4 ҳазор нафар ё 0,5 дарсад зиёд шудааст. Ин зиёдшавии шумораи аҳолӣ дар ҷумҳурӣ аз ҳисоби афзоиши табиӣ ва пеш аз ҳама, аз ҳисоби нишондиҳандаҳои баланди таваллуд ва болоравии шумораи таваллуд нисбат ба фавт ба вуҷуд меояд.

Сарфи назар аз муҳоҷирати аҳолӣ ба хориҷи ҷумҳурӣ, дар соли 2010 нисбат ба соли 2000 шумораи аҳолии шаҳрҳо 379 ҳазор нафар ё 23,3 дарсад, аҳолии деҳот 1 059 ҳазор нафар ё 23,5 дарсад афзудааст.

Ҷараёни шаҳришавӣ (урбанизатсия), ки то соли 2000 дар сатҳи ҷумҳурӣ дар авҷ буд, мувофиқи ҷамъбасти пешакии Барӯйхатгирии аҳоли ва фонди манзили соли 2010 муътадил гашта, таносуби аҳолии шаҳру деҳот 27 дарсади аҳолии шаҳр ва 73 дарсади аҳолии деҳотро ташкил кард.

26 майи соли 2018 шумораи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба 9 миллион нафар расид.[5].


Аҳолии Тоҷикистон дар соли 2020[вироиш]

Дар соли 2020 шумораи умумии аҳолии Тоҷикистон то 9 678 613 нафар афзудааст.

аз он ҷумла:

  • 9 678 613 — аҳолии умумӣ (2020), ки аз онҳо:
  • 4 757 443 — мардон (49,2%)
  • 4 921 170 — занон (50,8%)

Дар охири соли 2021 9.857.502 нафар хоҳад шуд.  Афзоиши табиии аҳолӣ мусбат хоҳад буд ва 244 312 нафарро ташкил хоҳад дод.  Дар тӯли тамоми сол тақрибан 299,267 кӯдак таваллуд мешавад ва 54 956 нафар мемиранд.  Агар муҳоҷирати хориҷӣ дар сатҳи соли гузашта боқӣ монад, аҳолӣ бо сабабҳои муҳоҷират 28153 нафар кам мешавад.  Яъне, шумораи умумии одамоне, ки аз кишвар хориҷ мешаванд (эмигрантҳо) нисбат ба шумораи одамоне, ки бо мақсади будубоши дарозмуддат ба кишвар ворид мешаванд (иммигрантҳо) бартарӣ хоҳанд дошт.

Динамикаи тағирёбии аҳолии Тоҷикистон дар соли 2021[вироиш]

Дар зер коэффитсиенти тағирёбии аҳолии Тоҷикистон оварда шудааст, ки онро мо барои соли 2021 ҳисоб кардаем:

Афзоиш: ба ҳисоби миёна дар як рӯз 820 кӯдак (34,16 дар як соат) таваллуд шудааст

Марг: ба ҳисоби миёна дар як рӯз 151 нафар (6,27 дар як соат) фавтиданд

Афзоиши аҳолии муҳоҷират: ба ҳисоби миёна -77 нафар дар як рӯз (-3,21 дар як соат)

Суръати афзоиши аҳолии Тоҷикистон дар соли 2021 дар як рӯз 592 нафар хоҳад буд.[6]

Динамикаи аҳолӣ[вироиш]

Шумораи аҳолӣ[7]
1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957
1 532 000 1 577 000 1 626 000 1 678 000 1 730 000 1 783 000 1 836 000 1 891 000
1958 1959 1960 1961 1962 1963 1964 1965
1 949 000 1 981 000 2 045 000 2 120 000 2 211 000 2 300 000 2 383 000 2 469 000
1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973
2 556 000 2 633 000 2 715 000 2 807 000 2 900 000 2 983 000 3 096 000 3 191 000
1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981
3 288 000 3 392 000 3 492 000 3 598 000 3 699 000 3 801 000 3 901 000 4 007 000
1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989
4 119 000 4 239 000 4 365 000 4 499 000 4 648 000 4 807 000 4 952 000 5 109 000
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997
5 248 000 5 358 000 5 570 000 5 571 000 5 704 000 5 786 000 5 884 000 5 970 000
1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
6 067 000 6 188 000 6 100 000 6 200 000 6 375 500 6 506 500 6 640 000 6 780 400
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
6 920 300 7 063 800 7 215 700 7 373 800 7 529 600 7 616 000 7 697 500 7 839 000
2014 2015 2016
8 161 100 8 576 926 8 769 221

Аҳолии Тоҷикистон хеле вақт аст, ки бо суръати гуногун меафзояд: соли 1959 дар инҷо 1981 ҳаз. одам буд, дар солҳои 1989 — 5109 ҳаз. ва, бо фарқ аз кишварҳои аврупоии ИДМ, рушдро дар солҳои 1989-1999 давом дод, новобаста ба муҳоҷирати зиёди аҳолӣ аз ҷумҳурӣ (437 ҳазор нафар дар 11 сол). Фактори асосии зиёдшавии аҳолӣ – Основной фактор роста населения — афзоишии табии босуръат.

Дар байни солҳои 1989-2000, аҳолии танҳо шаҳрҳои калон, аз қабили пойтахт – Душанбе, дар натиҷаи ҳиҷрати аҳолии аввал русзабон ва баъдан тоҷику-ӯзбек кам шуданд. Аз вақти азбайнравии Иттиҳоди Шӯравӣ таркиби миллӣ ба тағйироти зиёд дучор шуд. Барои миллатҳои бумӣ афзоиши баланди табии хос аст, гарчанде ки нишондиҳандаҳои он дар давраи пасошӯравӣ поён рафт.

Пиртарин афрод аз Тоҷикистон[вироиш]

Эзоҳ[вироиш]

  1. Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли 1995, №21, мод. 239; соли 2000, №11, мод. 513; соли 2003, №4, мод.153; соли 2008, №3, мод. 182; соли 2009, №7-8, мод.489; №12, мод.
  2. [1]
  3. [2]
  4. ШУМОРАИ АҲОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ТО 1 ЯНВАРИ СОЛИ 2014
  5. ИМРӮЗ СОКИНИ 9-МИЛЛИОНАИ ТОҶИКИСТОН БА ДУНЁ ОМАД! Пешвои миллат падару модари кӯдаки навзод ва тамоми аҳолии мамлакатро бо ин рӯйдоди фараҳбахш табрик намуданд(тоҷ.). khovar.tj. khovar.tj. 30 май 2018 санҷида шуд.
  6. Население Таджикистана. countrymeters.info. 4 марти 2021 санҷида шуд.
  7. 15 новых независимых государств. Численность населения на начало года, 1950-2019, тысяч человек
  8. Сокини 115-солаи ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ даргузашт - Радиои Озодӣ http://www.ozodi.org/content/zulhijja-yoftulloeva-/24795283.html
  9. Зани кӯҳансолтарин дар Кӯлоб 112-сола шуд - Радиои Озодӣ http://www.ozodi.org/content/article/24508182.html