Шаблон:Варақаи алюминий

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Алюминий, 13Al
Aluminium-4.jpg
Алюминий
Талаффуз
Номи дигарaluminium
Намуди зоҳирӣхокистарранги нуқрагуни метталӣ
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Al)26.9815384(3)[1]
Алюминий дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон
B

Al

Ga
магнийалюминийсилитсий
Рақами атомӣ (Z)13
Гурӯҳгурӯҳи 13 (гурӯҳи бор)
Даврдаври 3
Блокp-блок
Категорияи элемент  Металли гузашташуда, [2][lower-alpha 1] sometimes considered a метталоид
Конфигуратсияи электрон[Ne] 3s2 3p1
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 3
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш933.47 K ​(660.32 °C, ​1220.58 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш2743 K ​(2470 °C, ​4478 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)2.70 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)2.375 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос10.71 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос284 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ24.20 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1482 1632 1817 2054 2364 2790
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−2, −1, +1,[4] +2,[5] +3 (an amphoteric oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.61
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 577.5 кҶ/мол
  • 2-юм: 1816.7 кҶ/мол
  • 3-юм: 2744.8 кҶ/мол
  • (бештар)
Радиуси атомэмпирикӣ: 143 пм
Радиуси ковалентӣ121±4 пм
Радиуси Ван дер Ваалс184 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Варақаи алюминий
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣface-centered cubic (fcc)
Face centered cubic crystal structure for алюминий
Суръати овоз thin rod(rolled) 5000 м/с (дар ҳ.х.)
Васеъшавии ҳароратӣ23.1 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ237 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ26.5 nΩ·m (дар 20 °C)
Тартибории магнитӣпарамагнетик[6]
Таъсирпазирии магнитӣ+16.5·10−6 см3/мол
Модули Юнг70 ГПа
Модули ғеҷонидан26 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор76 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.35
Сахтии Моос2.75
Сахтии Виккерс160–350 МПа
Сахтӣ аз рӯи Бринелл160–550 МПа
Рақами CAS7429-90-5
Таърих
Номгузорӣafter alumina (aluminium oxide), itself named after mineral alum
ПешгӯикунандаАнтуан Лавуазйе (1782)
Кашф ва ҷудогузории аввалинHans Christian Ørsted (1824)Хатои ибора: Аломати нуқтагузории шинохтанашуда "ё"
Номгузорӣ аз тарафиҲемфри Дэви (1812)
Изотопҳои асосии алюминий
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
26Al trace 7.17×105 y β+ 26Mg
ε 26Mg
γ
27Al 100% собит
| пайвандҳо
Al P2101
in calc from C diff report ref
C 660.32
K 933.47 933.47 0
F 1220.58 1220.58 0
WD Q663 Edit this at Wikidata normal+
input C: 660.32, K: 933.47, F: 1220.58
comment
Al P2102
in calc from C diff report ref
C 2470
K 2743 2740 3 delta
F 4478 4480 -2 delta
WD Q663 Edit this at Wikidata normal+
input C: 2470, K: 2743, F: 4478
comment
Mg ←

i'box Mg

iso
13
Al E
→ Si

i'box Si

[v]  Data sets read by {{Варақаи унсури кимиёӣ}}
Name and identifiers view · edit
Top image (caption, alt) view · edit
Pronunciation view · edit
Category (enwiki) view · edit
Standard atomic weight view · edit
  most stable isotope view · edit
Natural occurrence view · edit
Phase at STP view · edit
Oxidation states view · edit
Spectral lines image view · edit
Electron configuration (cmt, ref) view · edit
Term symbol * (cmt, ref) view · edit
Wikidata * view · edit
* Not used in {{Варақаи унсури кимиёӣ}} (2019-02-03)
See also {{Варақаи унсури кимиёӣ/symbol-to--navbox}}
  1. As aluminium technically does not come after any метали гузарандаs in the periodic table, it is excluded by some authors from the set of post-transition metals.[3] Nevertheless its weakly metallic behaviour is similar to that of its heavier congeners in group 13 галлий, индий, and таллий, which are post-transition metals by all definitions.

References

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Whitten KW, Davis RE, Peck LM & Stanley GG 2014, Chemistry, 10th ed., Thomson Brooks/Cole, Belmont, California, Шаблон:ISBN, p. 1045
  3. Cox PA 2004, Inorganic chemistry, 2nd ed., Instant notes series, Bios Scientific, London, Шаблон:ISBN, p. 186
  4. (1996) «Aluminum(I) and Gallium(I) Compounds: Syntheses, Structures, and Reactions». Angewandte Chemie International Edition 35 (2): 129–149. doi:10.1002/anie.199601291.
  5. D. C. Tyte (1964). «Red (B2Π–A2σ) Band System of Aluminium Monoxide». Nature 202 (4930). doi:10.1038/202383a0. Bibcode1964Natur.202..383T.
  6. Lide, D. R. (2000). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds" (PDF). CRC Handbook of Chemistry and Physics (81st ed.). CRC Press. ISBN 0849304814. 

One of these is a named reference. It may be cited in the containing article as

  • <ref name="CIAAW2013" /> for the source Atomic weights of the elements 2013 (from subtemplates used by {{Infobox element}})

Шаблон:Documentation